🔹 ABD’de özel sektörün imalat tesisi inşaat harcamaları nisanda 15,2 milyar dolara geriledi ve Trump’ın ikinci döneminin başladığı tarihten bu yana yaklaşık yüzde 16 düştü.
🔹 Aynı dönemde imalat sanayi istihdamı 77 bin kişi azaldı.
🔹 Trump’ın Ocak 2025’te göreve başlamasından bu yana 84 şirket ABD’de üretimi genişletmek için toplam 900 milyar dolardan fazla yatırım açıkladı.
🔹 Açıklanan yatırımlar ile fiilen başlayan fabrika inşaatları arasındaki fark büyümeye devam ediyor.
Yatırım ve üretim görünümü
🔹 Beyaz Saray, hedefli tarifeler, deregülasyon ve yatırım dostu vergi indirimlerinin Amerikan sanayisini canlandırdığını savunuyor.
🔹 Sanayi üretimi ve temel sermaye malları siparişlerinde artış görülse de birçok ekonomist bunun kalıcı bir üretim dönüşümünü henüz göstermediğini belirtiyor.
🔹 KPMG Başekonomisti Diane Swonk, üretimin sınırlı ölçüde arttığını ancak otomasyon ve dış rekabet nedeniyle kaybedilen sanayi istihdamında belirgin bir geri dönüş işareti bulunmadığını söyledi.
🔹 S&P Global Başekonomisti Chris Williamson, son üretim artışlarının büyük ölçüde stok biriktirme faaliyetlerinden kaynaklandığını ifade etti.
Şirketlerin değerlendirmeleri
🔹 BNSF CEO’su Katie Farmer, çelik gibi bazı sektörlerde canlanma görüldüğünü ancak birçok endüstriyel alanda büyümenin durakladığını söyledi.
🔹 Farmer, küresel belirsizlikler ve tarifelerle ilgili soru işaretlerinin şirket yatırımlarını yavaşlattığını belirtti.
🔹 ABD genelinde üretim kapasitesinde henüz belirgin bir sıçrama görülmediğini ifade etti.
Indiana örneği
🔹 ABD’de imalat istihdamının en yüksek paya sahip olduğu eyalet olan Indiana’da yeni projeler ilerliyor ve bazı üreticiler tarifelerden fayda sağlıyor.
🔹 Jeff Bezos destekli Slate Automotive, Warsaw kentinde eski bir matbaa tesisini düşük maliyetli elektrikli pick-up üretim fabrikasına dönüştürüyor.
🔹 Şirket yıl sonuna kadar 30 bin doların altındaki elektrikli araçların ticari üretimine başlamayı planlıyor.
🔹 Bölgede otomotiv üretimi için gerekli iş gücü ve tedarik altyapısının bulunduğu belirtiliyor.
Pas kuşağındaki dönüşüm
🔹 Fort Wayne kentinde otomotiv parçaları, metaller, ortopedi ve askerî uydu üretimini kapsayan daha çeşitli bir sanayi yapısı oluştu.
🔹 Yerel iş dünyası temsilcileri büyümenin sürdüğünü ancak bunun ani bir sanayi patlaması değil, uzun yıllara yayılan kademeli bir dönüşüm olduğunu ifade ediyor.
🔹 Gary kentinde ABD çelik sektöründeki gerileme nedeniyle nüfus 1970’lerden bu yana yaklaşık yarıya düştü.
🔹 US Steel, Gary Works tesisindeki teneke üretim hattını yeniden devreye almak için 20 milyon dolara kadar yatırım yapmayı ve 225 yeni istihdam oluşturmayı planlıyor.
Yapısal sınırlar
🔹 Analistler, Trump’ın çelik tarifelerinin ABD çelik sektörünü ucuz ithalata karşı koruduğunu belirtiyor.
🔹 Buna rağmen modern üretim tesislerinin geçmişe göre çok daha az işçi çalıştırması nedeniyle yeni yatırımların eski sanayi istihdam seviyelerini geri getirmesi beklenmiyor.
🔹 Diane Swonk, 1950’lerin veya 1970’lerin üretim ve istihdam yapısına dönüşün mümkün olmadığını söyledi.
🔹 Açıklanan büyük yatırım projelerine rağmen ABD’de geniş tabanlı bir imalat canlanmasının henüz ortaya çıkmadığı değerlendiriliyor.