Ölümcül Noviçok sinir ajanlarının ardındaki Rus bilim insanı hayatını kaybetti
New York Times
🔹 Vladimir Uglev, Soğuk Savaş döneminde Noviçok adı verilen yüksek derecede ölümcül sinir ajanlarını geliştiren Rus kimyager, 25 Ekim’de Rusya’nın Anapa kentinde 80 yaşında öldü.
🔹 Uglev’in oğlu Alexandr, babasının hastanede geçirdiği kalp krizinin komplikasyonları nedeniyle hayatını kaybettiğini açıkladı.
🔹 Uglev, 1970’lerde Sovyet Savunma Bakanlığı’nın gizli kimyasal silah programında Noviçok üzerinde çalışmaya başladı. Ajanın VX ve sarin gibi mevcut silahlardan 10 kat daha ölümcül olacak şekilde tasarlandığı belirtildi.
🔹 Noviçok, kas kontrolünü sağlayan enzimi engelleyerek sinir sistemini bozuyor; iskelet kaslarının istemsiz kasılması kalp yetmezliğine veya boğulmaya yol açabiliyor.
🔹 Sovyetler Birliği Noviçok’u savaşta kullanmadı ve silah stoklarının 1990’larda imha edildiğine inanıldı. Ancak 2018’de eski Rus istihbarat subayı Sergei Skripal ile kızı Yulia, İngiltere’nin Salisbury kentinde A-234 adlı Noviçok varyantıyla temas ettikten sonra hastalandı.
🔹 Skripal ailesi hayatta kaldı; İngiliz polisi dedektifi Nick Bailey de olay yerine müdahale ettikten sonra aynı belirtilerle hastalandı ve iyileşti. Dört ay sonra Dawn Sturgess öldü, Charlie Rowley ise parfüm şişesiyle temasın ardından hastalanarak iyileşti.
🔹 Aleksey Navalny, 2020’de Tomsk’tan Moskova’ya giden uçakta hastalandı; otel odasındaki bir şişede Noviçok izlerine rastlandı. Navalny Almanya’da tedavi gördü, daha sonra hapse girdi ve 2024’te Batı Sibirya’daki cezaevinde şüpheli koşullarda öldü.

🔹 Uglev, Skripal ve Navalny vakalarında Rus hükümetini sorumlu tuttu. Navalny’ye yönelik saldırının Kremlin veya istihbarat çevrelerindeki güçlü bir grup tarafından Vladimir Putin’in onayıyla gerçekleştirilmiş olabileceğini söyledi.
🔹 Uglev, 1975’te doktorasını tamamladıktan sonra Sovyet Savunma Bakanlığı’nın gizli kimyasal silah programında çalıştı ve sonraki 15 yıl boyunca daha ölümcül, dayanıklı ve tespit edilmesi zor sinir ajanları araştırmalarına öncülük etti.
🔹 Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Uglev ve diğer bilim insanları çalışmalarını kamuoyuna açıkladı; kimyasal silah stoklarının imha edilmesi için baskı oluşturmayı amaçladı. Uglev suçlanmadı ancak gizli erişim iznini kaybederek hükümetten ayrıldı.
🔹 Rusya ve eski Sovyet devletleri, sinir ajanlarının geliştirilmesini veya bulundurulmasını yasaklayan 1997 Kimyasal Silahlar Sözleşmesi’ni onayladı.
🔹 Uglev, Anapa’da bir boya şirketinde çalıştı ve yaklaşık üç yıl önce emekli oldu. Ardında eşi Taisa Petrovna Uglev, oğlu Dmitriy, iki torunu ve oğlu Alexandr kaldı.





