🔹 İran, Aralık 2024'te ülkeye yaptığı ziyaretin ardından yaklaşık bir buçuk yıldır yurt dışına çıkışı engellenen ABD ve İran çifte vatandaşı Dena Karari'nin ülkeden ayrılmasına izin verdi.

🔹 Karari'nin avukatı Jared Genser, müvekkilinin güvenli şekilde ABD'ye dönmek üzere yola çıktığını açıkladı.

🔹 Genser, Karari'nin düşman bir güçle iş birliği ve casusluk suçlamalarıyla karşı karşıya kaldığını, resmen gözaltına alınmadığını ancak yurt dışı çıkış yasağına tabi tutulduğunu ve İran güvenlik güçleri tarafından onlarca kez sorgulandığını söyledi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın kararını "iyi niyet göstergesi" olarak nitelendirdi ve bu adımı takdir ettiğini açıkladı.

🔹 Kararın, ABD'nin İran'a yönelik hava saldırılarını sürdürdüğü ve Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini engelleme kapasitesini zayıflatmayı hedeflediği dönemde gelmesi dikkat çekti.

🔹 Haziran ayında imzalanan ön mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik diplomatik girişimler, İran'ın saldırıları yeniden başlatmasının ardından başarısız oldu.

🔹 ABD, bu hafta İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koydu ve İran'daki askeri operasyonlarını genişletmeye yönelik seçenekleri değerlendirmeye başladı.

🔹 Değerlendirilen seçenekler arasında daha yoğun hava saldırıları ile Hürmüz Boğazı yakınındaki adalara kara kuvveti gönderilmesi de bulunuyor.

🔹 Trump, diplomatik çözümü tercih ettiğini belirtirken, İran üzerinde baskıyı artıracak seçenekler üzerinde çalıştığını söyledi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, ikinci döneminde özel bağışçılardan 500 milyon doların üzerinde kaynak topladı ve bu fonları kendisi ile müttefiklerinin kontrol ettiği vakıflar, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar, kültürel kurumlar ve komiteler ağına aktardı.

🔹 Yönetimden kamu ihalesi veya avantajlı politikalar bekleyen şirketler bu fonlara milyonlarca dolar bağış yaptı.

🔹 Toplanan kaynaklar Trump'ın siyasi rakiplerine karşı yürüttüğü faaliyetlerde, Washington'ın kültürel yapısını değiştirmeye yönelik girişimlerde ve başkanlık sonrası mirasını güçlendirme çalışmalarında kullanılıyor.

🔹 Fonların önemli bölümünde paranın hangi bağışçılardan geldiği ve nasıl harcandığı kamuoyuna açıklanmıyor. Bu durum, Trump yönetimi etrafındaki mali faaliyetlerin önemli kısmının şeffaf biçimde izlenmesini zorlaştırıyor.

🔹 Beyaz Saray Sözcüsü Davis Ingle, Trump'ın bağış toplama, siyasi destek sağlama ve "Önce Amerika" gündemini uygulama konusunda ABD siyasetinin en etkili figürü olduğunu söyledi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump hafta başında Hürmüz Boğazı'nın ABD kontrolünde olduğunu söylese de çatışmaların sürmesiyle boğazdaki gemi trafiği yeniden azaldı.

🔹 Analistler ve eski askeri yetkililer, Hürmüz Boğazı'nın güvenli şekilde açık tutulmasının ya geniş kapsamlı deniz eskort operasyonu ya da İran'ın güneyinde büyük bir kara harekâtı gerektireceğini belirtiyor.

🔹 ABD ordusu gemilere uluslararası hukuka uygun seyrüsefer özgürlüğünü korumaya hazır olduğunu bildirdi ve Umman kıyısındaki güney rotasının açık olduğunu duyurdu. Buna rağmen birçok gemi bu rotayı kullanmadı.

🔹 ABD son günlerde İran'ın güney kıyılarındaki füze, insansız hava aracı ve deniz unsurlarına yönelik yoğun hava saldırıları düzenlediğini, ayrıca yeniden uygulanan abluka kapsamında iki gemiyi geri çevirdiğini açıkladı.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı'nın kapalı olduğunu yineledi ve ticari gemilere yönelik seyir füzesi ile insansız hava aracı saldırılarını artırdı. Son saldırılarda denizciler arasında ölen, yaralanan ve kaybolanlar olduğu bildirildi.

🔹 Salı günü Hürmüz Boğazı'nı geçen 21 gemiden hiçbiri ABD'nin desteklediği Umman kıyısı rotasını kullanmadı. Gemilerin büyük bölümü İran'ın onay verdiği kıyı koridorundan geçti.

🔹 ABD'nin daha güçlü savaş gemisi eskortları sağlaması veya İran kıyılarını ele geçirmeye yönelik kara harekâtı başlatması seçenekler arasında görülüyor. Uzmanlar her iki seçeneğin de yüksek askeri risk taşıdığını belirtiyor.

🔹 İran'ın sahip olduğu füze, insansız hava aracı ve küçük hücum botu kapasitesinin sivil gemiler için güvenli geçişi engellemeye yetecek seviyede olduğu değerlendiriliyor.

🔹 ABD'nin bugüne kadar gerçekleştirdiği 20 binden fazla hava saldırısı ile yaptırım kaldırma teklifleri İran'ı Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünden vazgeçirmedi.

🔹 Son dönemde ABD ağırlıklı olarak İran'ın kıyı bölgelerini hedef alırken, İran da ABD müttefikleri ile ticari gemilere yönelik saldırılar düzenledi. Taraflar tam kapsamlı savaşa dönmese de karşılıklı askeri baskıyı artırıyor.

🔹 Yapay zekâ şirketlerine yönelik tehditlerin ve şiddet içerikli söylemlerin artması, sektör yöneticilerinin kişisel güvenlik önlemlerini güçlendirmesine yol açtı.

🔹 Nisan ayında Anthropic'in merkezine izinsiz giren bir kişi, üst düzey bir yöneticinin öldürüleceğini söyleyerek güvenlik görevlilerine uyarıda bulundu. Olay şiddete dönüşmeden sona erdi.

🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman'ın evine molotofkokteyli atmakla suçlanan bir kişi hakkında cinayete teşebbüs ve kundaklama suçlamalarıyla dava açıldı. Polis, şüphelinin yapay zekâ şirketi yöneticilerinin öldürülmesini savunan bir manifesto buldu.

🔹 Son aylarda Anthropic ve OpenAI çalışanlarına yönelik çok sayıda tehdit nedeniyle San Francisco polisi çeşitli olaylara müdahale etti.

🔹 Şubat sonu ile mayıs ayı arasında yapay zekâ yöneticileri ve veri merkezlerini hedef alan çevrim içi tehditlerin sayısı yedi kat arttı. Haziran ayında tehditlerde kısmi düşüş görüldü.

🔹 Bazı teknoloji yöneticileri silahlı korumalarla seyahat etmeye başlarken, bazı şirketler çalışanlarının şirket logolu kıyafet giymemesini tavsiye ediyor.

🔹 Anthropic, 2024'ten bu yana 24 saat güvenlik uyguladığını ve çalışanları ortaya çıkan güvenlik tehditleri konusunda düzenli olarak bilgilendirdiğini açıkladı.

🔹 2025 yılında S&P 500 teknoloji şirketlerinin %38,1'i üst düzey yöneticilerin korunmasına yönelik harcamalarını açıkladı. Bu oran 2021'de %26,8 seviyesindeydi.

🔹 Palantir, Oracle ve Salesforce gibi şirketler üst düzey yönetici güvenliği için yaptıkları harcamaları son bir yılda önemli ölçüde artırdı.

🔹 Mart ayında yapılan bir ankete göre ABD'de yapay zekâdan endişe duyanların oranı endişe duymayanların dört katından fazla oldu. Katılımcıların %55'i yapay zekânın yarardan çok zarar getirdiğini düşünüyor.

🔹 Yapay zekâ nedeniyle işten çıkarmaların artması, çalışanlar arasında teknolojiye yönelik tepkiyi güçlendirirken bazı sektör temsilcileri iş kaybı endişesinin toplumsal huzursuzluğu beslediğini belirtiyor.

🔹 Çin, mart ayında ticari kullanım onayı alan invaziv beyin-bilgisayar arayüzü (BCI) cihazının dünyadaki ilk ticari implant operasyonunu gerçekleştirdi.

🔹 Şanghay'daki Huashan Hastanesi'nde yapılan operasyonda, 10 yıl önce geçirdiği trafik kazası nedeniyle omurilik yaralanması yaşayan ve el hareketleri kısıtlanan bir hastaya madeni para büyüklüğünde beyin çipi yerleştirildi.

🔹 Operasyon sırasında yüksek kaliteli ve kararlı beyin sinyalleri elde edildi. Hastanın ameliyat sonrası iyileşme sürecinin normal ilerlediği ve hayati bulgularının stabil olduğu açıklandı.

🔹 Şanghay merkezli Neuracle Medical Technology tarafından geliştirilen NEO adlı cihaz, beyin dokusuna girmeden beynin dış yüzeyine yerleştiriliyor ve sinir sinyallerini el hareketlerine dönüştürüyor.

🔹 NEO, 13 Mart'ta Çin Ulusal Tıbbi Ürünler İdaresi'nden onay alarak laboratuvar ve klinik araştırmaların dışına çıkan, ticari olarak reçete edilebilen dünyadaki ilk beyin-bilgisayar arayüzü cihazı oldu.

🔹 Şirket, onayın ardından dört ay içinde üretim, hastanelere dağıtım, hasta seçimi ve bazı ticari sağlık sigortası programlarına dâhil edilme süreçlerini tamamladı.

🔹 Çin, beyin-bilgisayar arayüzü teknolojisini geleceğin stratejik sektörlerinden biri olarak görüyor ve 2030 yılına kadar bu alanda iki veya üç küresel lider şirket oluşturmayı hedefliyor.

🔹 Çin hükümeti, 2027 yılına kadar ileri teknoloji altyapısı ve sanayi ekosisteminin oluşturulmasını kapsayan önemli teknolojik ilerlemeler hedefleyen bir yol haritası açıkladı.

🔹 Neuracle Medical Technology, araştırma ve üretim kapasitesini artırmak amacıyla şubat ayında Şanghay Borsası'nın Star Market platformunda halka arz sürecini başlattı.

🔹 Elon Musk'ın Neuralink şirketi ise ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nden (FDA) tam ticari onay almadı. Şirket, felçli kişilerin bilgisayar, telefon ve robotik uzuvları düşünceyle kontrol etmesini amaçlayan ilk ürünü için 20'den fazla hastayı klinik çalışmalara dâhil etti.

🔹 Çinli elektrikli otomobil üreticisi BYD, Avrupa başta olmak üzere yurt dışı pazarlarda toplam 6 bin ultra hızlı şarj istasyonu kurmayı planlıyor.

🔹 Şirket, Mart 2027 sonuna kadar Avrupa'da 3 bin, Amerika kıtasında 2 bin ve Asya-Pasifik bölgesinde 1.000 ultra hızlı şarj istasyonunu devreye almayı hedefliyor.

🔹 BYD'nin yeni nesil ultra hızlı şarj teknolojisi, uyumlu tamamen elektrikli modellerine 10 dakikadan kısa sürede 900 kilometreden fazla menzil kazandırabiliyor.

🔹 Şirket, Çin'de hâlihazırda 7 binden fazla ultra hızlı şarj istasyonu işletiyor ve bu sayıyı yıl sonuna kadar 20 bine çıkarmayı planlıyor.

🔹 BYD'nin yurt dışındaki araç teslimatları 2026'nın ilk yarısında yıllık bazda %82,5 artarak 471 bin adedin üzerine çıktı.

🔹 Şirket, Çin ana karası dışında hâlihazırda kaç şarj istasyonu işlettiğini açıklamadı.

🔹 AlixPartners, Çinli otomobil üreticilerinin 2026 yılında toplam 10 milyon araç ihraç edeceğini ve bunun geçen yıla göre %41 artış anlamına geleceğini öngörüyor.

🔹 BYD, uygun fiyatlı elektrikli otomobillerin yanı sıra Yangwang ve Denza markalarıyla lüks segmentte de büyümeyi sürdürüyor.

🔹 Şirket, geçen hafta Birleşik Krallık'taki Goodwood Hız Festivali'nde Porsche 911'e rakip olarak geliştirilen Denza Z spor otomobilini tanıttı.

🔹 Denza Z, yüksek hızda virajlarda gövde salınımını azaltan DiSus akıllı gövde kontrol sistemi ve enerji yoğunluğunu artırıp aşırı ısınma direncini yükselten Blade batarya teknolojisiyle donatıldı.

🔹 Çin, ilaçların etkin maddeleri (API) ve bu maddelerin üretiminde kullanılan temel kimyasal girdilerde küresel pazar payını hızla artırarak ABD'de stratejik bağımlılık endişelerini güçlendirdi.

🔹 Çin hükûmeti verilerine göre ülke, küresel etkin ilaç hammaddesi üretiminin yaklaşık %40'ını gerçekleştiriyor. Brookings Institution verilerine göre ise ABD'de onaylı ilaçlarda kullanılan temel başlangıç maddelerinin yaklaşık %41'i yalnızca Çin'den tedarik ediliyor.

🔹 ABD'deki düşünce kuruluşları, Çin'in ilaç hammaddelerindeki konumunun nadir toprak elementlerindeki hâkimiyetine benzer stratejik bir kaldıraç oluşturabileceği uyarısında bulundu.

🔹 Uzmanlar, Çin'in üstünlüğünün yalnızca düşük maliyetten değil, onlarca yılda oluşan entegre üretim altyapısı, geniş sanayi ekosistemi ve devlet destekli sanayi politikalarından kaynaklandığını belirtiyor.

🔹 1992 yılında ABD'nin antibiyotik etkin madde ithalatının %75'i Avrupa'dan gelirken, 2024 itibarıyla Çin'in payı %70'e yükseldi.

🔹 Çinli üreticilerin, daha ucuz hammadde ve yüksek üretkenlik sayesinde Hintli rakiplerine göre yaklaşık %20 maliyet avantajına sahip olduğu belirtiliyor.

🔹 Hindistan, ABD'de kullanılan jenerik ilaçların %61'ini sağlasa da ilaç hammaddelerinin yaklaşık %70'ini Çin'den ithal ediyor. Çin'in ilaç etkin maddesi ve ara ürün ihracatı 2024 yılında 42,9 milyar dolara ulaştı.

🔹 Çin, ABD'de yaygın kullanılan bazı ilaçların temel başlangıç maddelerinde yüksek paya sahip bulunuyor. Amoksisilinde %94, heparinde %74 ve parasetamolde %70 oranında tedarik sağlıyor.

🔹 Çin, son yıllarda çevre düzenlemelerini sıkılaştırarak ilaç hammaddesi sektörünü daha çevreci üretim ve yüksek katma değerli ürünlere yönlendirdi.

🔹 GLP-1 sınıfı obezite ilaçlarının etkin maddelerinde Çinli üreticilerin sayısı 2022'de 4 iken iki yıl içinde 33'e yükseldi ve küresel üretimin yaklaşık %80'ine ulaştı.

🔹 ING Research verilerine göre yeni ilaç moleküllerinin yaklaşık %33'ü artık Çin kaynaklı. Bu oran 2014 yılında yaklaşık %4 seviyesindeydi. Çinli şirketlerin sınır ötesi ilaç lisans anlaşmalarının toplam değerinin bu yıl 250 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

🔹 Uzmanlar, ABD ile Çin arasında ilaç sektöründeki karşılıklı bağımlılığın devam ettiğini, ticari gerilimlerin bu bağımlılığı tamamen ortadan kaldırmasının beklenmediğini belirtiyor.

🔹 Çin'de yeni ilaç araştırma ve geliştirme faaliyetlerindeki artış, laboratuvarlarda kullanılan makak maymunlarının fiyatlarını yeniden pandemi dönemindeki seviyelere çıkardı.

🔹 Tedarikçiler laboratuvar maymunu başına yaklaşık 180 bin yuan (yaklaşık 27 bin dolar) fiyat verirken, birçok hayvanın önceden rezerve edilmesi nedeniyle araştırmacılar maymun temin etmekte zorlanıyor.

🔹 Bazı bölgelerdeki üreticiler, arz açığı nedeniyle fiyatların 200 bin yuanın üzerine çıktığını ve bu yıl yetiştirilen yengeç yiyen makakların tamamının önceden tahsis edildiğini açıkladı.

🔹 Resmî kamu alım kayıtlarına göre, ilaçların güvenliği ve etkinliğinin değerlendirildiği klinik öncesi çalışmalarda kullanılan bu maymunların fiyatı son 12 ayda iki katına çıktı.

🔹 Bazı araştırma ekipleri, proje bütçelerinde maymun başına yaklaşık 80 bin yuan öngörmelerine rağmen maliyetlerin iki katından fazla artması nedeniyle çalışmalarını durdurmak zorunda kaldı.

🔹 Laboratuvar maymunlarının kıtlığı, özellikle ilaç şirketlerinin yüksek talebi nedeniyle bazı bilimsel araştırmaların ertelenmesine yol açtı.

🔹 Çin'de 2024 yılında 5 binden fazla klinik araştırma gerçekleştirildi ve bu sayı ülke tarihindeki en yüksek seviyeye ulaştı.

🔹 Klinik araştırmaların 2 bin 997'sini yeni ilaç çalışmaları oluşturdu. Bu sayı bir önceki yıla göre %18 arttı.

🔹 Çinli ilaç şirketleri 2025 yılında 157 ilaç molekülünün lisansını yurt dışındaki şirketlere devretti. Bu alımlar arasında Merck ve Bristol Myers Squibb gibi büyük ABD ilaç şirketleri de yer aldı.

🔹 Makakların uzun üreme döngüsü nedeniyle arzın kısa vadede artırılamadığı, bu nedenle yeni ilaç geliştirme talebinin laboratuvar maymunu sıkıntısını daha da artırabileceği belirtildi.

🔹 Araştırmacılar, temel bilimsel çalışmaların piyasa dalgalanmalarından etkilenmemesi için ulusal düzeyde bir primat araştırma merkezi kurulması çağrısında bulundu.

🔹 Çin, Dünya'ya çarpma riski taşıyan asteroitleri erken tespit etmek amacıyla yer tabanlı teleskoplar ile yörüngedeki uydulardan oluşan ulusal bir erken uyarı sistemi geliştiriyor.

🔹 Sistem kapsamında geniş gökyüzü kapsaması ve hassas ölçüm sağlayacak büyük açıklıklı optik teleskoplar kurulacak, yörüngedeki uydu takımyıldızı ise gündüz, hava koşulları ve Güneş yönünden yaklaşan asteroitlerin tespitindeki sınırlamaları azaltacak.

🔹 Tehlikeli bir gök cismi tespit edildiğinde yörüngesi ve Dünya'ya çarpma olasılığı hesaplanacak. Riskin ciddi ve acil olduğu değerlendirilirse ilgili makamlara uyarı gönderilecek.

🔹 Çapı 1 kilometreden büyük ve küresel felakete yol açabilecek Dünya'ya yakın asteroitlerin %95'ten fazlası tespit edildi.

🔹 Yaklaşık 140 metre çapındaki ve küçük bir ülkeyi yıkabilecek büyüklükteki asteroitlerin ise yalnızca yaklaşık %45'i tespit edilebildi.

🔹 Henüz keşfedilmeyen Dünya'ya yakın asteroitlerin sayısının fazla olduğu, çok sönük oldukları ve Güneş yönünden aniden yaklaşabildikleri için en büyük riski oluşturduğu belirtildi.

🔹 Çin, asteroit çarpma riskini değerlendiren algoritmalar konusunda önemli ilerleme kaydettiğini açıkladı.

🔹 Çin Ulusal Uzay İdaresi'ne bağlı araştırma merkezi, Dünya'ya çarpma riski taşıyan asteroitlere karşı en uygulanabilir yöntemin bir uzay aracıyla asteroide çarparak yörüngesini değiştirmek olduğunu belirtti.

🔹 Lazer, parçacık demetleri ve kütle çekimi gibi diğer yön değiştirme yöntemlerinin de mümkün olduğu, ancak etkilerinin daha zayıf olduğu ve sonuç vermelerinin yıllar sürebileceği ifade edildi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump'ın ilk dönemindeki Savunma Bakanı Mark Esper, ABD'nin İran'a yönelik hava saldırılarını artırmasının Tahran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki tutumunu değiştirmeyeceğini söyledi.

🔹 Esper, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açmaya zorlanması için askeri bombardımandan ziyade ekonomik baskının artırılması gerektiğini belirtti.

🔹 Esper, İran üzerinde etkili olabilecek iki seçeneğin kapsamlı askeri harekât veya ekonomiyi ağır baskı altına almak olduğunu, ekonomik yöntemin ise zaman, sabır, disiplin ve uluslararası destek gerektirdiğini söyledi.

🔹 ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından önce Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği normal şekilde devam ediyordu. Çatışmaların ardından İran boğazı büyük ölçüde kapattı ve gemi trafiği savaş öncesine göre belirgin şekilde azaldı.

🔹 Brent petrolün temmuz ayı başından bu yana yaklaşık %16 artarak varil başına 85 dolar seviyesine yükseldiği, Hürmüz Boğazı'ndaki uzun süreli aksamanın petrol fiyatlarını 100 doların üzerine taşıyabileceği değerlendiriliyor.

🔹 ABD'nin ham petrol stokları geçen hafta da gerileyerek 1984'ten bu yana en düşük seviyeye indi. Yakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon baskısını yeniden yükseltebileceği belirtiliyor.

🔹 Esper, savaşın uzamasının ABD'nin mühimmat stoklarını ve askeri hazırlık seviyesini olumsuz etkileyebileceğini, bunun özellikle Çin kaynaklı tehditler açısından önemli bir risk oluşturduğunu söyledi.

🔹 Esper, İran politikasının başarısının Hürmüz Boğazı'nda tam ve serbest deniz trafiğinin yeniden sağlanması ve İran'la Obama dönemindeki nükleer anlaşmadan daha güçlü bir nükleer anlaşmaya varılmasıyla ölçülmesi gerektiğini ifade etti.

🔹 Eski ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice da İran üzerindeki ekonomik baskının artırılmasını destekledi ve zayıflayan ekonomi ile yönetim içindeki görüş ayrılıklarının zaman içinde Tahran üzerindeki baskıyı artırabileceğini söyledi.