Yaklaşan dört anayasal hesaplaşma
Washington Post
🔹 ABD’de seçmenlerin iktidar dengelerinde yarattığı değişimin anayasal sınamalara yol açması bekleniyor. Cumhuriyetçi Parti’nin gerilemesi, sert siyasi mücadele dönemini sona erdirebilir veya anayasal sistemde kopuşa neden olabilir.
🔹 İlk sınama, Demokratların Trump yönetimi ve yönetimle bağlantılı kişiler hakkında yürüteceği soruşturmaların kapsamı olacak. Temsilciler Meclisi ve Senato komiteleri, yargısız infazlar, mahkeme kararlarına uymama ve mali çıkar sağlama iddialarını inceleyebilir.
🔹 Kongre soruşturmacıları suçlama yöneltemese de gelecekteki savcılar için yol haritası oluşturabilir. Demokratların celplerinin hedefindeki kişi ve kurumlar bu celplere karşı çıkabilir; Steve Bannon ve Peter Navarro, 6 Ocak 2021 Kongre baskınını soruşturan komitenin celplerine uymadıkları için hapse girmişti.
🔹 İkinci sınama, 2028 başkanlık seçiminde uygulanacak kurallar olacak. Demokratlar, bir sonraki seçimden önce Seçiciler Kurulu’nu kaldırabilir veya Ulusal Halk Oyu Eyaletlerarası Mutabakatı’nı yürürlüğe sokabilir.
🔹 Mutabakata katılan eyaletler, seçicilerini eyaletlerinde kazanan adaya değil, ülke genelinde en fazla oyu alan başkan adayına vermeyi taahhüt ediyor. Mutabakatın yürürlüğe girmesi için gereken 270 seçici oyundan 222’si seçim öncesinde toplanmıştı.
🔹 Michigan, Nevada, Pensilvanya ve Wisconsin’de yeni Demokrat yönetimlerin oluşması 50 seçici oyu daha gündeme getirdi. Bu eyaletler mutabakatı onaylarsa başkanlık seçiminin kuralları tartışmalı hale gelebilir.
🔹 Mutabakatın mahkemeye taşınması ve Anayasa’nın eyaletlerarası mutabakat hükmü uyarınca Kongre onayı gerektirmesi bekleniyor. Demokratların kontrolündeki Kongre onay verse bile başkanın onayının gerekip gerekmediği tartışmalı kalabilir.
🔹 Üçüncü sınama Yüksek Mahkeme’nin geleceği olacak. Amy Coney Barrett’ın 2020’de onaylanmasıyla pekişen 6-3’lük muhafazakâr çoğunluk, muhafazakâr yargıçların yaşları ve Demokratların Senato’daki zaferi nedeniyle daha kırılgan hale gelebilir.
🔹 Demokratların 2028’de Cumhuriyetçi bir başkan seçilse bile Senato kontrolünü koruması bekleniyor. Bu durumda Demokratların, 2016’da Cumhuriyetçi Senato’nun Barack Obama’nın adayı Merrick Garland’ı engellemesinin ardından, Cumhuriyetçi bir başkanın Yüksek Mahkeme adayını onaylaması zorlaşabilir.
🔹 Dördüncü olası anayasal hesaplaşma başkanlık afları etrafında şekillenebilir. Trump’ın görevden ayrılırken yönetim üyelerini gelecekteki kovuşturmalardan korumak için toplu ve önleyici aflar çıkarması bekleniyor.
🔹 Hükümetteki yolsuzluk algısı, Cumhuriyetçi Parti’nin seçim yenilgisinde önemli rol oynadı; NBC’nin çıkış anketinde seçmenlerin yüzde 90’ı bu konuyu “kritik veya önemli bir etken” olarak değerlendirdi. 2028’de Jon Ossoff gibi bir Demokrat başkanlık seçimini kazanır ve Kongre soruşturmalarının ortaya çıkardığı ihlalleri kovuşturma sözü verirse, Trump’ın yüzlerce veya binlerce siyasi müttefini toplu olarak affetmesi tartışma yaratabilir.
🔹 ABD siyasetindeki sert mücadele, son 15 yılda iki partinin birbirine yakın güçte olması ve hükümet kontrolünün giderek azalan sayıdaki çekişmeli eyalet ve bölgeye bağlı kalmasıyla güçlendi. Son ara seçim, Cumhuriyetçilerin Senato’daki “yapısal avantajı” varsayımını sarstı; anayasal sınamaların kalıcı uzlaşmalar için müzakerelere yol açması bekleniyor.


