‘Terminal berraklık’ olarak adlandırılan gizemli olgu araştırılıyor
New York Times
🔹 Araştırmacılar, ileri evre demans ve ağır nörolojik hastalığı bulunan bazı kişilerin ölümden kısa süre önce beklenmedik biçimde zihinsel berraklık kazandığı "terminal berraklık" olgusunu inceliyor.
🔹 Bildirilen vakalarda yıllardır konuşamayan veya yakınlarını tanımayan bazı hastalar, kısa süreliğine konuşabiliyor, anılarını hatırlayabiliyor ve yakınlarıyla anlamlı sohbetler gerçekleştirebiliyor.
🔹 Psikolog Alexander Batthyany, damar kaynaklı demans hastası büyükannesiyle ölümünden birkaç gün önce yaptığı beklenmedik derecede net telefon görüşmesinin ardından bu olguyu araştırmaya başladı ve onlarca benzer vaka topladı.
🔹 ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü (NIA), olgunun sistematik biçimde araştırılması için 2019 yılında yaklaşık 10 milyon dolarlık bir araştırma programı başlattı.
🔹 Wisconsin Üniversitesi araştırmacıları, ileri evre demans hastalarını uzun süreli video kayıtlarıyla takip ederek ilk kez bu tür anları objektif olarak belgeledi. Bazı hastalarda anlamlı konuşma, göz teması ve sosyal etkileşimde belirgin artış gözlendi.
🔹 Araştırmacılar, bazı hastaların yıllardır konuşmadıkları hâlde aile üyelerini tanıdığını, geçmiş olayları hatırladığını ve tam cümlelerle iletişim kurduğunu kaydetti.
🔹 Mayo Clinic tarafından yürütülen araştırmada, benzer zihinsel açıklık dönemlerinin yalnızca ölümden hemen önce değil, haftalar veya aylar öncesinde de görülebildiği bildirildi.
🔹 Araştırmalar, bu anların bazı durumlarda müzik, eski fotoğraflar veya tanıdık kişiler gibi çevresel etkenlerle ilişkili olabileceğini gösterse de, aynı koşullar tekrarlandığında olgunun güvenilir biçimde yeniden ortaya çıkmadığı belirtildi.
🔹 Bilim insanları, terminal berraklığın neden ortaya çıktığı konusunda görüş birliğine sahip değil. Bir grup araştırmacı bunun beyinde kalan işlevlerin kısa süreli yeniden etkinleşmesiyle açıklanabileceğini değerlendirirken, bazı araştırmacılar bilinç ve beyin arasındaki ilişkinin mevcut modellerle tam olarak açıklanamayabileceğini savunuyor.
🔹 Araştırma ekipleri, daha fazla veri toplayarak terminal berraklığın nasıl oluştuğunu, ne kadar yaygın olduğunu ve hasta bakımında nasıl değerlendirilebileceğini belirlemeyi amaçlıyor.