Yapay zekâ patlamasının ekonomik riskleri
Financial Times
🔹 Yapay zekâ, büyük veri merkezlerine yönelik talebi karşılamak için fiziksel sermaye harcamalarında büyük bir artış başlattı.
🔹 ABD’de yapay zekâ yatırımlarının 2025-2032 döneminde gayrisafi yurt içi hasılanın ortalama yüzde 3,6’sına ulaşması bekleniyor. Bu oran, 1870-1890 dönemindeki demiryolu yatırımlarının yüzde 2,2’lik ve 1956-1973 dönemindeki karayolu yatırımlarının yüzde 1,1’lik ortalamasını aşabilir.
🔹 Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ve Oracle’ın toplam sermaye harcamaları 2020’de 97 milyar dolardan 2025’te 416 milyar dolara yükseldi; 2026 için 801 milyar dolar öngörülüyor.
🔹 Bu şirketlerin sermaye harcamalarının işletme nakit akışlarına oranı 2020’de yüzde 38’den 2025’te yaklaşık yüzde 69’a çıktı. Şirket tahminlerine göre oran 2026’da yüzde 113’e ulaşacak ve sermaye harcamaları nakit akışını 93 milyar dolar aşacak.
🔹 Veri merkezi yatırımlarında uzman geliştiriciler, gayrimenkul yatırım ortaklıkları, altyapı fonları ve özel sermaye yatırımcıları daha fazla rol üstleniyor. Finansman, sendikasyonlu banka kredileri ve özel kredi imkânlarına daha fazla dayanırken kamuya açık bilgi azalıyor.
🔹 Veri merkezi sahipleri, kiracıların ve nihai talebin belirli şirketlerde yoğunlaşması, teknolojik eskime, hızlı yenileme ihtiyacı ile siyasi ve operasyonel zorluklarla karşı karşıya kalabilir.

🔹 Çip tasarımcıları, bulut hizmeti sağlayıcıları, veri merkezi işletmecileri ve altyapı yatırımcıları uzun vadeli sözleşmeler, stratejik yatırımlar ve finansman düzenlemeleriyle birbirlerine daha fazla bağımlı hâle geliyor.
🔹 Bilgisayar donanımı, yazılım ve veri merkezi harcamaları, ABD’nin bu yılın ilk çeyreğindeki yıllıklandırılmış çeyreklik GSYH büyümesine bir puandan fazla katkı yaptı; bu katkının yaklaşık yarım puanı söz konusu ürünlerdeki net ithalat artışıyla dengelendi.
🔹 Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia ve Tesla’dan oluşan “Muhteşem Yedili”, yakın zamana kadar ABD borsasını yukarı taşıdı. Piyasanın döngüsel olarak düzeltilmiş reel kazanç getirisi yüzde 2,5’e geriledi ve mevcut reel faiz oranının yalnızca biraz üzerinde kaldı.
🔹 Yatırım patlaması ve buna eşlik eden finansal mühendislik ne kadar uzun sürerse, sona erdiğinde yaratabileceği ekonomik etki o kadar büyük olabilir. Yapay zekânın dönüştürücü bir teknoloji olma niteliği bu riskten bağımsız kalırken, son dönemdeki piyasa dalgalanmaları yapay zekâ kaynaklı yatırım patlamasının gerilemeye dönüşebileceğini gösteriyor.


