Katar’ın İran nükleer denetimleri planı kapsamında Hürmüz Boğazı yeniden açılabilir
Guardian
🔹 Katar, İran’ı yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun bulunduğu bombalanmış nükleer tesislerini Birleşmiş Milletler denetçilerine açmaya ikna etmeye çalışıyor.
🔹 Plan kapsamında İran’ın uranyum stokunu ülke dışına çıkarması zorunlu olmayacak; alternatifler arasında uranyumun seyreltilmesi de bulunuyor.
🔹 Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani, plan hakkında Donald Trump ile görüştü. Emirlik makamları, görüşmenin içeriğini açıklamadı.
🔹 Trump, İran’ın nükleer tesislerine yeni bir saldırı düzenleyip düzenlememeyi değerlendiriyor. Başkan Yardımcısı JD Vance’in savaşın ABD’deki ara seçimlerde Cumhuriyetçi oyların çöküşünde önemli rol oynadığını söylemesinin ardından Trump’ın tehditleri İran içinde daha az inandırıcı görülüyor.
🔹 Katar planına göre ABD, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasını kaldıracak ve İran’ın dondurulmuş 8 milyar dolarlık varlıklarının bir bölümünü serbest bırakacak. İran ise Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetçilerinin bombalanan nükleer tesisleri ziyaret etmesini kabul edecek.
🔹 İran, anlaşmanın uygulanmaya başlamasından sonraki ikinci gün Hürmüz Boğazı’nı, Umman’la müzakere ettiği ve Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne birlikte sunacağı bir güzergâh üzerinden açacak.
🔹 İran, boğazın açılması için Lübnan’daki savaşın sona ermesi, ABD güçlerinin İran kıyılarından çekilmesi, bazı ekonomik yaptırımların kaldırılması ve savaş tazminatı ödenmesi gibi ek koşullar talep ediyor.

🔹 Mutabakat zaptında İran’ın ekonomik toparlanmasına yardımcı olmak üzere 300 milyar dolarlık yeniden imar ve kalkınma fonu öngörülüyor; ancak fonun nasıl finanse edileceği netleşmedi.
🔹 İran, nükleer denetçilerin ülkeye dönmesine temkinli yaklaşıyor. Tahran, Rafael Grossi’nin ABD’nin İran’daki nükleer tesisleri bombalamasını eleştirmeyerek nükleer silahların yayılmasını önleme anlaşması kapsamındaki görevine ihanet ettiğini savunuyor.
🔹 Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, boğazın yönetimi, güzergâhın geçici olup olmayacağı ve teklifin Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne ikili ya da bölgesel ortak teklif olarak kaydedilmesi konularında İran’la görüştü.
🔹 İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komitesi Başkan Yardımcısı Amir Hayat Moqaddam, Çin, Hindistan, Katar ve Irak gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine izin verildiğini söyledi. İran, Hindistan ve Çin gemilerinden geçiş ücreti alırken Katar gemilerinin ücretsiz geçmesine izin verdi.
🔹 Ekim ayında Hürmüz Boğazı’ndan geçen günlük 10,23 milyon varil Körfez petrolünün yaklaşık yüzde 42’si Çin’e, yüzde 13’ü Hindistan’a gitti.
🔹 İslam Devrim Muhafızları Ordusu, boğazın doğu kesiminde yetkisiz bir güzergâhtan geçmeye çalışan iki petrol tankerinin mayınlara çarparak alev aldığını açıkladı. Tankerlerin seyir ve tanımlama sistemlerini kapattığı, geçiş girişiminin ABD askeri güçlerinin desteğiyle yapıldığı belirtildi.




