Orta Doğu diken üstündeyken ABD ve İran sessizce müzakere ediyor: Bilmeniz gerekenler
CNN
🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Tahran nükleer programı ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda anlaşmaya ilerlerse ABD’nin yeni askeri saldırılar düzenlemesinin “son derece düşük ihtimal” olduğunu söyledi.
🔹 Trump, CBS’nin “60 Minutes” programında savaşı tırmandırmak istemediğini açıkladı; ancak askeri seçeneğin hâlâ masada olduğu belirtildi.
🔹 ABD ve İran, Katar’ın arabuluculuğunda, topyekûn savaşın yeniden başlamasını önleyebilecek ve daha geniş görüşmelerin önünü açabilecek bir anlaşmayı müzakere ediyor.
🔹 Dışişleri Bakanı Marco Rubio, tarafların bir anlaşmaya yaklaşmadığını söyledi. Katar, Washington ve Tahran’ın üzerinde değişiklik yaptığı bir çerçeve belgeyi dolaşıma sokuyor.
🔹 Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde yaşadığı kayıpların ardından Başkan Yardımcısı JD Vance, savaşı seçim yenilgisinin nedenleri arasında gösterdi. Trump, seçmenlerin savaştan hoşlanmadığını kabul etti ancak İran’a saldırma kararını yeniden verse yine onaylayacağını söyledi.
🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “Amerikalı seçmenler tercihlerini yaptı. Şimdi sıra Beyaz Saray’da” dedi.
🔹 Trump, İran’ın nükleer programının ortadan kaldırılmasını istiyor. İran ise programını ulusal egemenlik meselesi olarak görüyor ve program ile Hürmüz Boğazı konusunda müzakere için yedi ön koşulun karşılanmasını talep ediyor.
🔹 İran’da nükleer silah üretiminde kullanılabilecek yüzlerce kilogram zenginleştirilmiş uranyumun bulunduğu belirtiliyor. Washington, uranyumun seyreltilmesini veya güvenli saklama amacıyla başka bir ülkeye gönderilmesini istiyor.
🔹 İran, yaptırımların hafifletilmesini, yabancı bankalardaki dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını ve petrol satışındaki kısıtlamaların azaltılmasını istiyor. Tahran ayrıca ABD’den, savaşın başında Dini Lider Ali Hamaney ile üst düzey askeri komutanların öldürülmesi için tazminat talep ediyor.

🔹 Taraflar taleplerinden geri adım atmadı. İran, nükleer görüşmeler sürerken çatışmanın başlamasının ardından Washington’a duyduğu güvenin neredeyse tamamen ortadan kalktığını belirtiyor.
🔹 ABD, İran’ın nükleer silah üretme kapasitesine ve bunu sağlayabilecek gelişmiş ekipmanlara sahip olmamasını istiyor. İran ise Lübnan, Irak ve Yemen’deki müttefiklerini ve bölgesel vekil güçlerini korumaya çalışıyor.
🔹 Husiler eylül ayında Kızıldeniz’deki Babülmendep Boğazı’nı ele geçiren hızlı bir saldırı düzenledi. Suudi Arabistan’ın Yemen hükümetine askeri destek vermesinin ardından Husiler, Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını artırdı.
🔹 Hürmüz Boğazı’ndan petrol ve doğal gaz taşıyan gemiler İran saldırılarıyla karşılaşmayı sürdürüyor. ABD, İran’ın nükleer programı hakkında bilgi sağlayanlara 20 milyon dolara kadar ödül teklif etti ve gelişmiş silahlar ile diğer malzemelerin kara yollarıyla taşınmasını engellemeye yönelik bir görev gücü kurdu.
🔹 Tarafların görüşmeleri aksatmamak amacıyla son saldırıları küçümsediği görülüyor. İran’ın nükleer müzakerelere yeniden başlamaya hazır olduğuna ilişkin haberler bulunsa da bu yönde bağımsız bir doğrulama yapılmadı.
🔹 ABD’nin Orta Doğu’da Trump’ın emriyle büyük bir saldırı başlatabilecek geniş bir askeri varlığı bulunuyor. İranlı askeri komutanlar ise İran’ın daha fazla hedefi vurabilecek ve öncekinden daha büyük hasar verebilecek silahlara sahip olduğunu söyleyerek uyarılarını artırdı.
🔹 İran’daki muhafazakârlar, ülkenin savaştan galip çıktığını savunarak Trump’tan çatışmadan çekilmek için daha yüksek bedel talep ediyor. Görüşmelere katılan daha reformcu İranlı liderler bir anlaşmaya varırsa ülke içinde muhalefetle karşılaşabilir.




