Küresel ekonomi bir yapay zekâ balonunun patlamasına karşı savunmasız görünüyor
Wall Street Journal
🔹 Yapay zekâ yatırımları, ABD’nin yanı sıra küresel ekonominin büyümesinde de önemli rol oynuyor. İran savaşı kaynaklı enerji sıkışıklığı nedeniyle dünya, zayıf büyümeyi desteklemek için ABD’deki veri merkezi yatırımlarına yoğun biçimde dayanıyor.
🔹 Çin, Tayvan ve Güney Kore’nin bilgisayar çipleri, sunucu rafları ve elektronik ekipman ihracatı, ABD’deki bilgi işlem gücü talebiyle hızla artıyor. Vietnam ve Meksika’da ihracat büyürken Malezya, Tayland ve Avustralya kendi veri merkezlerini kuruyor; Avrupa’nın sanayi şirketleri de enerji ve soğutma sistemleri sağlıyor.
🔹 Yapay zekâ yatırımlarının yavaşlaması, alternatif büyüme kaynakları sınırlı olan ekonomilerin ihracatını olumsuz etkileyebilir. Teknoloji hisselerine yatırım yapan küçük yatırımcılar uzun süreli bir borsa düşüşünden zarar görebilir; yüksek bütçe açıkları da hükümetlerin ek harcama yapma kapasitesini sınırlıyor.
🔹 HSBC’nin Asya başekonomisti Frederic Neumann, yapay zekâ patlamasının çökmesi halinde küresel durgunluğu önlemek için yapılabileceklerin çok sınırlı olduğunu söyledi.
🔹 ABD’deki ara seçimlerde Demokratların zaferi, Kongre’nin veri merkezi yatırımlarını yavaşlatabileceği endişelerini artırdı. Nasdaq, yıl içindeki zirvesinin yüzde 8 altında kapanırken Nikkei yüzde 16, Güney Kore’nin Kospi endeksi yüzde 43 geriledi.
🔹 Borsa dalgalanmaları henüz reel ekonomik faaliyetlere yansımadı. Çin’in ekim ihracatı yıllık bazda yüzde 35, Güney Kore’nin ihracatı yüzde 93 arttı; Japonya, Tayvan ve Singapur da çift haneli artışlar kaydetti.

🔹 Capital Economics, son dönemdeki ihracat artışının yüzde 80’ine kadarının yapay zekâ bağlantılı ürünlerde yoğunlaştığını belirledi. Çin, Güney Kore ve diğer büyük ekonomilerde tüketimin zayıf olması, ticaretteki olası düşüşün büyüme üzerindeki etkisini artırabilir.
🔹 Veri merkezi yatırımları siyasi ve düzenleyici engeller, yükselen faiz oranları veya yapay zekâ şirketlerinin gelirlerinin harcamalarını karşılayamaması nedeniyle yavaşlayabilir. Capital Economics’in Asya-Pasifik başkanı Marcel Thieliant, yatırım yavaşlarsa yapay zekâ sermaye harcamalarının dünya ticaretini destekleyen bir unsur olmaktan çıkıp büyümeyi aşağı çeken bir etkene dönüşeceğini söyledi.
🔹 2000’lerin başındaki dot-com balonunda ABD’nin ticari yatırımları ve hisse senetleri gerilerken tüketici harcamaları ile ithalat da düştü. ABD’nin bilgi teknolojisi ekipmanı ithalatı, 2000’deki zirvesinden sonraki iki yılda gayrisafi yurt içi hasılaya oranla yüzde 55 geriledi; küresel ticaret daraldı ve 2001’de dünya büyümesi yüzde 2’ye indi.
🔹 Moody’s Analytics uluslararası ekonomi başkanı Gaurav Ganguly, küresel ölçekte finanse edilen yapay zekâ patlamasının çökmesi halinde finansal zararın dünya geneline yayılacağını söyledi. Ganguly, yapay zekâ hisselerinde sert düşüşün petrol şoku, gümrük tarifeleri ve yükselen faizlerle birleşmesinin küresel durgunluk sonuçları doğurabilecek ciddi bir ekonomik şoka yol açabileceğini belirtti.





