ABD ve İran görüşmeler istiyor; yenilenen savaş tehdidini pazarlık kozu olarak kullanıyor
Haaretz
🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei’ye, Vance’in başkanlık edeceği bir ABD heyetiyle görüşme öneren mektup gönderdi.
🔹 Mektup, müzakerelerin yeniden başlaması için somut ön koşullar sunmuyor; ancak nükleer konunun görüşmelerin ilk gündem maddesi olmasını şart koşuyor.
🔹 Haziran ayında imzalanan mutabakata göre nükleer meselenin, Hürmüz Boğazı’nın açılması, İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir bölümünün serbest bırakılması ve bazı yaptırımların kaldırılması gibi adımlardan sonra ele alınması planlanıyordu.
🔹 Vance’in önerisinde İran’ın nükleer malzemeyi üçüncü bir ülkeye göndermesi, malzemenin seyreltilmesi veya Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı müfettişlerinin nükleer tesisleri ziyaret etmesi gibi somut talepler yer almıyor.
🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran’ın arabulucu ülkelerle istişare ettiğini söyledi. İran, görüşmeler için daha önce sunduğu koşullarda değişiklik olmadığını açıkladı.
🔹 İran’ın koşulları arasında tüm cephelerde, Lübnan ve Yemen dahil, ateşkes; İran çevresindeki ABD güçlerinin çekilmesi; dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve yaptırımların kademeli olarak kaldırılması bulunuyor.
🔹 Pakistan, Katar’da tutulan yaklaşık 6 milyar dolarlık İran varlığının birikmiş faizlerinin serbest bırakılması karşılığında UAEA müfettişlerinin nükleer tesisleri ziyaret etmesine izin verilmesini önerdi. İran bu önerileri reddetti.

🔹 Rezaei, “zenginleştirilmiş uranyumun tek bir gramı bile İran’dan çıkmayacak” dedi. İran, koşullarının karşılanması halinde Hürmüz Boğazı’nı altı ila yedi gün içinde açmaya hazır olduğunu bildirdi.
🔹 Pakistan ordu komutanı, Türkiye istihbarat başkanı ve Suudi Arabistan savunma bakanı Tahran’da bir araya geldi. Ağustos ayında stratejik ittifak imzalayan üç ülkenin toplantısı, gerilimi azaltma mekanizması ve güvenlik düzenlemeleri oluşturmayı amaçladı.
🔹 Arakçi, kalıcı güvenliğin dış ülkelerin askeri varlığı olmadan bölge ülkeleriyle ortaklık içinde sağlanması gerektiğini söyledi.
🔹 Suudi Arabistan, Yemen’deki savaşın azaltılmasını, Husilerin saldırılarının durdurulmasını ve Kızıldeniz’de deniz taşımacılığının yeniden açılmasını öncelikli görüyor. Pakistan, savaş öncesinde yaklaşık 3,5 milyar dolar tutarındaki İran’la kara ticaretini yeniden başlatmak istiyor.
🔹 İran, ağır askeri kayıplar ve kötüleşen ekonomiyle görüşmelere başlayabilir; ancak bölgedeki ülkelerin yeni bir tırmanıştan kaçınması Tahran’a bölgesel destek sağlayabilir.
🔹 İran’la işbirliğine dayalı bir bölgesel savunma sistemi, Körfez ülkelerinin güvenliği İran’ın pazarlık kozu olmaya devam ettiği sürece ABD-İran görüşmelerinden ayrı yürütülemeyecek.


