🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in 2020 ABD başkanlık seçimlerine müdahale ettiği yönündeki iddialarını yeniden gündeme taşıdı.

🔹 Trump, Çin'in milyonlarca ABD seçmenine ait verileri yasa dışı şekilde ele geçirdiğini öne sürerek bunun seçim güvenliği açısından benzeri görülmemiş bir risk oluşturduğunu söyledi.

🔹 Trump, Çin hükümetinin kendisinin seçimi kaybetmesini istediğini ve bunun nedeninin Çin'i iyi tanıması olduğunu ifade etti.

🔹 Trump, seçim güvenliği açıkları konusunda kendisini uyarmadıklarını söylediği ismini vermediği "derin devlet" bürokratlarını da eleştirdi.

🔹 Trump'ın açıklamaları, iki ülke arasında geçen yılki ticaret savaşını durduran kırılgan uzlaşmanın geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı.

🔹 Trump, 2025 yılında Çin'e üç haneli gümrük vergileri uyguladıktan sonra, Çin'in nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlamasının ABD sanayisini olumsuz etkileyebileceği endişesiyle geçen ekim ayında bu politikayı yumuşatmıştı.

🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, mayıs ayında Trump'ı ağırlamış, Trump da Tayvan konusundaki söylemini yumuşatarak Şi'yi "dost" olarak nitelendirmişti.

🔹 Trump, Şi Cinping'i 24 Eylül'de Washington'a davet etti. Ayrıca kasım ayında Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenecek APEC Zirvesi'ne katılmayı değerlendiriyor.

🔹 Çin, Şi'nin Washington ziyaretini henüz doğrulamadı. Reuters'a konuşan kaynaklara göre Pekin, liderler arasındaki gelecekteki görüşmelerin olumlu ilişkilerin korunmasına bağlı olduğunu ABD yönetimine iletti.

🔹 Çin'in Washington Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Chang, Çin'in ABD başkanlık seçimlerine hiçbir zaman müdahale etmediğini ve etmeyeceğini söyledi.

🔹 Reuters'a konuşan kaynaklar, Pekin'in Trump'ın konuşmasını ağırlıklı olarak iç siyasi hedeflere yönelik bir mesaj olarak değerlendirdiğini belirtti.

🔹 Trump'ın konuşmasında Çin'e yönelik yeni yaptırım çağrısı yapmaması, Pekin'in tepkisini sınırlayabilecek unsurlardan biri olarak görülüyor.

🔹 ABD istihbarat topluluğunun 2021 tarihli değerlendirmesi, Çin dahil hiçbir yabancı aktörün 2020 başkanlık seçimlerinde seçmen kayıtları, oy pusulaları, oy sayımı veya sonuçları üzerinde teknik değişiklik yaptığına dair bulguya ulaşmadı.

🔹 Trump, konuşmasının ardından kolluk kuvvetlerine olası usulsüzlüklerin soruşturulması talimatını verdi. Ancak ABD yönetiminin Çin'e karşı yeni adımlar atıp atmayacağı henüz netlik kazanmadı.

🔹 Çinli yapay zekâ şirketi Moonshot, 2,8 trilyon parametreye sahip Kimi K3 modelini tanıttı ve bunun dünyanın en büyük açık ağırlıklı yapay zekâ modeli olduğunu açıkladı.

🔹 Moonshot, Kimi K3'ün gelişmiş muhakeme, uzun süreli yazılım geliştirme ve bilgi yoğun görevler için tasarlandığını bildirdi.

🔹 Model, 1 milyon token bağlam penceresiyle önceki nesillere göre tek seferde çok daha fazla veriyi işleyebiliyor.

🔹 Moonshot, Kimi K3'ün GPU çekirdeği optimizasyonunda Anthropic'in Fable 5 modeliyle rekabet ettiğini, OpenAI'nin Opus 4.8, GPT-5.6 Sol ve GPT-5.5 modellerinden daha yüksek performans gösterdiğini açıkladı.

🔹 Bağımsız değerlendirme platformu Arena.ai, Kimi K3'ü web arayüzü oluşturma testlerinde birinci sıraya yerleştirdi.

🔹 Vals AI, modeli genel sıralamada Anthropic'in Fable 5 modelinin ardından ikinci sıraya koydu.

🔹 Artificial Analysis, Kimi K3'ün OpenAI'nin GPT-5.5 modeli ve Anthropic'in Claude Opus 4.8 modeliyle benzer performans sergilediğini, özellikle çok adımlı karmaşık görevlerde güçlü sonuçlar verdiğini değerlendirdi.

🔹 Kimi K3'ün tanıtımı, Çinli yapay zekâ şirketlerinin ABD'li rakipleriyle aralarındaki teknoloji farkını hızla kapattığı dönemde gerçekleşti.

🔹 Moonshot, Z.ai ve MiniMax gibi Çinli şirketler daha düşük maliyetle giderek daha güçlü yapay zekâ modelleri geliştiriyor.

🔹 Kimi K3 haberinin ardından Hong Kong'da işlem gören Zhipu hisseleri %21,9, MiniMax hisseleri ise %13,8 değer kaybetti.

🔹 MiniMax'ın 2026'nın üçüncü çeyreğinde 2,7 trilyon parametreli yeni modelini, ardından H3 adlı üst düzey çok modlu yapay zekâ modelini tanıtmayı planladığı bildirildi.

🔹 Moonshot, Kimi K3'ün hesaplama verimliliğini artıran yeni mimari geliştirmeler içerdiğini ve uzun süreli yazılım geliştirme görevlerini sınırlı insan müdahalesiyle tamamlayabildiğini açıkladı.

🔹 Alibaba ve Tencent'in desteklediği Moonshot, yapay zekâ alanındaki yatırımlarını artırmayı sürdürüyor. Şirketin Hong Kong'da olası halka arz öncesinde yaklaşık 30 milyar dolar değerleme üzerinden 2 milyar dolar yeni yatırım aradığı bildirildi.

🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Şanghay'daki Dünya Yapay Zekâ Konferansı'nın açılışında Çin'i yeni küresel yapay zekâ düzeninin öncüsü olarak tanıttı ve açık kaynaklı yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaştırılması çağrısı yaptı.

🔹 Şi, gelişmekte olan ülkelerin yapay zekâ kapasitesini geliştirmelerine destek vereceklerini açıkladı ve teknolojiye eşitsiz erişimin yeni küresel adaletsizlikler oluşturabileceği uyarısında bulundu.

🔹 Şi, yapay zekânın buhar makinesi ve elektriğin icadı kadar önemli olduğunu belirterek Çin'in teknoloji paylaşımı ve küresel yapay zekâ standartlarının oluşturulmasında öncü rol üstlenmesini hedeflediğini söyledi.

🔹 Şi'nin konuşması, Çin'in öncülük ettiği yapay zekâ iş birliği modelini ABD öncülüğündeki "Pax Silica" girişimine alternatif olarak ortaya koydu.

🔹 Şi, yapay zekâ sistemlerinin insan denetimi altında kalması gerektiğini söyledi ve yapay zekâ risklerine karşı erken uyarı ile acil müdahale mekanizmalarının kurulmasını istedi.

🔹 Şi, insan kontrolünden çıkabilecek otonom yapay zekâ sistemlerine karşı önlem alınması çağrısında bulundu.

🔹 Çin'in kurduğu Dünya Yapay Zekâ İş Birliği Örgütü'nün (WAICO) 29 ülkenin katılımıyla faaliyete geçtiğini belirten Şi, bunun küresel yapay zekâ yönetişiminde önemli bir adım olduğunu söyledi.

🔹 Çin, BRICS, ASEAN, Latin Amerika ve Afrika Birliği ülkeleriyle yapay zekâ eğitim programları ve iş birliği merkezleri oluşturacağını açıkladı.

🔹 Çinli açık ağırlıklı yapay zekâ modelleri, OpenAI ve Anthropic gibi ABD merkezli şirketlerin sistemleriyle rekabette hızlı ilerleme kaydediyor.

🔹 Pekin merkezli Moonshot AI, dünyanın parametre sayısı bakımından en büyük açık yapay zekâ modeli olduğunu açıkladığı Kimi K3 modelini tanıttı.

🔹 Dünya Yapay Zekâ Konferansı, ABD Başkanı Donald Trump yönetimi dönemindeki ilk ABD-Çin hükümetler arası yapay zekâ görüşmeleri öncesinde iki ülkenin küresel yapay zekâ kurallarına ilişkin rekabetinin önemli platformlarından biri haline geldi.

🔹 Geçen hafta Birleşmiş Milletler'deki yapay zekâ diyaloğunda ABD, aşırı düzenlemelerin inovasyonu yavaşlatabileceğini savunurken; Çin, düşük maliyetli açık kaynaklı yapay zekâ modellerini teknolojiye erişimde küresel eşitsizlikleri azaltacak bir araç olarak tanıttı.

🔹 İran, ABD'nin İran'daki askeri hedeflere yönelik altıncı gece hava saldırılarının ardından cuma sabahı Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD tesislerine saldırılar düzenlediğini açıkladı.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Keşm Adası ile Bender Abbas çevresinde kıyı gözetleme sistemleri, hava savunma noktaları, askeri lojistik altyapısı ve deniz kabiliyetleri dahil onlarca askeri hedefin vurulduğunu açıkladı.

🔹 İran, daha önce de Ürdün'deki ABD askeri üssü dahil bölgedeki ABD üslerine füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlemişti.

🔹 Katar'ın başkenti Doha'da patlama sesleri duyuldu. Katar İçişleri Bakanlığı, şarapnel parçaları nedeniyle bir çocuğun yaralandığını açıkladı.

🔹 İran basını, ABD saldırılarında beş köprünün, Bender Hamir Tren İstasyonu'nun ve İranşehr Havalimanı'nın vurulduğunu bildirdi.

🔹 İran resmi haber ajansı IRNA, Bender Hamir'deki köprülere düzenlenen saldırılarda yedi kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

🔹 Reuters, İran basınında yer alan bu bilgileri bağımsız olarak doğrulayamadı.

🔹 Karşılıklı saldırılar nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği yeniden büyük ölçüde durdu ve küresel enerji fiyatları yükseldi.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı'ndaki ablukasını yeniden başlatırken, ABD de çarşamba gününden itibaren İran limanlarına yönelik ablukayı yeniden uygulamaya koydu.

🔹 Reuters'a konuşan kaynaklar, İran'ın ABD'nin altyapıya yönelik saldırıları sürmesi halinde Yemen'deki Husileri Kızıldeniz'in girişindeki Babülmendep Boğazı'nı kapatmaya yönlendirebileceğini söyledi.

🔹 Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılara karşılık verilmesini sağlayacağını, ancak diplomasiye de açık olduğunu söyledi.

🔹 Reuters'a konuşan İranlı kaynaklar, Tahran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü güçlendirmeyi hedeflediğini, ancak geçen ay imzalanan mutabakatı tamamen riske atacak daha geniş çaplı bir tırmanma istemediğini belirtti.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı'nı kullanan tüm gemilerin İran kıyılarına yakın rotayı izlemesini ve geçen ayki mutabakatta öngörülen 60 günlük müzakere süresinin sonunda geçiş ücreti uygulanmasını planlıyor.

🔹 ABD, ticari gemileri Umman kıyıları boyunca uzanan alternatif rotaları kullanmaya teşvik etti.

🔹 İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Mohammad Akraminia, ABD'nin kıyıdaki askeri hedeflere yönelik saldırılarının Hürmüz Boğazı'nı kontrol etme kapasitesini ortadan kaldırmayacağını ve İran'ın kendi topraklarının herhangi bir noktasından boğazı hedef alabileceğini söyledi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın müzakerelere dönmemesi halinde gelecek hafta İran'daki enerji santralleri ve köprüleri vurma tehdidini yineledi. Trump, İran'ın ana petrol ihracat terminalinin bulunduğu Harg Adası'na kara kuvvetleri gönderme seçeneğini de dışlamadı.

🔹 Bir baba, 3 yaşındaki oğluna Homeros'un yaklaşık 3.000 yıl önce yazılan *Odysseia* destanını aylar boyunca yatmadan önce okumaya başladı.

🔹 Çocuk kitabı olmayan destan; şiddet, canavarlar, tanrılar ve karmaşık anlatım yapısına rağmen küçük çocuğun ilgisini çekti.

🔹 Baba, destana başlamadan önce Truva Savaşı'nı ve Odysseus'un hikâyesini çocuklara yönelik resimli kitaplarla anlatarak hazırlık yaptı.

🔹 Daha sonra Daniel Mendelsohn'un 2025 tarihli çevirisini tercih etti. Çevirinin sözlü anlatıma uygun dili ve Homeros'un tekrar eden betimlemelerini koruması nedeniyle bu baskıyı seçti.

🔹 Okuma sırasında çocuk anlamını bilmediği kelimeleri sık sık sordu. Baba ise hikâyenin bazı yetişkinlere yönelik bölümlerini atlayarak okumayı sürdürdü.

🔹 Çocuk, Odysseia'daki karakterler ve olaylarla diğer hikâyeler arasında bağlantılar kurmaya başladı. Sirenler, Kiklop, Truva Savaşı ve deniz yolculuğu gibi unsurları farklı çocuk kitaplarıyla ilişkilendirdi.

🔹 Baba, *Kayıp Balık Nemo* filmindeki bazı öğelerin de Odysseia'daki karakter ve olaylarla benzerlik taşıdığını oğluna anlattı.

🔹 Destan, çocuğun oyunlarına da yansıdı. Nehir kıyısındaki kayalıkları Skylla'nın yaşadığı yer olarak hayal etti, Odysseus rolüne girerek canavarla savaştığını canlandırdı.

🔹 Çocuk daha sonra büyük satranç taşlarını kullanarak Truva'nın düşüşünü canlandırdı; Menelaos, Paris ve Helen karakterlerini oyuna dahil etti.

🔹 Baba, klasik destanların çocukların hayal gücünü geliştirebildiğini ve eski hikâyeler aracılığıyla zorluklarla mücadele etme fikrini öğrenmelerine katkı sağlayabileceğini düşünüyor.

🔹 SpaceX, Haziran ayındaki halka arzın ardından gerçekleştirmeyi planladığı ilk Starship fırlatma denemesini motor sorunu nedeniyle iptal etti.

🔹 Güney Teksas'taki Starbase tesisinde yapılan hazırlık sırasında bazı motorların çalışmaması otomatik fırlatma iptal sistemini devreye soktu ve roket kalkış yapmadı.

🔹 SpaceX CEO'su Elon Musk, bazı motorların çalışmamasının otomatik iptale yol açtığını açıkladı ve yeni denemenin birkaç gün içinde yapılmasını umduklarını söyledi.

🔹 Fırlatma, Mayıs ayında tanıtılan Starship V3 aracının yeniden uçuşa dönüşünü simgeleyecekti.

🔹 Bu deneme, SpaceX'in 12 Haziran'daki halka arzından sonraki ilk Starship fırlatma girişimi oldu.

🔹 SpaceX, halka arzda 85 milyar doların üzerinde kaynak topladı ve bunu şirket tarihinin en büyük halka arzı olarak duyurdu.

🔹 Halka arzın ardından kısa süreliğine Amazon ve Microsoft'a yakın piyasa değerine ulaşan SpaceX hisseleri daha sonra geriledi.

🔹 SpaceX hisseleri perşembe gününü 135 dolarlık halka arz fiyatının altında kapattı. Fırlatma iptalinin ardından seans sonrası işlemlerde %4'ün üzerinde değer kaybeden hisseler, kayıplarının bir bölümünü daha sonra geri aldı.

🔹 AB ile ABD arasında geçen yıl varılan Turnberry ticaret anlaşmasındaki birçok taahhüt, bir yıl sonra uygulanmakta zorlanıyor.

🔹 ABD'nin AB ürünlerine uygulayacağı yüzde 15'lik gümrük vergisi tavanı, Washington'ın yeni ticaret soruşturmaları nedeniyle baskı altında bulunuyor.

🔹 Avrupa Komisyonu, ABD'ye tıbbi cihazlar, şarap, alkollü içkiler, bira, peynir ve zeytinyağı dahil 115 milyar avroluk ihracat ürününde daha düşük gümrük vergisi uygulanmasını talep etti.

🔹 Avrupa Komisyonu, anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve ABD'den de aynı yaklaşımı beklediğini açıkladı.

🔹 AB'nin 2028'e kadar ABD'den 750 milyar dolarlık enerji satın alma ve Avrupa şirketlerinin ABD'ye 600 milyar dolar yatırım yapma taahhütleri bağlayıcı nitelik taşımıyor. Bu kararlar özel sektör tarafından veriliyor.

🔹 AB'nin ABD'den petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ithalatı artmasına rağmen mevcut hızla 750 milyar dolarlık alım seviyesine üç yılda ulaşılması mümkün görünmüyor.

🔹 Avrupa Komisyonu, ormansızlaşma düzenlemesi, karbon sınır vergisi ve sürdürülebilirlik kurallarında bazı sadeleştirmeler yaptı ancak ABD'nin talep ettiği kapsamlı değişiklikleri gerçekleştirmedi.

🔹 Avrupa ülkeleri, Ukrayna'daki savaşın etkisiyle ABD yapımı savunma sistemleri satın almaya devam ediyor. Son dönemde Almanya, Finlandiya, Hollanda, Danimarka ve Polonya için yeni ABD savunma sistemi satışları onaylandı.

🔹 Belçika, F-35 savaş uçağı filosunu 11 uçak daha ekleyerek genişletme kararı aldı.

🔹 AB, yapay zekâ veri merkezleri için ABD yapımı yapay zekâ çipleri satın alma planını sürdürmeyi öngörüyor. Avrupa'da satılan yapay zekâ çiplerinin yaklaşık %96'sı ABD merkezli üreticilerden geliyor.

🔹 Avrupa Komisyonu bu yaz yedi büyük yapay zekâ hesaplama merkezi kurulması sürecini başlatmayı planlıyor. Bu merkezlerin çalışması için on binlerce gelişmiş yapay zekâ çipine ihtiyaç duyulacak.

🔹 Google, uzun süren hukuki sürecin ardından Avrupa Birliği'nin 2018 yılında kestiği 4,6 milyar avroluk para cezasını bu ay ödedi.

🔹 Avrupa Komisyonu, AB tarihindeki en yüksek tek seferlik rekabet cezasından elde edilen geliri 2026 AB bütçesine aktaracak.

🔹 4,6 milyar avroluk ödeme, 2026 AB bütçesinin yüzde 2'sinden fazlasına karşılık geliyor ve üye ülkelerin bütçeye yapacağı gayrisafi milli gelir katkılarını azaltacak.

🔹 Avrupa Komisyonu, bütçe otoriteleri farklı bir karar almadığı sürece Google'dan gelen gelirin üye devletlerin bütçeye ödeyeceği katkı payını düşüreceğini açıkladı.

🔹 Google'a ceza, Android işletim sistemini kullanan akıllı telefon üreticilerine rekabet kurallarını ihlal eden kısıtlamalar getirdiği gerekçesiyle verilmişti.

🔹 Avrupa Birliği Adalet Divanı bu ay Google'ın itirazını reddederek para cezasını kesinleştirdi ve ödemenin önünü açtı.

🔹 Google'dan tahsil edilen gelir, çiftçi destekleri ve daha az gelişmiş bölgelere yapılan ödemeler dahil AB'nin 2026 harcamalarının finansmanına katkı sağlayacak.

🔹 Almanya'nın AB bütçesinin yaklaşık dörtte birini finanse etmesi nedeniyle Google cezasından doğan katkı indiriminin ülkeye yaklaşık 1 milyar avro tasarruf sağlaması bekleniyor.

🔹 AB ülkeleri, yüksek enerji fiyatları ve beklenenden düşük ekonomik büyüme nedeniyle sıkı bütçe koşullarıyla karşı karşıya bulunuyor.

🔹 Avrupa Birliği, 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni çok yıllı bütçe üzerinde müzakerelerini sürdürüyor. Fransa, Google dahil ABD'li dijital teknoloji şirketlerine yeni bir vergi uygulanmasını desteklerken Almanya bu öneriye karşı çıkıyor.

🔹 Avrupa Birliği'nin bütçe gelirleri, temmuz ayında yürürlüğe giren düşük değerli ithal paketlere yönelik 3 avroluk yeni gümrük vergisinden de artış sağlayabilir. Bu gelirin %75'i AB bütçesine, kalan kısmı ise üye ülkelere aktarılacak.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada Çin'in 2020 ABD başkanlık seçimlerine müdahale ettiğini ve ABD istihbarat kurumlarının bunu örtbas ettiğini öne sürdü.

🔹 Trump, Beyaz Saray'ın yayımladığı belgelerin, Pekin'in 2020 seçim sürecinden itibaren "tarihin en büyük seçim verisi ihlallerinden birini" gerçekleştirdiğini ve 220 milyon ABD seçmenine ait dosyayı yasa dışı şekilde ele geçirdiğini iddia etti.

🔹 Trump, FBI'ın 2020 yılında elde ettiği ham istihbaratın kurum içindeki yetkililer tarafından gizlendiğini ve bu bilgilerin Çin'in Joe Biden lehine yasa dışı oy pusulası üretmeye çalıştığını öne sürdüğünü söyledi.

🔹 ABD'de 2020 yılında 213,8 milyon kayıtlı seçmen bulunuyordu. Güncel verilere göre kayıtlı seçmen sayısı 234,5 milyona ulaştı.

🔹 Trump'ın açıklamaları, ABD istihbarat kurumlarının Çin'in siber operasyonlar ve etki faaliyetleri yürüttüğü ancak 2020 seçimlerinin sonucunu değiştirmeye yönelik bir girişimde bulunduğu sonucuna varmadığı yönündeki önceki değerlendirmeleriyle çelişiyor.

🔹 Trump yönetimi, ikinci başkanlık döneminde federal seçim güvenliği altyapısının kapsamını önemli ölçüde daralttı.

🔹 ABD'li yetkililer, hem Trump'ın ilk döneminde hem de Joe Biden yönetiminde Çin'in ABD'ye yönelik siber faaliyetleri ve nüfuz operasyonları konusunda uyarılarda bulunurken, bu faaliyetlerin 2020 seçim sonucunu etkilemeye yönelik olduğu değerlendirmesini yapmadı.

🔹 CIA Direktörü John Ratcliffe, Ukrayna'da cepheye yeni gelen Rus askerlerinin ortalama yaşam süresinin 20 ila 30 dakika olarak tahmin edildiğini söyledi.

🔹 Ratcliffe, bu değerlendirmenin ABD istihbaratı ile açık kaynaklı raporların bulgularıyla örtüştüğünü ifade etti.

🔹 Ratcliffe, yapay zekâ destekli saldırı dronlarının düşük maliyetli ve yüksek hassasiyetli silahlara dönüşmesinin Rus askerlerinin kayıplarında önemli rol oynadığını söyledi.

🔹 Ukrayna, Rusya'nın personel üstünlüğüne rağmen yapay zekâ destekli ve çeşitli saldırı dronlarını kullanarak Moskova'nın ilerleyişini sınırlamaya çalışıyor.

🔹 ABD'li yetkililer, Rusya'nın haftada yaklaşık 7.000 asker kaybettiğini değerlendiriyor.

🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, düşman hedeflerinin %80'den fazlasının dronlar tarafından imha edildiğini açıkladı.

🔹 ABD ve müttefikleri, Ukrayna'nın dron programlarına yeni finansman sağlamayı ve yapay zekâ destekli dron teknolojilerine erişim imkanlarını değerlendiriyor.