İsrailli Yahudiler, siyasi yelpazenin her kesiminde korkuların hâkim olduğu bir seçime giriyor
New York Times
🔹 İsrail’deki seçim, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun iktidarının sürüp sürmeyeceği, ülkenin yargı sistemi ve hükümetin yetkileri konusunda belirleyici bir oylama olarak görülüyor.
🔹 Netanyahu karşıtları, seçim sonrasında İsrail’in uluslararası alanda daha fazla yalnızlaşmasından, çocuklarının ülkeyi terk etmesinden, çoğunluğun tiranlığından ve iç savaştan korkuyor.
🔹 Seçim, Netanyahu’nun 7 Ekim 2023 saldırısına yol açan ulusal güvenlik başarısızlığından sorumlu tutulup tutulmayacağı sorusunu da gündeme getiriyor.
🔹 İsrail’in yargı bağımsızlığını zayıflatması, hükümete daha geniş yetkiler vermesi ve toplumun tüm kesimlerinden askerlik ile fedakârlık talep etmesi seçimdeki temel konular arasında bulunuyor.
🔹 İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nün yakın tarihli anketinde, İsraillilerin yüzde 39’u toplum kesimleri arasındaki şiddetten korktuğunu söyledi; bu oran İran’ın nükleer silah edinmesinden korkanların oranına eşit çıktı.
🔹 Ultra-Ortodoks Yahudilerin nüfus içindeki payı her 25 yılda iki katına çıkıyor. Bu topluluk, dini okullarda matematik, fen bilimleri, İngilizce ve yurttaşlık derslerinin sınırlı olması ve askerlik hizmetinden kaçınması nedeniyle ekonomik ve toplumsal tartışmaların merkezinde yer alıyor.
🔹 İsrail’de çalışanların yalnızca yüzde 20’si gelir vergisi gelirlerinin yüzde 93’ünü sağlıyor; nüfusun yarısı ise gelir vergisi ödemeyecek kadar yoksul durumda.
🔹 İsrail Yüksek Mahkemesi 2024’te ultra-Ortodoks erkekler için zorunlu askerlik hizmetinin başlamasına karar verdi. Buna rağmen birçok Haredi, askere alınmaya karşı protestolar düzenledi ve otoyollar ile tren hatlarını kapattı.
🔹 Doktor, teknoloji çalışanı, akademisyen ve mühendislerden oluşan yaklaşık 300 bin kişilik nitelikli iş gücünün ülkeden ayrılması, ekonomi ve savunma kapasitesi üzerinde baskı oluşturabilir. İsrail’de ülkeye gelenlerden daha fazla kişi ülkeden ayrılıyor.

🔹 Eski başbakan yardımcısı ve ABD büyükelçisi Michael Oren, Batı Şeria’daki yerleşim politikaları nedeniyle İsrail’e yönelik yaptırımların yayılmasının ekonomiyi ağır biçimde etkileyebileceğini söyledi.
🔹 Oren, yeni bir hükümetin Batı Şeria’daki yerleşimci şiddetini ve yasa dışı yerleşim inşasını sona erdirerek, Filistinlilerle barış isteğini açıklayarak ve Gazze, Suriye ile Lübnan’a yönelik toprak hedeflerinden vazgeçerek uluslararası desteği artırabileceğini söyledi.
🔹 Netanyahu karşıtları, yargının zayıflatılması hâlinde hükümetin fiilen denetimsiz güç kazanabileceğini ve protestoların yasaklanabileceğini söylüyor. Yargı reformunu destekleyenler ise yetkinin seçilmiş milletvekilleri ve bakanlara iade edilmesinin demokrasiyi güçlendireceğini savunuyor.
🔹 Yargı reformu ve siyasi kutuplaşma, bazı İsraillilerin yabancı pasaport almasına veya yenilemesine ve ülke dışındaki seçenekleri değerlendirmesine yol açtı.
🔹 Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in desteklediği yerleşimciler, Netanyahu’nun yeniden seçilmesini iki devletli çözümü engelleme ve Batı Şeria’da İsrail egemenliği ilan etme fırsatı olarak görüyor. Smotrich, Filistinlilerin İsrail yönetimine boyun eğmesini veya bölgeyi terk etmesini istiyor.
🔹 Netanyahu’nun destekçileri, İsrail’in uluslararası yalnızlığının Netanyahu’nun iktidarda kalması için ek bir gerekçe olduğunu ve ülkeyi çok cepheli savaşlarda savunabilecek başka bir lider bulunmadığını söylüyor.
🔹 Eski Başbakan Ehud Olmert, siyasi kutuplaşmanın fiziksel şiddete dönüşmesinden korktuğunu söyledi. İsrail toplumundaki gerilimlerin seçim sonucuyla azalması garanti görünmüyor.


