Çin’in “zehirli kredileri” Zambiya’da aşırı borçlanma sarmalını nasıl besledi
Le Monde
🔹 Çin, Afrika’nın en büyük ticaret ortağı ve Zambiya’nın en büyük alacaklısı konumunda bulunuyor.
🔹 Çin Sanayi ve Ticaret Bankası’na (ICBC) ait gizli banka belgeleri, bankanın Zambiya’yı Pekin’in çıkarlarını gözeten kredilerle aşırı borçlanma sarmalına sürüklediğini gösteriyor.
🔹 Zambiya kamu elektrik şirketi Zesco, 2011’de elektrik altyapısını geliştirmek amacıyla ICBC’den 285 milyon dolarlık uzun vadeli kredi aldı.
🔹 Çin bankaları, 2010’ların ortasında Zambiya’nın altyapı projeleri için yüksek maliyetli ve yüksek riskli krediler sağladı; Lusaka ve Ndola havaalanlarının genişletilmesi gibi bazı projeler ihalesiz yürütüldü.
🔹 Zambiya Parlamentosu ve Dünya Bankası yatırımların riskleri konusunda uyarılarda bulundu, ancak yeni krediler özellikle Edgar Lungu’nun 2015’te iktidara gelmesinden sonra sürdü ve arttı.
🔹 Bakır fiyatlarının gerilediği dönemde Zambiya’nın bütçe açığı ve borcu büyüdü; 2018’de ülkenin kredi notu düşürüldü, para birimi değer kaybetti ve enflasyon yükseldi.
🔹 ICBC, Zambiya’nın temerrüdün eşiğinde olduğu sırada Zesco’dan 285 milyon dolarlık kredinin ilk geri ödemesi için 20 milyon dolar talep etti ve Londra’daki rezerv hesabından Pekin’e transfer yapılmasını istedi.

🔹 2020’de Zesco’nun bir iştiraki, ICBC ile başka bir bankanın 1,5 milyar dolarlık hidroelektrik projesi kredisinin taksitini ödeyemedi; Zesco ve Zambiya iflas edebilir duruma geldi.
🔹 Zambiya, Covid-19 salgınının ardından borç temerrüdüne düşen ilk Afrika ülkesi oldu.
🔹 Johns Hopkins Üniversitesi araştırmacıları, 2021’de Zambiya’nın Çinli kamu ve özel kreditörlere borcunu yaklaşık 6,6 milyar dolar olarak hesapladı.
🔹 Çin ve Fransa, Zambiya’nın resmi alacaklılar komitesine eş başkanlık etti; komite üç yıl sonra 5,2 milyar dolarlık borcun silinmesine öncülük etti.
🔹 Çin, Zambiya’nın başlıca ikili alacaklısı olmayı sürdürürken Lusaka yakınlarında Afrika’nın ilk Shaolin tapınağını açtı.







