“Tasarım bebek” girişimleri biyoteknoloji tabusunun sınırlarını zorluyor
Financial Times
🔹 İnsan embriyolarında gen düzenleme çalışmalarını ticarileştirme girişimleri, iki erken aşama şirketin kapanmasına rağmen yatırım çekmeye devam ediyor.
🔹 ABD merkezli Bootstrap Bio, ek finansman sağlayamadığı için faaliyetlerini durdurdu. Manhattan Genomics ise kurucuları Cathy Tie ve Eriona Hysolli arasındaki şirketin faaliyet yeri anlaşmazlığının ardından kapandı.
🔹 San Francisco merkezli Preventive, geçen yıl aralarında OpenAI yöneticisi Sam Altman, eşi ve Coinbase Üst Yöneticisi Brian Armstrong’un bulunduğu yatırımcılardan yaklaşık 30 milyon dolar topladı.
🔹 Peter Thiel’in Founders Fund tarafından desteklenen Nucleus Genomics, yumurta, sperm veya embriyolardaki DNA’nın düzenlenmesini amaçlayan kalıtsal gen düzenleme araştırmalarını finanse ediyor. Cathy Tie de Manhattan Genomics’in kapanmasından birkaç ay sonra Origin Genomics’i kurdu.
🔹 Şirketler, başlangıçta genetik hastalıkları önlemek amacıyla insan embriyolarındaki DNA’yı değiştirmeye çalışıyor. Bazı destekçiler, teknolojinin zekâ gibi özellikleri etkilemek için de kullanılabileceğini savunuyor.
🔹 Kalıtsal gen düzenleme, hastalık tedavisinden arzu edilen özelliklerin tasarlanmasına geçiş ihtimali nedeniyle bilimsel ve etik tartışmalara yol açıyor. Geçen yıl üç gen ve hücre tedavisi kuruluşu, kalıtsal insan genomu düzenlemesine 10 yıllık moratoryum önerdi.
🔹 Bootstrap Bio’nun kurucusu Chase Denecke, şirketin kapanma nedeninin finansman yetersizliği olduğunu söyledi. Şirketin eski başbilim sorumlusu Qichen Yuan, Ağustos 2025’te bir çocuğun cinsel amaçlı insan ticaretine teşebbüs suçlamasıyla tutuklandı ve suçlandı; Yuan suçlamayı kabul etmedi.

🔹 Preventive, embriyo düzenlemesini ticarileştirmeden önce hastalık tedavisinde güvenli biçimde kullanılabileceğini ortaya koymayı planlıyor ve güvenlik standartlarından ödün vermeyeceğini açıkladı.
🔹 Nucleus Genomics, embriyoları göz rengi, IQ ve kellik dahil 30’dan fazla hastalık ve özellik bakımından analiz ediyor; ayrıca aday ebeveynleri 2 binden fazla kalıtsal durum açısından test ediyor.
🔹 Nucleus Genomics, Columbia Üniversitesindeki insan kalıtsal gen düzenleme araştırmalarını finanse ediyor ve ileride müşterilere gen düzenleme hizmeti sunmayı hedefliyor. Şirketin embriyo tarama hizmeti 165’ten fazla klinikte kullanılıyor ve 9.999 dolara sunuluyor.
🔹 Üreme amaçlı kalıtsal gen düzenleme, dünyanın birçok ülkesinde yasaklanıyor. Şirketler, daha esnek tüp bebek düzenlemelerine sahip ülkelere seyahat eden aday ebeveynleri erken müşteriler olarak hedefleyebilir.
🔹 Embriyo gen düzenlemesinin güvenli ve etkili olduğu kanıtlanırsa umut vadeden bir yöntem olabileceği, ancak sektördeki birçok girişimin bilimsel güvenilirliğinin bulunmadığı belirtildi. Zekâ gibi özellikleri geliştirme girişimleri bilim insanları tarafından güvenilir bulunmuyor.




