İran ve Rusya Para Akışlarının Merkezindeki Az Bilinen Çin Bankası
Wall Street Journal
🔹 ABD, İran ve Rusya’yı küresel finans sisteminden dışlamaya çalışırken bu ülkelerden gelen para Çin bankaları üzerinden akmaya devam etti.
🔹 Doğu Çin’deki Zhejiang Chouzhou Commercial Bank (ZCCB), son yıllarda İran ve Rusya bağlantılı finansal işlemler için önemli bir kanal haline geldi. Bu fonlar, Batı yaptırımlarını ihlal ederek Çin’den askeri kullanım potansiyeli taşıyanlar da dahil olmak üzere çeşitli ürünlerin satın alınmasında kullanıldı.
🔹 Eski ABD yetkilileri, ZCCB’nin Biden ve Trump yönetimleri döneminde yaptırımlardan kaçınmaya yönelik işlemleri kolaylaştırdığı gerekçesiyle kurum içi izlemede öne çıktığını söyledi.
🔹 Washington, ZCCB’ye yaptırım uygulamadı. Yetkililer, bankanın fonların kaynağını bilip bilmediğini belirlemenin zor olduğunu ve bankayı hedef almanın Pekin’le ilişkileri bozabileceğini söyledi.
🔹 ABD Hazine Bakanlığı, Ekim 2025’te İranlı paravan şirketlerin önceki yıl dünya genelinde hareket ettirdiği yaklaşık 5 milyar doların ana kaynağının Çin bankalarındaki hesaplar olduğunu açıkladı.
🔹 ZCCB, Çin yasalarına ve uluslararası düzenlemelere uyduğunu, kara para aklamayı önleme, terörizmin finansmanıyla mücadele ve yaptırım risk yönetimi kurallarına bağlı kaldığını söyledi.
🔹 Belgeler, İranlı şirketlerin ABD hükümetinin Tahran destekli gölge bankacılık ağı olarak tanımladığı sistem üzerinden ZCCB’ye para göndermeye çalıştığını gösterdi. ZCCB ayrıca Rusya’nın yaptırımlardan kaçınma ağı A7 üzerinden yapılan ödemelerin sık görülen alıcılarından biri oldu.

🔹 A7 belgelerinde yer alan yaklaşık 3.500 işlem arasında ZCCB, ödemelerin ulaştığı en sık kullanılan banka olarak öne çıktı. İşlemler 2024 sonundan 2025 ortasına kadar otomobil ve giysi gibi sivil ürünlerin yanı sıra insansız hava araçlarında kullanılabilecek elektronik parçaları da kapsadı.
🔹 Şubat 2025’te Kırgızistan’daki artık faaliyette olmayan bir şirket, Çinli bir tedarikçiden 40 bin kilogram molibden trioksit almak için yaklaşık 1,5 milyon dolar ödemeyi kabul etti. Zırhlı araçlar veya füze motorlarında kullanılabilen bileşiğin Rusya’nın St. Petersburg kentine gönderilmesi planlandı ve ödemeler ZCCB’deki hesaba yönlendirildi.
🔹 İranlı Saab Steel Development, Aralık 2023’te Şanghay merkezli bir tedarikçiden 101.297,46 dolar değerinde çelik almak için anlaşma yaptı. Ödemenin ZCCB’deki hesaba gönderilmesi için İran devlet bankası Bank Tejarat ve Sadaf Exchange kullanıldı; ZCCB, Sadaf Exchange üzerinden aktarılan herhangi bir fonu almadığını söyledi.
🔹 ZCCB’nin uluslararası ödeme işlemlerinden elde ettiği gelirin toplam gelir içindeki payı 2018-2024 arasında yüzde 2’den yaklaşık yüzde 12’ye yükseldi.
🔹 ZCCB, Rus müşterileriyle bağlarını 2023’ün ardından kestiğini açıkladı. A7 belgeleri, Rusya bağlantılarının 2024’te Kırgızistan gibi ülkelerdeki paravan şirketler ve bankalar üzerinden dolaylı olarak yeniden başladığını gösterdi.
🔹 TRM Labs, 2021 ile 2025 ortası arasında İran bağlantılı ödemelerin hedefi olarak belgelerde adı geçen Çin bankalarında 900’den fazla hesap tespit etti. Bu hesapların yaklaşık 240’ı ZCCB’ye, yaklaşık 670’i diğer Çin bankalarına aitti; ZCCB, WikiIran belgelerinin doğruluğuna itiraz etti.




