🔹 Çinli girişim Moonshot'un yeni yapay zekâ alanındaki atılımı, küresel piyasalarda yapay zekâ ve yarı iletken hisselerinde sert satışlara yol açtı.

🔹 Gelişme, geçen yıl yaşanan "DeepSeek anı"na benzer endişeleri yeniden gündeme getirdi ve yapay zekâ sektöründeki rekabet algısını değiştirdi.

🔹 Hafta boyunca International Business Machines (IBM), SpaceX ve Güney Kore teknoloji hisseleri de satış baskısıyla karşılaştı.

🔹 Yapay zekâ hisselerindeki düşüş, özellikle kaldıraçlı borsa yatırım fonlarında (ETF) sert değer kayıplarına neden oldu.

🔹 Yarı iletken sektörünü üç kat kaldıraçla takip eden SOXL ETF'si, haziran ayındaki zirvesinden bu yana değerinin yarısından fazlasını kaybetti.

🔹 Nasdaq 100 Endeksi haftayı yüzde 4,13 düşüşle tamamlarken, S&P 500 Endeksi yaklaşık yüzde 1,5 geriledi.

🔹 Wall Street'te kaldıraçlı ETF'ler, opsiyonlar ve tek hisseye dayalı yatırım ürünleri bireysel yatırımcılar arasında yaygınlaşmaya devam ediyor.

🔹 Analistler, yapay zekâ alanındaki hızlı teknolojik gelişmelerin yatırımcıların beklentilerini kısa sürede değiştirebildiğini ve kaldıraçlı pozisyonların aynı anda çözülmesine yol açabildiğini belirtiyor.

🔹 Güney Kore'de bireysel yatırımcıların yapay zekâ çip şirketlerine yönelik kaldıraçlı fonlara yoğun ilgisi, piyasa yönünün değişmesiyle milyarlarca dolarlık zorunlu satışları beraberinde getirdi.

🔹 Analistler, yapay zekâ sektörünün artık teknolojik gelişmelerin kazanan ve kaybeden şirketlere ilişkin beklentileri çok kısa sürede değiştirebildiği bir döneme girdiğini belirtiyor.

🔹 Uzmanlara göre bu ortamda özellikle kaldıraçlı ve yoğunlaşmış yatırımlar, önceki döneme kıyasla çok daha yüksek risk taşıyor.

🔹 ABD borsaları, Çinli bir girişimin yeni yapay zekâ modelini tanıtmasının ardından yarı iletken şirketlerindeki satışlarla haftayı düşüşle kapattı.

🔹 Nasdaq 100 Endeksi günü yüzde 1,5 düşüşle tamamladı ve yaklaşık son bir ayın en kötü haftalık performansını kaydetti.

🔹 "Muhteşem Yedili" hisseleri arasında en sert düşüşlerden biri Meta Platforms'ta görüldü.

🔹 Philadelphia Semiconductor Endeksi yüzde 1,6 gerileyerek haziran ayında gördüğü zirveden itibaren toplam düşüşünü yüzde 20'ye çıkardı ve ayı piyasası eşiğine ulaştı.

🔹 Piyasalarda, Çin'den gelen yeni yapay zekâ gelişmelerinin çip üreticileri üzerindeki rekabet baskısını artırabileceği ve yapay zekâ yatırımlarına ilişkin endişeleri güçlendirebileceği değerlendiriliyor.

🔹 Danimarka'nın başkenti Kopenhag'daki Valbyparken oyun alanında çocukların bıçak, balta ve ateş yakma ekipmanları kullanmasına izin veriliyor.

🔹 Oyun alanı, çocukların kontrollü risk almasını teşvik edecek şekilde tasarlandı ve ağaçlara tırmanma, gölete girme, bisiklete binme ve ahşap işçiliği gibi etkinlikler sunuyor.

🔹 Oyun alanının tasarımcısı Helle Nebelong, çocukların kendi güvenliklerinden sorumluluk almayı öğrenmesi gerektiğini belirtiyor.

🔹 İskandinav ülkelerinde oyun alanları, çocukların risk almayı öğrenebileceği bir uygulama alanı olarak görülüyor.

🔹 Uzmanlar, çocukların aşırı korunmasının onların güvenlik becerileri, özgüveni ve mutluluğu üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini ifade ediyor.

🔹 Oyun alanlarında güvenliğin, ekipmanların sağlamlığıyla sağlanması gerektiği, çocukların bu ekipmanları nasıl kullandıklarının ise öğrenme sürecinin bir parçası olduğu belirtiliyor.

🔹 Finlandiya'da yapılan araştırmalar, çocukların doğal toprakla temas etmesinin bağışıklık sistemi üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceğini gösteriyor.

🔹 İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Danimarka'da çocukların hurda malzemeler kullanarak kendi oyun alanlarını inşa edebildiği "inşaat oyun alanları" oluşturuldu.

🔹 İskandinav ülkelerinde çocukların okula yürüyerek veya bisikletle gitmesi yaygın uygulamalar arasında yer alıyor.

🔹 Avrupa'da sağlık hizmetlerinin büyük ölçüde kamu tarafından karşılanması ve tazminat davalarının daha sınırlı olması, risk içeren oyun alanlarının yaygınlaşmasını destekleyen unsurlar arasında gösteriliyor.

🔹 Dünyanın birçok ülkesinde oyun alanları, olası yaralanmaları önlemek amacıyla standart ekipmanlar ve kauçuk zeminlerle donatılıyor.

🔹 Uzmanlar, aşırı güvenli hale getirilen oyun alanlarının çocuklar için daha az ilgi çekici olduğunu ve yapılandırılmamış oyun fırsatlarını azalttığını belirtiyor.

🔹 İskandinav yaklaşımı, çocukların gerçek yaşam becerilerini geliştirmeleri için kontrollü risk içeren oyun deneyimlerini teşvik etmeyi amaçlıyor.

🔹 Çinli teknoloji şirketlerinde yapay zekâ token'ları, çalışanların yapay zekâ hizmetlerini kullanırken harcadığı temel hesaplama birimi haline geliyor.

🔹 Her yapay zekâ sorgusu ve oluşturulan her yanıt belirli miktarda token tüketiyor ve şirketler çalışanlarına token kullanım kotası tahsis ediyor.

🔹 ByteDance, Alibaba ve Tencent gibi şirketler, çalışanların günlük iş akışlarında yapay zekâyı daha fazla kullanmasını teşvik ediyor.

🔹 DeepSeek'in yapay zekâ modellerinde yaptığı fiyat indirimleri, Çin'de yapay zekâ kullanım maliyetlerini önemli ölçüde düşürdü.

🔹 Yapay zekâ hizmetlerinde ücretlendirme, geleneksel yazılım aboneliklerinden farklı olarak kullanım miktarına göre yapılıyor.

🔹 360 Security Technology, çalışanlarına toplam 100 milyon yapay zekâ token'ı dağıtarak yöneticilerin onay sürecini kaldırdı.

🔹 Tencent ve Alibaba da çalışanlarına şirket içi yapay zekâ araçlarında kullanılmak üzere ücretsiz token kotaları vermeye başladı.

🔹 Çin Ulusal Veri İdaresi'ne göre ülkedeki yıllık yapay zekâ token tüketimi mart ayında 140 trilyonu aştı. Bu rakam iki yıl önce yaklaşık 100 milyar seviyesindeydi.

🔹 Başbakan Li Qiang, günlük ortalama token tüketiminin mayıs ayı sonunda yüzlerce trilyon seviyesine ulaştığını açıkladı.

🔹 Çinli yetkililer, token'ları yapay zekâ hizmetlerinin yeni muhasebe ve ödeme birimi olarak tanımlıyor.

🔹 Bazı şirketler, çalışanların token kullanımını performans değerlendirmelerinde ölçüt olarak kullanmaya başladı.

🔹 Çin Telecom, kurumsal ve bireysel müşterilere aylık token kotası içeren yeni abonelik paketlerini kullanıma sundu.

🔹 Girişim sermayesi şirketleri, erken aşamadaki yapay zekâ girişimlerine nakit yatırım yerine yapay zekâ hesaplama kredisi ve token desteği sağlamaya başladı.

🔹 Pekin Üniversitesi Guanghua İşletme Okulu Dekanı Tian Xuan, gelecekte üniversitelerin burs yerine öğrencilere yapay zekâ token'ı dağıtabileceğini dile getirdi.

🔹 Çinli çip tasarım şirketleri Moore Threads Technology ve Hygon Information Technology, yılın ilk yarısında gelirlerinde güçlü artış beklediklerini açıkladı.

🔹 Moore Threads, ilk yarı gelirlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 135,1 ila yüzde 149,4 artarak 1,65 milyar ile 1,75 milyar yuan arasında gerçekleşmesini öngörüyor.

🔹 Hygon Information Technology ise ilk yarı gelirlerinin yüzde 55,6 ila yüzde 70,2 artışla 8,5 milyar ile 9,3 milyar yuan seviyesine ulaşmasını bekliyor.

🔹 Şirketler, gelir artışını Çin'de yapay zekâ hesaplama gücüne yönelik hızla büyüyen talebe bağlıyor.

🔹 Moore Threads, tam işlevli GPU'larına olan güçlü talebin ve Kua'e yapay zekâ işlem kümelerinin hızla ticarileşmesinin satışları artırdığını açıkladı.

🔹 Şirket, amiral gemisi MTT S5000 grafik işlemcisinin seri üretime geçtiğini ve hesaplama verimliliğinin önde gelen uluslararası rakipleriyle aynı seviyeye ulaştığını belirtti.

🔹 Hygon, büyük yapay zekâ modellerinin hızla gelişmesi, yapay zekâ ajanlarının yaygınlaşması ve yerli teknolojilerin ticarileşmesinin büyümeyi desteklediğini açıkladı.

🔹 ABD'nin ihracat kısıtlamaları nedeniyle Nvidia'nın en gelişmiş çiplerini Çin'e satamaması, yerli çip üreticilerinin pazardaki konumunu güçlendiriyor.

🔹 Çin'in büyük bulut hizmeti sağlayıcıları, artan yapay zekâ talebi nedeniyle giderek daha fazla yerli çip üreticilerine yöneliyor.

🔹 Moore Threads ve Hygon'un yanı sıra Biren Technology, MetaX, Iluvatar CoreX ve Enflame Technology de Çin'in yapay zekâ çip pazarında büyümesini sürdürüyor.

🔹 Bernstein, yapay zekâ veri merkezlerine yönelik yatırımların artmasıyla Hygon'un büyümesini sürdürmesini beklediğini belirtti.

🔹 Çinli yarı iletken tasarım şirketi Biren Technology, tek bir kümede binlerce yapay zekâ çipini birbirine bağlayabilen yeni nesil "süper düğüm" çözümlerini tanıttı.

🔹 Yeni sistem, mevcut donanım sınırlamalarını aşmak için verilerin optik bağlantılar üzerinden iletilmesini sağlayan yakın paketlenmiş optik (NPO) teknolojisini kullanıyor.

🔹 Biren, bu mimariyle tek bir kümede 1.024 işlemci kartına kadar ölçeklenebilmeyi hedefliyor.

🔹 Şirket, geleneksel bakır kablolu bağlantıların fiziksel sınırlarına ulaştığını ve mevcut mimarilerin sunucu başına yaklaşık 128 GPU ile sınırlı kaldığını belirtti.

🔹 Yapay zekâ altyapısı geliştiren şirketler, trilyonlarca parametreye sahip modellerin artmasıyla daha büyük işlem kümeleri oluşturmak için rekabet ediyor.

🔹 Biren'in geliştirdiği sistem, Nvidia'nın NVL72 ve yeni nesil NVL144 platformlarıyla rekabet etmeyi hedefleyen çözümler arasında yer alıyor.

🔹 Alibaba, MetaX ve Enflame gibi Çinli şirketler de benzer süper düğüm sistemleri geliştiriyor.

🔹 Huawei, Şanghay'daki Dünya Yapay Zekâ Konferansı'nda (WAIC) Atlas 950 SuperPoD işlem kümesini ilk kez kamuoyuna sergiledi.

🔹 Huawei, 1.024 kart destekleyen Atlas 950 SuperPoD'un 1 exaflop FP8 hesaplama performansı sunabildiğini açıkladı.

🔹 MetaX, tek bir kabinde 64 GPU'yu birbirine bağlayan Xijing S600 yapay zekâ süper düğümünü tanıttı.

🔹 Enflame ise ZTE ile birlikte geliştirdiği CloudBlazer ESL64-O süper düğüm çözümünü tanıttı ve gelecekte 512'den fazla kartı destekleyebilecek optik bağlantı sistemi üzerinde çalıştığını açıkladı.

🔹 Biren, optik bağlantı teknolojisinin henüz erken geliştirme aşamasında olduğunu ve gerçek kullanım koşullarında doğrulanması gerektiğini belirtti.

🔹 Şirket, yakın paketlenmiş optik sistemlerin ticari ölçekte yaygın kullanımının 2028 yılında başlayabileceğini öngörüyor.

🔹 Ukrayna, dört yılı aşkın savaş sürecinde insansız hava araçları konusunda edindiği deneyimi müttefik ülkelere ekipman satışı, teknik danışmanlık ve ortak üretim projeleriyle aktarmaya başladı.

🔹 Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile 10 yıllık güvenlik anlaşmalarını da kapsayan dokuz İHA iş birliği anlaşması imzaladı.

🔹 Litvanya, Letonya ve Estonya ile yeni İHA anlaşmaları yapıldı. ABD ile de benzer bir iş birliği önerisi gündemde bulunuyor.

🔹 Letonya, Ukrayna'nın İHA saldırılarına karşı geliştirdiği hava savunma tecrübesini kullanacağını ve Ukraynalı uzmanların ülkede görev yapacağını açıkladı.

🔹 Letonya ile Ukrayna'nın, Rusya sınırı yakınında ortak bir İHA üretim tesisi kurmayı planladığı açıklandı.

🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ukrayna'nın Avrupa Birliği ülkeleri ve şirketlerini kapsayan yeni bir İHA anlaşması imzaladığını duyurdu.

🔹 Ukrayna'da 100'den fazla şirket önleme amaçlı İHA üretimi gerçekleştiriyor.

🔹 Ukrayna'nın hava savunması; erken uyarı sistemleri, radarlar, elektronik harp sistemleri, mobil ateş birlikleri, helikopterler, savaş uçakları ve önleme İHA'larının birlikte kullanıldığı çok katmanlı bir yapıya dayanıyor.

🔹 Rusya'nın İHA taktiklerindeki değişikliklere karşı Ukrayna, kullandığı önleme sistemlerini ve savunma yöntemlerini sürekli güncelliyor.

🔹 Yapay zekâ destekli "Khyzhak" sistemi, termal kameralar, yüksek çözünürlüklü kameralar, lazerler ve sensörlerle hedefleri otomatik olarak tespit edip takip edebiliyor.

🔹 Sistemin gelecekte tamamen otonom hale getirilmesi ve özellikle fiber optik kablolu FPV tipi İHA'lara karşı kullanılması hedefleniyor.

🔹 Ukrayna, kendi ordusunun ihtiyaçlarını önceliklendirmek amacıyla İHA ihracatını sınırlı tutarken bu kısıtlamaları kademeli olarak gevşetiyor.

🔹 İHA ihracatından elde edilecek gelirin Ukrayna'nın savunma kapasitesini güçlendirmek için kullanılması planlanıyor.

🔹 Ukraynalı yetkililer, modern savaşta hızlı araştırma-geliştirme, esnek üretim kapasitesi ve cepheden gelen verilerin hızla değerlendirilmesinin belirleyici unsur haline geldiğini belirtiyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump faizlerin düşürülmesini isterken, Fed içinde daha fazla yetkili faiz artışının gerekebileceği yönünde açıklamalar yapıyor.

🔹 Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyonun tek bir kaynaktan değil ekonominin geniş kesimlerinden kaynaklandığını belirtti.

🔹 Hammack, iş dünyasından enflasyonun kontrol altına alınması için adım atılması gerektiği yönünde talepler aldığını, tüketiciler arasında ise geçim sıkıntısının arttığını ifade etti.

🔹 Dallas Fed Başkanı Lorie Logan da enflasyonla mücadele için faizlerin sınırlı ölçüde artırılması gerektiğini söyledi.

🔹 Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson ile Yönetim Kurulu üyeleri Lisa Cook ve Christopher Waller, ayrıca New York Fed Başkanı John Williams, enflasyonun gerilememesi halinde daha yüksek faiz oranlarını destekleyebileceklerinin sinyalini verdi.

🔹 Yatırımcılar, Fed'in temmuz ayı sonunda yapılacak toplantıda politika faizini sabit bırakmasını bekliyor.

🔹 Piyasalarda eylül ayında faiz artışı yapılma olasılığı yaklaşık yüzde 50 olarak fiyatlanıyor.

🔹 İran ile yaşanan savaşın Çin'in Orta Doğu'daki stratejik hedeflerini hızlandırdığı değerlendiriliyor.

🔹 Körfez ülkeleri, ABD ile ilişkilerini sürdürürken aynı zamanda İran ve Çin ile daha dengeli ilişkiler geliştirmeye yöneliyor.

🔹 Suudi Arabistan, Katar, Umman ve bazı bölge ülkelerinin uzun vadeli güvenlik politikalarında daha çok yönlü bir yaklaşım benimsemesi bekleniyor.

🔹 Çin, 2023 yılında Suudi Arabistan ile İran arasındaki diplomatik ilişkilerin yeniden kurulmasına aracılık etmişti.

🔹 Körfez ülkeleri, son yıllarda Çin'den füze ve insansız hava aracı tedarikini artırırken Çin ile askeri iş birliğini de genişletti.

🔹 Çin, petrol tedarik kaynaklarını çeşitlendirmesi, büyük stratejik petrol rezervleri oluşturması, kömür ve nükleer enerji yatırımlarını sürdürmesi sayesinde savaşın enerji piyasalarındaki etkisini sınırladı.

🔹 Elektrik, Çin'in toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturuyor.

🔹 Çin, 2024 yılında dünyada kurulan yeni rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesinin yarısından fazlasını tek başına devreye aldı.

🔹 Çin, küresel güneş paneli üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 91'ini ve lityum iyon batarya üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 89'unu kontrol ediyor.

🔹 Temiz enerji teknolojilerinin büyük bölümünde Çinli şirketler küresel üretimde baskın konumda bulunuyor.

🔹 İran'ın, Hürmüz Boğazı'ndan geçen bazı petrol sevkiyatlarında ödemelerin Çin yuanı veya kripto varlıklarla yapılmasına izin verdiği belirtiliyor.

🔹 Çin ve ticaret ortakları, uluslararası ticarette ABD yaptırımlarına bağımlılığı azaltmak amacıyla yuan kullanımını genişletmeye devam ediyor.

🔹 ABD'nin savaş sürecinde önemli askeri ve mali kaynak harcadığı, buna karşılık Çin'in doğrudan askeri müdahalede bulunmadan bölgedeki diplomatik ve ekonomik etkisini artırdığı değerlendiriliyor.

🔹 Çin, İran'dan petrol alımını sürdürürken Körfez ülkeleriyle ilişkilerini korudu ve bölgedeki nüfuzunu artırmaya devam etti.

🔹 Çin, devlet destekli yatırımlar, ölçek ve hızlı geliştirme süreçleriyle biyoteknoloji ve biyofarmasötik alanında ABD'yi geride bırakmayı hedefliyor.

🔹 Çin, bazı ölçütlere göre klinik araştırma sayısında ABD'yi geçti ve geliştirme aşamasında 7 binden fazla ilaca sahip bulunuyor.

🔹 Çin'de geliştirilen ilaçlar küresel pazarda ABD üretimi ilaçlara göre daha düşük maliyetle sunuluyor.

🔹 ABD'li ilaç şirketleri, yeni ilaçları ABD pazarına getirebilmek için giderek daha fazla Çinli biyoteknoloji şirketleriyle lisans anlaşmaları yapıyor.

🔹 ABD'nin ilaç üretiminde kullanılan birçok temel ham madde için Çin'e bağımlı olması, tedarik zinciri açısından stratejik risk oluşturuyor.

🔹 Dış İlişkiler Konseyi (CFR), Çin'in ilaç üretiminde kullanılan kritik girdileri ekonomik veya siyasi baskı aracı olarak kullanma riskinin arttığı uyarısında bulundu.

🔹 Çin yönetimi, biyofarmasötik sektörünü 2009 yılında stratejik öncelik ilan ederek kamu kurumları, üniversiteler ve sanayiyi ortak bir program kapsamında desteklemeye başladı.

🔹 ABD'de yeni bir ilacın keşiften onaya kadar geçen süresi 10 ila 12 yılı bulurken, Çin devlet destekli hastane ağı sayesinde büyük ölçekli klinik araştırmaları daha hızlı yürütebiliyor.

🔹 ABD'de biyoteknoloji sektörünün istikrarlı finansman ve daha hızlı klinik araştırma süreçlerine ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.

🔹 Pentagon, Çinli ilaç üreticisi WuXi AppTec'i Çin ordusuyla bağlantılı şirketler listesine ekledi. Şirket bu kararın iptali için dava açtı.

🔹 ABD'nin gen düzenleme, hücre tedavisi ve RNA tabanlı tedavilerde araştırma üstünlüğünü koruduğu belirtiliyor.

🔹 ABD'nin araştırma kapasitesi ile Çin'in hız, üretim ölçeği ve maliyet avantajlarının bir araya gelmesi, kanser, Alzheimer ve diğer hastalıklara yönelik yeni tedavilerin geliştirilmesini hızlandırabilir.