ABD’nin İran savaşı Sri Lanka’yı diplomatik açıdan zor durumda bırakıyor
Nikkei Asia
🔹 Hint Okyanusu’ndaki jeopolitik gerilimler ve ABD’nin İran savaşı, tarafsızlık politikası izleyen Sri Lanka üzerindeki baskıyı artırıyor.
🔹 ABD’nin yaptırım uyguladığı yaklaşık 20 İran petrol tankeri, üç aydır Sri Lanka’nın güneydoğu kıyısı açıklarındaki uluslararası sularda sürükleniyor ve Colombo’dan gıda, su ile diğer ihtiyaç malzemeleri için insani yardım talep ediyor.
🔹 Washington, İran gemilerine yakıt, erzak, bakım hizmeti veya mürettebat desteği sağlayan ülkelerin ikincil yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
🔹 Sri Lanka hükümeti, ABD’nin uyarısına rağmen ekim sonunda bir gemideki tıbbi acil duruma müdahale etti ve sağlık sorunları yaşayan 40 İranlı denizcinin tahliyesini İran’ın Colombo Büyükelçiliğiyle koordine etti.
🔹 Sri Lanka Dışişleri Bakanı Vijitha Herath, insani müdahaleden önce İran gemilerine yardım sağlamadıklarını ve yakın gelecekte de yardım etmeyi planlamadıklarını söylemişti.
🔹 Bazı İran gemileri, Endonezya açıklarında gemiden gemiye petrol transferlerine karıştıkları iddiaları nedeniyle ve ABD deniz ablukası yüzünden İran limanlarına dönemiyor.
🔹 ABD denizaltısı, savaşın başlamasından kısa süre sonra Sri Lanka’nın güney kıyısından yaklaşık 40 kilometre açıkta İran savaş gemisi IRIS Dena’yı torpidoladı; olayda 104 İranlı denizci öldü. Kurtulanlar ile IRIS Bushehr mürettebatı Sri Lanka’ya götürüldü ve bir aydan uzun süre askeri tesislerde barındırıldı.
🔹 İran filosu, Hindistan’ın ev sahipliği yaptığı bir askeri tatbikattan dönüyordu. ABD saldırısı, Hint Okyanusu’nda güvenlik sağlayıcı rolü üstlenmeye hazırlanan Hindistan’ı zor durumda bıraktı.
🔹 Cumhurbaşkanı Anura Kumara Dissanayake, İran ve ABD’nin savaşın arifesinde Sri Lanka’nın liman ve havaalanına erişim talep ettiğini söyledi. İran üç savaş gemisi için liman ziyareti, ABD ise iki deniz savaş uçağının inişi için havaalanı erişimi istedi; Sri Lanka iki talebi de reddetti.
🔹 Eski Sri Lanka Deniz Kuvvetleri yetkilisi Tümamiral Y.N. Jayarathna, ülkenin kıyı devleti hakları konusunda karar vermemesi nedeniyle sorun yaşadığını söyledi ve denizcilik meselelerinde hızlı ve kesin kararlar alınması gerektiğini belirtti.
🔹 Sri Lanka’nın ABD ile ilişkileri, ülkenin tekstil ihracatı ve döviz gelirleri açısından önem taşıyor. İran ise petrol tedariki ve çay karşılığı petrol ticareti gibi uygulamalarla Sri Lanka’nın uzun süreli ekonomik ve diplomatik ortağı oldu.
🔹 Batılı bir diplomat, ABD hükümetinin Dissanayake hükümetinin iki konuyu ele alış biçimini şimdilik kabul ediyor göründüğünü söyledi.





