Savaş mültecileri Türkiye’ye sürdü. İklim değişikliği ayrılmayı zorlaştırıyor
Bloomberg
🔹 Muhammed Salih, 2015’te İslam Devleti militanlarının kasabasını ele geçirip eniştesi ile yedi çocuğunu öldürmesinin ardından Türkiye’ye geçti. Salih, 250 kovanını aceleyle gerçek değerinin üçte birine sattı.
🔹 Kuraklık, Salih’in bal üretimini son beş yılda yarıya indirdi. Bu yıl yağışlar geri döndü ancak sel ve dolu, arıcılığın ihtiyaç duyduğu çiçekleri yok etti.
🔹 Türkiye, son on yılda milyonlarca Suriyeliye ev sahipliği yaptı. Sıcak hava, kuraklık ve seller, savaşın 2024 sonlarında bitmesinin ardından insanların sınırın iki yanında hayatlarını yeniden kurmasını zorlaştırıyor.
🔹 Fırat Nehri kıyılarındaki seller, bu yıl Suriye’de 3.600’den fazla kişiyi yerinden etti. Birleşmiş Milletler’e göre zorla yerinden edilen yaklaşık 90 milyon kişi, iklim tehlikelerine yüksek düzeyde maruz kalan ülkelerde yaşıyor.
🔹 Son iki yılda yaklaşık 4 milyon yerinden edilmiş kişi Suriye’ye döndü. Yeniden yapılanma, savaşta yıkılan altyapının onarılmasının yanı sıra artan iklim baskılarının da hesaba katılmasını gerektiriyor.
🔹 Gelişmekte olan ülkelerin 2035’e kadar iklim uyumu için yıllık 305 milyar dolara ihtiyacı bulunuyor. Uluslararası kamu uyum finansmanı 2024’te 31,7 milyar dolara kadar ulaştı; kırılgan topluluklara yönelik kalkınma yardımı 2024’ten 2025’e geriledi.
🔹 Suriye ve Irak, yukarı havzada bulunan Türkiye’yi su akışını kısıtlamakla suçluyor; Türkiye bu suçlamayı reddediyor. Türkiye, Suriye’nin su altyapısını yeniden kurmasına yardım etmeyi kabul etti ve Irak’la su ve sulama anlaşması imzaladı ancak üç ülkeyi kapsayan kapsamlı bir su paylaşımı anlaşması yapılmadı.
🔹 Güneydoğu Türkiye’de yağışlar 2025 hidrolojik yılında uzun dönem ortalamasının yüzde 53 altında kaldı. Karkamış çevresindeki sulama projesinin inşaatının yüzde 20’si, on yılı aşan sürede tamamlandı.

🔹 Karkamış’taki çiftçiler kuraklıktan önce iki yılda bir hasat yaparken artık üç yılda bir hasat alıyor. Mayıs ayındaki süper hücre fırtınasında bazı çiftçiler ürünlerinin üçte birini, bazıları ise tamamını kaybetti.
🔹 Suriyeli mevsimlik tarım işçileri pamuk, patlıcan, Antep fıstığı, biber ve domates hasatları arasında hareket ediyor; bazıları günde 2.000 Türk lirası kadar kazanıyor. Aşırı hava koşulları hasatları bozduğunda bölgesel hareketleri kısıtlı olan işçiler geçici işlere yöneliyor.
🔹 Suriye’nin yeraltı su seviyeleri yılda tahminen 1,75 metre düşüyor; ortalama en yüksek sıcaklıkların gelecek yirmi yılda 2 dereceye kadar artması bekleniyor. Elektrik kesintileri, yüksek enerji fiyatları ve tarım makineleri için parça eksikliği üretimi daha da zorlaştırıyor.
🔹 Suriye’nin kuzeyinde tarım arazilerinin bir bölümü terk edilmiş yerleşimlere dönüşüyor. Domates ve patlıcan üretiminin gerilemesi, bu ürünlerin yüksek fiyatlarla satın alınmasına ve sosyal gerilimlerin artmasına yol açıyor.
🔹 Yeni hükümet tarafından desteklenen silahlı bedevi aşiretleri son aylarda koyun ve keçi sürüleriyle terk edilmiş tarım arazilerine girdi. Binlerce hektarlık tarım arazisi zarar görüyor ve Suriye’nin gıda güvenliği risk altına giriyor.
🔹 Rezervuarlardaki su seviyelerinin düşmesi Türkiye’yi hidroelektrik üretimi ile çiftçilere su bırakma arasında seçim yapmaya zorluyor. Türkiye’nin tuttuğu su arttıkça Suriye ve Irak’ın aşağı havzalarındaki su azalıyor.




