Kozmik Şafağa Baş Döndürücü Ayrıntılarla Bakış
New York Times
🔹 Büyük Patlama’dan sonraki ilk iki milyar yılda evrende yaşananları gösteren Lumina adlı yeni bir simülasyon yayımlandı.
🔹 Simülasyon, Büyük Patlama’dan 50 milyon ila 2 milyar yıl sonrasındaki karanlık madde ile sıcak hidrojen ve helyum gazının değişimini görselleştiriyor.
🔹 Lumina, soğuk ve nötr gazla dolu, neredeyse özelliksiz bir evrenden ilk galaksilerin, büyüyen kara deliklerin ve sıcak iyonlaşmış maddenin bulunduğu evrene geçişi modelliyor.
🔹 Büyük Patlama’dan yaklaşık 100 milyon yıl sonra ortaya çıktığı düşünülen ilk yıldızlar, hidrojenin iyonlaşmasını ve evrenin kısa dalga boylu ışığa karşı saydamlaşmasını başlattı.
🔹 Lumina’nın oluşturulmasında karanlık maddenin davranışı, kara deliklerin madde biriktirmesi, yıldız oluşumu ve bu cisimlerin çevredeki hidrojen ve helyum gazıyla etkileşimi modellendi.
🔹 Simülasyon, her yönde yaklaşık 1,5 milyar ışık yılı genişliğindeki bir uzay hacminde çalıştırıldı ve Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı’ndaki süper bilgisayarda tamamlanması yaklaşık bir yıl sürdü.
🔹 Lumina, erken evrende hidrojen gazının iyonlaşmasını en çok yıldız ışığının tetiklediğini ve değişimin büyük bölümünün Büyük Patlama’dan 500 milyon ila 1 milyar yıl sonra gerçekleştiğini gösterdi.

🔹 Helyumun iyonlaşması aşamalı gerçekleşti; yıldız ışığı helyum atomunun iki elektronundan birini koparırken, süper kütleli kara deliklerden gelen daha yüksek enerjili ışınım diğer elektronu uzaklaştırdı.
🔹 Simülasyon, çoğunlukla karanlık maddeden oluşan ve birbirine bağlanan kümelerle iplikçiklerden meydana gelen kozmik ağı ve galaksi kümelerini çevreleyen büyük karanlık madde halelerini görselleştirdi.
🔹 Karanlık maddenin kütleçekimi, galaksiler arası gazı halelere çekiyor; gaz burada yavaşlayıp ısınıyor ve soğudukça gelecekteki yıldızların maddesine dönüşüyor.
🔹 Lumina ekibi sonuçları James Webb Uzay Teleskobu’nun topladığı verilerle karşılaştırmaya başladı; astronomlar simülasyonu Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun verileri için de temel olarak kullanmayı planlıyor.
🔹 Oliver Zier, gözlemler Lumina’nın tahminleriyle örtüşürse modelin ve fizik anlayışının çalıştığının, örtüşmezse modelde eksik bir unsur bulunduğunun anlaşılacağını söyledi.






