🔹 Fransa ve Almanya, yapay zekâ başta olmak üzere kritik teknolojilerde ABD ve Çin'e bağımlılığı azaltmak için yerli çözümler geliştirmeye çalışıyor.

🔹 Fransa, Zoom ve benzeri ABD merkezli görüntülü görüşme yazılımlarını yerli bir alternatifle değiştirmeyi planlıyor.

🔹 Almanya, kamu kurumları için tamamen yerli bir yapay zekâ platformu geliştirirken, Fransız ve Alman şirketleri ABD ve Çin'e rakip yapay zekâ çipleri üretmek için ortaklık kuruyor.

🔹 Avrupa'da tam dijital bağımsızlığın kısa vadede mümkün olmadığı değerlendirilirken, hangi alanlarda stratejik bağımsızlık sağlanacağına odaklanılıyor.

🔹 Avrupa'daki tüketiciler ve şirketler sosyal medya, bulut hizmetleri, ulusal güvenlik sistemleri ve yapay zekâ uygulamalarında büyük ölçüde ABD ve Çin teknolojilerini kullanıyor.

🔹 Donald Trump yönetiminin Anthropic'in bazı gelişmiş yapay zekâ modellerine yabancıların erişimini kısıtlaması, Avrupa'da teknolojik bağımlılık konusundaki kaygıları artırdı.

🔹 Avrupa liderleri, yabancı teknolojilere bağımlılığın siber güvenlik risklerini artırabileceğini ve ekonomik ile diplomatik baskılara açık hâle getirebileceğini savunuyor.

🔹 Fransa, yerli dijital teknolojileri satın almak için yaklaşık 5,3 milyar dolar kaynak ayırdı.

🔹 Almanya, yapay zekâ ve biyoteknoloji dâhil altı stratejik teknoloji alanına önümüzdeki yıllarda 20 milyar doların üzerinde yatırım yapmayı planlıyor.

🔹 Alman şirketleri Deutsche Telekom ve SAP, devlet kurumları için ABD ve Çin sistemlerinden tamamen bağımsız çalışabilecek bir yapay zekâ platformu geliştiriyor.

🔹 Hollanda, hassas kamu verilerinin yabancı şirketlerin kontrolüne geçmesini önlemek amacıyla devlet kontrolünde veri merkezleri kuracağını açıkladı.

🔹 Fransa, iç istihbarat servisinde ABD merkezli Palantir'in yapay zekâ araçları yerine Fransız şirketi ChapsVision'un sistemlerini kullanmaya hazırlanıyor.

🔹 Fransa merkezli Mistral AI, Avrupa'nın büyük dil modeli geliştiren en önemli girişimi konumunda bulunuyor ve yaklaşık 14 milyar dolar değerlemeye ulaştı.

🔹 Avrupa'nın temel araştırmalar ve ileri üretim teknolojilerinde güçlü olduğu, özellikle Almanya'nın yüksek teknoloji üretim ekipmanlarında rekabet avantajını koruduğu belirtiliyor.

🔹 Buna karşın Avrupa'nın teknoloji girişimlerini büyütecek sermaye finansmanında ABD'nin gerisinde kaldığı değerlendiriliyor.

🔹 Avrupa'daki tasarrufların önemli bölümünün teknoloji girişimlerine yönelmediği, bunun da şirketlerin büyümesini zorlaştırdığı ifade ediliyor.

🔹 Avrupa'da hedefin ABD ve Çin'den tamamen kopmak değil, kritik dijital alanlarda hizmet kesintileri ve veri güvenliği risklerini azaltacak düzeyde stratejik özerklik oluşturmak olduğu belirtiliyor.

🔹 Bazı sektör temsilcileri ise dijital egemenliğin yalnızca güvenlik değil, hızla büyüyen teknoloji pazarından daha fazla ekonomik değer elde etmek için de gerekli olduğunu savunuyor.

🔹 Tayvanlı çip üreticisi TSMC, ABD'deki yatırımlarına 100 milyar dolar daha ekleyeceğini açıkladı.

🔹 Şirketin Arizona'daki toplam yatırım taahhüdü böylece 165 milyar dolardan 265 milyar dolara yükseldi.

🔹 Yeni yatırım kapsamında dört yeni yarı iletken üretim tesisi kurulacak.

🔹 Bu tesisler, Arizona'da daha önce duyurulan altı çip fabrikası, iki ileri çip paketleme tesisi ve bir Ar-Ge merkezine eklenecek.

🔹 Yeni fabrikaların, şirketin bu yıl satın aldığı 900 dönümlük yeni kampüste kurulması planlanıyor.

🔹 TSMC, yatırımların temel nedeninin yapay zekâ kaynaklı çip talebindeki güçlü artış olduğunu açıkladı.

🔹 Şirket, ABD'nin yanı sıra Tayvan ve Japonya'daki kapasitesini de büyütmeye devam edeceğini bildirdi.

🔹 TSMC yönetimi, inşaat takviminin piyasa koşullarına bağlı olacağını ancak projelerin mümkün olduğunca hızlandırılacağını belirtti.

🔹 Yatırım kararı, yabancı yarı iletken üreticilerinin ABD'de üretim yapmasına yönelik siyasi baskının arttığı dönemde açıklandı.

🔹 ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, yatırımın ileri düzey yarı iletken üretimini ABD'ye geri getireceğini söyledi.

🔹 Samsung Electronics Texas'ta iki çip üretim tesisi işletirken, SK Hynix de Indiana'da yeni bir tesis kuruyor.

🔹 TSMC'nin ikinci çeyrek geliri yıllık bazda %36 artarak 40,2 milyar dolara ulaştı.

🔹 Şirketin ikinci çeyrek net kârı yaklaşık %80 artışla 22 milyar doların üzerine çıktı.

🔹 TSMC, bu yıl sermaye harcamalarının 64 milyar dolara kadar ulaşmasını bekliyor.

🔹 Şirket, 2026 ve sonrasında gelir ile kârlılıkta güçlü büyümenin devam edeceğini öngörüyor.

🔹 Hindistan'ın Andhra Pradesh eyaletindeki Visakhapatnam, küresel yapay zekâ veri merkezi yatırımlarının önemli merkezlerinden biri hâline geliyor.

🔹 Google, kentte yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım kapsamında 1 gigavat kapasiteli büyük bir veri merkezi ve yeni denizaltı internet kabloları kuruyor.

🔹 Brookfield Asset Management ile Reliance ortaklığı da kentte benzer büyüklükte ikinci bir veri merkezi inşa ediyor.

🔹 İki tesis faaliyete geçtiğinde Hindistan'ın toplam veri merkezi kapasitesi geçen yıl sonuna göre iki kattan fazla artacak.

🔹 Andhra Pradesh yönetimi, Google ve yerel ortağı Adani Group'a indirimli arsa, su ve elektrik teşvikleri ile vergi avantajları sağladı.

🔹 Hindistan merkezi hükümeti, ülkedeki veri merkezlerinde tutulan veriler için vergi düzenlemelerinde değişikliğe giderek projeye destek verdi.

🔹 Eyalet yönetimi, veri merkezlerinin elektronik, iklimlendirme ve inşaat malzemeleri gibi birçok sektörde yeni üretim yatırımlarını da çekeceğini açıkladı.

🔹 Bölge sakinleri ve çevre örgütleri, veri merkezlerinin yüksek su ve enerji tüketimi nedeniyle çevre üzerinde ciddi baskı oluşturabileceğini savunuyor.

🔹 Projelerin su kaynaklarının sınırlı olduğu bölgelerde yürütüldüğü ve çevresel izin süreçlerinin yeterince şeffaf olmadığı yönünde eleştiriler yapılıyor.

🔹 Bazı çevre örgütleri, inşaat çalışmalarının çevresel izinler tamamlanmadan başladığını öne sürerek konuyu Hindistan Ulusal Yeşil Mahkemesi'ne taşıdı.

🔹 Adani Group, tüm yasal izinlerin alındığını ve projelerin yürürlükteki çevre mevzuatına uygun şekilde geliştirildiğini açıkladı.

🔹 Google, tesislerde su tüketimini azaltan soğutma teknolojileri kullanılacağını, içme suyu kaynaklarının etkilenmeyeceğini ve enerji maliyetlerinin yerel halka yansıtılmayacağını bildirdi.

🔹 Eyalet yönetimi, inşaat döneminde yaklaşık 120 bin, tesisler faaliyete geçtikten sonra ise yaklaşık 60 bin istihdam oluşturulacağını açıkladı.

🔹 Proje belgelerindeki çalışan kapasitesinin bu tahminlerden çok daha düşük olduğu gerekçesiyle istihdam rakamları tartışma konusu oldu.

🔹 Uluslararası Para Fonu, yapay zekânın Hindistan'ın teknoloji destek hizmetleri sektöründe önemli istihdam kayıplarına yol açabileceği uyarısında bulundu.

🔹 Uzmanlar, Hindistan'ın dünya verisinin yaklaşık %20'sini üretmesine rağmen küresel veri merkezi kapasitesinden çok küçük pay aldığını, bu yatırımların ülkenin yapay zekâ altyapısını güçlendirmeyi amaçladığını belirtiyor.

🔹 Ukrayna'nın uzun menzilli İHA saldırıları Rusya'nın ekonomisine ve cephe lojistiğine ciddi zarar veriyor.

🔹 Ukrayna savunma sanayisi, yüksek miktarda İHA ve yeni silah sistemleri üretebilecek kapasiteye ulaştı.

🔹 Rus ordusunun aylık kayıpları yaklaşık 35 bin kişiye ulaştı ve bu rakam yeni asker temin kapasitesini aşıyor.

🔹 Cephe hattında Rus ilerleyişi büyük ölçüde durdu ve savaşta inisiyatif Ukrayna lehine değişmeye başladı.

🔹 Rusya, askeri başarı elde etmek yerine Ukrayna'nın sivil yerleşimlerini ve altyapısını hedef alan saldırıları artırıyor.

🔹 Ukrayna'nın hava savunma mühimmatındaki azalma nedeniyle sivil can kayıpları son dönemde yükseldi.

🔹 Rusya'nın elektronik harp alanında ilerleme kaydettiği, ancak yeni askeri teknolojileri geliştirme konusunda Ukrayna'nın gerisinde kaldığı değerlendiriliyor.

🔹 Rus ordusu Ukrayna'nın geliştirdiği birçok yeniliği daha sonra kendi kuvvetlerine uyarlıyor.

🔹 Rusya'nın savaşta ciddi bir yenilgi ihtimali artarsa nükleer silah kullanma riskinin yeniden gündeme gelebileceği ifade edildi.

🔹 Kırım'ın Ukrayna tarafından izole edilmesi veya Rus güçlerinin işgal ettiği bölgelerden çıkarılması olası tırmanma senaryoları arasında görülüyor.

🔹 Rusya'nın geniş çaplı yeni bir seferberlik başlatabilecek önemli bir insan gücü rezervine sahip olmadığı değerlendiriliyor.

🔹 Rusya'nın asker ihtiyacını karşılamak için Kuzey Kore'den destek aldığı ve yabancı işçileri de orduya çekmeye çalıştığı belirtildi.

🔹 ABD yeni mali yardım paketleri sağlamıyor ancak NATO ülkelerinin Amerikan silahlarını satın alıp Ukrayna'ya göndermesine izin veriyor.

🔹 ABD, Ukrayna'ya istihbarat, uydu görüntüleri ve hedef tespit desteği sağlamayı sürdürüyor.

🔹 Almanya başta olmak üzere Avrupa ülkeleri silah üretimini artırırken, Norveç, İsveç, Finlandiya ve Danimarka mevcut stoklarını Ukrayna'ya aktarıyor.

🔹 Ukrayna, dış yardıma bağımlılığı azaltmak amacıyla kendi savunma sanayisini hızla büyütmeye devam ediyor.

🔹 Rusya'nın kamu harcamalarının yaklaşık %40'ı savunma ve güvenlik alanına yönlendiriliyor.

🔹 Rus ekonomisinin savaş üretimine odaklanmasının uzun vadede ekonomik yapıyı zayıflattığı değerlendiriliyor.

🔹 Avrupa ülkeleri, ABD'ye olan güvenin azalması nedeniyle kendi savunma kabiliyetlerini güçlendirmeye çalışıyor.

🔹 İngiltere'nin savunma kapasitesinde önemli eksiklikler bulunduğu, buna karşılık Polonya, Finlandiya, İsveç, Danimarka ve Fransa'nın askeri kabiliyetlerini önemli ölçüde geliştirdiği değerlendiriliyor.

🔹 ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 30 yaş ve üzerindeki tüm askerler için her yıl zorunlu testosteron taraması yapılacağını açıkladı.

🔹 Program kadın askerleri de kapsayacak. Düşük testosteron tespit edilen personele hormon tedavisi isteğe bağlı olarak sunulacak.

🔹 30 yaşın altındaki askerler de gönüllü olarak taramaya katılabilecek.

🔹 Hegseth, programın amacının askerlerin fiziksel kapasitesini korumak ve modern savaş koşullarına daha iyi hazırlanmalarını sağlamak olduğunu söyledi.

🔹 Hegseth, Savunma Bakanlığı için "High-T Department of War" ifadesini kullanarak testosteron seviyelerinin artırılmasını önceliklerinden biri olarak tanımladı.

🔹 Erkeklerde klinik olarak düşük testosteron; kas kaybı, yorgunluk, obezite, cinsel işlev bozukluğu, diyabet, osteoporoz ve depresyon gibi sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyor.

🔹 Askeri yaşamda görülen yoğun stres, uyku eksikliği ve kafa travmaları da testosteron seviyelerinin düşmesine yol açabiliyor.

🔹 Uzun süre özel kuvvetlerde görev yapan personelde düşük testosteron ve çeşitli sağlık sorunlarının daha sık görüldüğünü gösteren çalışmalar bulunuyor.

🔹 Testosteron tedavisi sperm üretiminin durmasına, kan pıhtılaşması riskinin artmasına, akne ve saç dökülmesi gibi yan etkilere neden olabiliyor.

🔹 Kadınlar da testosteron üretmesine rağmen seviyeleri erkeklerden 10 ila 20 kat daha düşük bulunuyor ve kadınlar için ABD'de onaylanmış bir testosteron tedavisi bulunmuyor.

🔹 ABD'de testosteron tedavisi reçeteleri 2000 yılında 1 milyonun altındayken 2025 yılında yaklaşık 12 milyona yükseldi.

🔹 Hegseth daha önce trans bireylerin askerlik yapmasını yasaklayan politikayı desteklemiş, kadınların kara muharebe birliklerindeki rolünü sorgulamış ve bazı kadın generallerin terfilerini engellemişti.

🔹 Trans askerlerin hormon tedavisine erişiminin savaş koşullarında mümkün olmayacağı gerekçesiyle getirilen yasağın, testosteron tedavisinin diğer askerlere sunulması nedeniyle çifte standart oluşturduğu yönünde eleştiriler yapıldı.

🔹 Yaylı çalgı yaylarının büyük bölümü, Brezilya'da yetişen nesli tehlike altındaki pernambuco ağacından üretiliyor.

🔹 Brezilya, geçen yıl pernambuco ağacı için uluslararası korumaların artırılmasını önerdi.

🔹 Önerinin kabul edilmesi halinde binlerce pernambuco yayının uluslararası seyahatlerde gümrükte el konulma riski doğacaktı.

🔹 CITES toplantısında uzlaşmaya varıldı ve tamamen yasak yerine uluslararası ticarette daha sıkı izin sistemi getirildi.

🔹 Müzisyenler mevcut pernambuco yaylarıyla uluslararası seyahat etmeyi sürdürebilecek.

🔹 Pernambuco konusunun 2028'de yapılacak CITES toplantısında yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.

🔹 Yay üreticileri uzun yıllardır yasal odun stoklarını kayıt altına alıyor, hammaddenin kaynağını izliyor ve milyonlarca pernambuco fidanı dikiyor.

🔹 Uluslararası Pernambuco Koruma Girişimi, yeni sera ve fidan projeleriyle türün doğal yaşam alanlarını yeniden canlandırmayı hedefliyor.

🔹 Yay üreticileri, yaşamları boyunca ortalama yalnızca bir pernambuco ağacı kullandıklarını belirtiyor.

🔹 Pernambuco ağacı 1992'de Brezilya tarafından tehlike altındaki tür ilan edildi.

🔹 Artan koruma önlemleri, kaçak ağaç kesimi ve yasa dışı ticareti de büyüttü.

🔹 Brezilya makamları yıllar içinde 150 binden fazla pernambuco yay ve ahşap çubuğa el koydu.

🔹 Kaçak kesim yapanlara ve yasa dışı odun kullanan üreticilere toplam 10 milyon doların üzerinde para cezası uygulandı.

🔹 Profesyonel yaylı çalgı sanatçılarının büyük bölümü hâlâ pernambuco yaylarını tercih ediyor.

🔹 Karbon fiber yay üretimi son otuz yılda hızla arttı.

🔹 Bazı mühendisler karbon fiber yayların teknik açıdan daha verimli olduğunu savunurken, birçok müzisyen ve usta yay yapımcısı pernambuco ağacının ses ve kullanım özelliklerinin hâlâ üstün olduğunu düşünüyor.

🔹 Brezilya'nın sunduğu araştırmalar, doğal ortamda yalnızca yaklaşık 10 bin yetişkin pernambuco ağacı kaldığını öne sürüyor.

🔹 Yay üreticileri ve bazı araştırmacılar ise yıllar içinde dikilen fidanlarla birlikte toplam ağaç sayısının 2 milyonun üzerinde olduğunu belirtiyor.

🔹 Araştırmacılar, yeni çalışmalarla hem gerçek ağaç sayısının hem de plantasyonlarda yetişen pernambuco odununun yay yapımına uygunluğunun belirlenmesini hedefliyor.

🔹 Arjantin, İngiltere'yi 2-1 mağlup ederek üst üste ikinci kez Dünya Kupası finaline yükseldi.

🔹 Arjantin, pazar günü New York'ta oynanacak finalde İspanya ile karşılaşacak.

🔹 Arjantin, şampiyon olması halinde 1962'de Brezilya'dan bu yana Dünya Kupası'nı üst üste kazanan ilk takım olacak.

🔹 Lionel Messi, İngiltere karşısında gol atmasa da iki golün de asistini yaptı.

🔹 Messi, Dünya Kupası finaline bir kez daha yükselerek turnuvanın en belirleyici oyuncularından biri olmayı sürdürdü.

🔹 Messi, finalde şampiyon olması halinde kariyerindeki ikinci Dünya Kupası zaferini elde edecek.

🔹 Arjantin Teknik Direktörü Lionel Scaloni, takımının kazanması halinde üst üste iki Dünya Kupası ve iki Copa America şampiyonluğu yaşayacak.

🔹 Scaloni, Dünya Kupası'nı üst üste kazanan ilk teknik direktörlerden biri olacak.

🔹 İspanya Teknik Direktörü Luis de la Fuente ise milli takımın yaş gruplarında görev yaptıktan sonra A Milli Takım'ın başına geçti.

🔹 De la Fuente, İspanya'nın topa sahip olma oyununu mevcut oyuncu grubuna göre yeniden şekillendirdi.

🔹 Turnuvada pahalı ve yüksek profilli teknik direktörler beklenen başarıyı elde edemedi.

🔹 İngiltere Teknik Direktörü Thomas Tuchel yarı finalde elenirken, Brezilya Teknik Direktörü Carlo Ancelotti son 16 turunda turnuvaya veda etti.

🔹 Fransa ile İngiltere, cumartesi günü Miami'de üçüncülük maçında karşı karşıya gelecek.

🔹 Fransa'nın golcüsü Kylian Mbappe, sekiz golle gol krallığında Lionel Messi ile aynı sayıya ulaştı.

🔹 Mbappe, üçüncülük maçında gol krallığını kazanma fırsatı yakalayacak.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesin sona ermesinin ardından İran'ın Basra Körfezi ve Umman Körfezi kıyısındaki limanlarına yönelik deniz ablukasının yeniden uygulanması talimatını verdi.

🔹 Ablukanın ilk tam gününde ABD ordusu, yasaklı bölgeye girmeye çalışan iki geminin rotasının değiştirildiğini açıkladı.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın Harg Adası'na gitmekte olan Belma adlı petrol tankerinin uluslararası sularda yapılan uyarılara uymaması üzerine Hellfire füzesiyle etkisiz hâle getirildiğini duyurdu.

🔹 CENTCOM, deniz ablukasının tam olarak uygulanması için operasyonların sürdüğünü bildirdi.

🔹 İran limanlarına yönelik ablukanın uygulanması; savaş gemileri ve uçaklarla gemilerin tespit edilmesini, izlenmesini, uyarılmasını ve gerektiğinde durdurulmasını gerektiriyor.

🔹 Trump, ilk deniz ablukasını Nisan ayında başlatmış, ABD ile İran arasında Haziran ayında imzalanan mutabakat sonrasında uygulama kaldırılmıştı.

🔹 Ablukanın kaldırılmasıyla ticaret gemileri yeniden İran limanlarına giriş çıkış yapmaya başlamış, petrol fiyatlarında da düşüş görülmüştü.

🔹 Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticaret gemilerine yönelik saldırılarının ardından ateşkesin sona erdiğini ilan ederek yeni hava saldırıları başlattı.

🔹 Trump, deniz ablukasının yeniden uygulanması talimatını pazartesi günü verdi. Abluka salı günü ABD saatiyle 16.00'da yürürlüğe girdi.

🔹 Ablukanın yeniden başlamasının ardından akaryakıt fiyatlarında yükseliş görüldü.

🔹 ABD Donanması, İran ile çatışmaların başlamasından bu yana bölgeye çok sayıda savaş gemisi konuşlandırdı.

🔹 Kuzey Arap Denizi'nde USS Abraham Lincoln ve USS George H.W. Bush uçak gemisi taarruz grupları görev yapıyor.

🔹 İki uçak gemisinde toplam sekiz savaş uçağı filosu bulunuyor.

🔹 USS Boxer amfibi hücum gemisi ve beraberindeki 11. Deniz Piyade Sefer Birliği ile iki amfibi çıkarma gemisi de bölgede konuşlandırıldı.

🔹 ABD Donanması ayrıca Arap Denizi'nde yedi muhrip ve bir kruvazör bulunduruyor.

🔹 CENTCOM, 13 Nisan-18 Haziran arasındaki ilk abluka döneminde 140'tan fazla geminin rotasının değiştirildiğini açıkladı.

🔹 ABD ordusu, ablukayı aşmaya çalıştığını belirttiği dokuz gemiyi etkisiz hâle getirdiğini bildirdi.

🔹 Bu operasyonlarda bazı ticaret gemilerine Hellfire füzeleri kullanıldı.

🔹 9 Haziran'da Settebello adlı tankere düzenlenen ABD saldırısında üç Hindistan vatandaşı mürettebat hayatını kaybetti.

🔹 Hindistan hükümeti olayın ardından diplomatik protestoda bulundu.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, seçim kampanyasında savaşları bitirme vaadinde bulunmasına rağmen İran'da uzun süreli bir askeri çatışma riskiyle karşı karşıya bulunuyor.

🔹 ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonları, müzakere girişimleri ile hava saldırıları arasında gidip gelirken rejim değişikliği ve İran'ın nükleer programını sona erdirme hedeflerine henüz ulaşılamadı.

🔹 Çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı'nın kapanması yeni ve çözümü zor bir güvenlik sorunu oluşturdu.

🔹 Ateşkesin bozulması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapanmasıyla çatışmalar yeniden yoğunlaştı.

🔹 Uluslararası Kriz Grubu İran Projesi Direktörü Ali Vaez, kalıcı bir siyasi çözüm stratejisi olmamasının uzun süreli bir çatışma riskini artırdığını söyledi.

🔹 Uzmanlar, güçlü ordulara sahip ülkelerin savaşların kısa süreceği varsayımıyla hareket ettiğini ancak askeri gücün sınırlarının çoğu zaman yeterince hesaba katılmadığını belirtiyor.

🔹 Londra King's College'dan Lawrence Freedman, siyasi hedeflerin uzun süreli mücadele gerektirecek şekilde belirlenmesinin çatışmaları uzatabildiğini ifade etti.

🔹 Trump'ın İran'da kara gücü kullanmadan yalnızca hava ve deniz unsurlarıyla hedeflerine ulaşmaya çalıştığı değerlendiriliyor.

🔹 1991 Körfez Savaşı'nın sınırlı siyasi hedefler nedeniyle kısa sürdüğü, Irak ve Afganistan savaşlarının ise uzun süreli çatışmalara dönüştüğü hatırlatılıyor.

🔹 Bazı uzmanlar, mevcut çatışmanın ABD ile İran arasında 1979'dan bu yana süren gerilimin yeni bir aşaması olduğunu değerlendiriyor.

🔹 Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'ndan Aaron David Miller, ABD'nin aynı zamanda İsrail ile İran arasındaki uzun süreli bölgesel çatışmanın da doğrudan taraflarından biri hâline geldiğini söyledi.

🔹 Trump'ın askeri operasyonları sürdürmesi durumunda Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması için bölgede uzun süreli ABD askeri varlığı gerekebileceği belirtiliyor.

🔹 Uzmanlara göre İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisi sayesinde ABD üzerinde ekonomik baskı oluşturabilecek önemli bir koz bulunduruyor.

🔹 Brookings Enstitüsü'nden Suzanne Maloney, savaş sonrasında Hürmüz Boğazı'nda savaş öncesi düzene dönülmesinin zor olduğunu ve bölgede daha yüksek düzeyde ABD askeri varlığının yeni normal hâline gelebileceğini ifade etti.

🔹 Uzmanlar, tarafların geçici mutabakatları dahi sürdürememesinin, dönemsel çatışmaların uzun süreli bir savaşa dönüşme riskini artırdığı değerlendirmesinde bulundu.

🔹 ABD'li ilaç şirketi Eli Lilly, piyasa değeri 1 trilyon doları aşan ilk ilaç şirketi oldu.

🔹 Şirket hisseleri 2023 başından bu yana üç kattan fazla yükseldi.

🔹 Analistler, Eli Lilly'nin gelirlerinin on yılın sonuna kadar yıllık ortalama yaklaşık %15 büyümesini bekliyor.

🔹 Eli Lilly'nin obezite ilacı Zepbound, 2024'te piyasadaki ilk tam yılında 4,9 milyar dolar satış elde etti.

🔹 Zepbound satışlarının bu yıl yaklaşık dört katına çıkması bekleniyor.

🔹 Şirket, ABD'deki GLP-1 obezite ilacı satışlarının yaklaşık %60'ını gerçekleştiriyor.

🔹 Bloomberg Intelligence, Eli Lilly'nin 2030 yılına kadar yıllık 120 milyar doların üzerine çıkması beklenen küresel obezite ilacı pazarının üçte ikisini kontrol edebileceğini öngörüyor.

🔹 Eli Lilly, üretim kapasitesini artırmak amacıyla 2020'den bu yana 50 milyar doların üzerinde yatırım taahhüdünde bulundu.

🔹 Şirket, yalnızca hastalıkları tedavi eden değil, hastalıkların ortaya çıkmasını önleyen ilaçlara odaklanan bir strateji benimsiyor.

🔹 GLP-1 ilaçlarının kalp-damar hastalıkları, uyku apnesi ve kronik böbrek hastalığı riskini azaltabildiği belirtiliyor.

🔹 Erken bulgular, bu ilaçların bağımlılık ve bazı psikiyatrik hastalıklarda da fayda sağlayabileceğine işaret ediyor.

🔹 Eli Lilly, Haziran ayında uyku bozukluğu narkolepsi tedavisi geliştiren Centessa Pharmaceuticals'ı 7,8 milyar dolara satın aldı.

🔹 Şirket ayrıca Alzheimer ilacı donanemab'ın belirti göstermeyen kişilerde hastalığı geciktirip geciktiremeyeceğini araştırıyor.

🔹 Eli Lilly, hastalarla doğrudan ilişki kurmayı amaçlayan LillyDirect çevrim içi eczane platformunu geliştirmeyi sürdürüyor.

🔹 Şirket, GLP-1 tedavisine başlayan yeni hastaların yarısından fazlasının LillyDirect dahil çevrim içi kanallar üzerinden geldiğini açıkladı.

🔹 Eli Lilly, GLP-1 teknolojisini tek bir ürün yerine farklı tedavilerin geliştirilebileceği ortak bir platform olarak değerlendiriyor.

🔹 Şirket, farklı enjeksiyon ilaçlarının aynı üretim altyapısını paylaşmasının yeni ürünlerin daha hızlı ölçeklenmesini sağlayacağını belirtiyor.

🔹 Eli Lilly, Nvidia ile biyomedikal yapay zekâ modelleri geliştirmek amacıyla sektörün en güçlü yapay zekâ süper bilgisayarlarından birini kuruyor.

🔹 Şirket, kendi verileriyle eğitilmiş yapay zekâ modellerini seçilmiş biyoteknoloji şirketleriyle paylaşarak karşılığında yeni araştırma verileri alıyor.

🔹 Eli Lilly Üst Yöneticisi Dave Ricks, mevcut yapay zekâ modellerinin biyolojiyi yeterince anlayamadığını ve ilaç keşfinde devrim yaratmasının zaman alacağını söyledi.

🔹 Ricks, yapay zekânın kısa vadede en büyük katkısının sağlık sistemindeki bürokratik süreçleri ve idari işleri hızlandırmak olacağını ifade etti.