Dünya Liderlerinin Bu Haftaki Toplantısı Neden Yalta 2.0 Olmayacak
Wall Street Journal
🔹 Rus yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Shenzhen’de yapacağı üçlü zirveyi, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Avrupa’nın geleceğinin ele alındığı 1945 Yalta Konferansı’yla karşılaştırıyor.
🔹 Perşembe günü Çin’in Shenzhen kentinde yapılması planlanan toplantının, büyük güçlerin yeni bir uluslararası düzen dayatma sınırlarını ortaya koyması bekleniyor.
🔹 Rusya, Ukrayna savaşı kapsamında Avrupa’daki nüfuz alanını genişletmek istiyor. Washington, ABD’nin Amerika kıtalarındaki hâkimiyetini savunan “Donroe Doktrini”ni destekliyor; Çin ise Tayvan’ı kendi yönetimine katmayı ve ilerleyen dönemde ABD’yi Asya’dan çıkarmayı hedefliyor.
🔹 Trump, Putin ve Şi, Yalta’daki liderlerin aksine, birlikte savaşarak kazandıkları küresel bir çatışmanın galipleri olarak bir araya gelmiyor. Rusya ve ABD’nin Ukrayna ve İran savaşlarında zorlandığı, İran savaşı nedeniyle ABD’nin mühimmat stoklarının azaldığı ve Asya’daki müttefiklerini koruyan kaynaklarının başka bölgelere yönlendirildiği belirtiliyor.
🔹 Çin, Rusya ve ABD’nin savaşlardaki sorunlarından yararlanarak kendisini daha istikrarlı ve sorumlu bir büyük güç olarak konumlandırıyor. Bununla birlikte Çin ekonomisi yavaşlıyor ve Rusya ile ABD’nin teknolojik gelişmelerin etkisiyle yaşadığı askerî gerilemeler, Pekin’i kısa vadede askerî maceralara girişme konusunda daha temkinli davranmaya itiyor.
🔹 Çin’in Rusya’ya önemli ekonomik ve siyasi destek vermesine karşın Moskova’ya silah sağlamadığı ve Kiev’deki büyükelçiliğini koruduğu belirtiliyor. Çin, Rusya’nın yenilmesini önlemek isterken Moskova’nın zafer kazanarak Çin’e bağımlılığını azaltmasını ve Washington’la daha eşit bir ilişki kurmasını da istemiyor.

🔹 Eski Avustralya Başbakanı Kevin Rudd, Shenzhen toplantısının herhangi bir bölgenin paylaşılmasına yol açmayacağını söyledi. Rudd, Çin’in bu tür toplantıları asgari gündemli, tamamen senaryolaştırılmış ve sonuç üretmeyen etkinlikler olarak düzenlemeyi tercih ettiğini; Pekin’in temel hedefinin sembolik de olsa toplantıları bir araya getiren güç olarak görünmek olduğunu belirtti.
🔹 Trump’ın Putin’i üçlü zirvede öne çıkarması, dünya düzeninin büyük güçler tarafından şekillendirilmesi gerektiğine ilişkin yaklaşımını yansıtıyor. Trump, Rusya’ya yönelik girişimlerini zayıflattıkları gerekçesiyle Avrupalı liderleri eleştirdi; Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Rus rafinerilerine yönelik saldırıları durdurma talebini reddetmesinin ardından Ukrayna’nın yeni bir cumhurbaşkanına sahip olması gerektiğini söyledi.
🔹 Demokratlar, ara seçimlerde Temsilciler Meclisi ve Senato’nun kontrolünü ele geçirdi. Demokratlar, yeni Kongre’nin ocakta göreve başlamasının ardından Kiev’e destek vermeyi ve Rusya’ya karşı çıkmayı planlıyor; Cumhuriyetçiler arasından bazı isimler de Ukrayna konusunda daha sert bir çizgiye ve Çin’e karşı daha katı politikalara yönelebilir.
🔹 Senatör Tom Cotton, Jared Kushner ve Steve Witkoff’un Rusya’yla yürüttüğü görüşmelerin bir fars hâline geldiğini söyledi. Cotton, Putin’in savaşı kazanamayacağını anladığında durmayı kabul edeceğini ve Ukrayna’nın bunu kanıtlamasına yardım edilmesi gerektiğini belirtti.
🔹 Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sıbiga, Putin’in Avrupa’nın güvenlik düzenini yeniden şekillendirmeye yönelik fikirler ortaya attığını söyledi. Sıbiga, Rusya’nın 1,6 milyondan fazla askerinin öldüğünü veya yaralandığını ve işgal hedeflerinden hiçbirine ulaşamadığını belirtti.



