Trump ve Şi tarife savaşından ticaret ateşkesine nasıl geçti
Reuters
🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, bu hafta Çin’de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) liderler zirvesi sırasında ABD Başkanı Donald Trump ile görüşecek.
🔹 Görüşmeler, ocakta sona ermesi beklenen kırılgan ticaret ateşkesini sürdürmeyi amaçlıyor.
🔹 Şubat 2025’te Trump, fentanil ve göç endişelerini gerekçe göstererek Çin mallarına yüzde 10 gümrük vergisi getirdi. Çin, ABD kömürü, sıvılaştırılmış doğal gazı, ham petrolü ve otomobillerine misilleme vergileri uyguladı; savunma ve temiz enerji için önemli beş metalin ihracatını kısıtladı.
🔹 Mart 2025’te ABD, Çin’e yönelik fentanil bağlantılı tarifeleri yüzde 20’ye çıkardı. Çin, ABD tarım ürünlerine yüzde 10 ila 15 arasında vergi getirerek 21 milyar dolarlık ihracatı etkiledi.
🔹 Nisan 2025’te Trump, Çin’e yüzde 34’lük vergi de içeren kapsamlı “Kurtuluş Günü” tarifelerini (Liberation Day tariffs) açıkladı. Karşılıklı misillemelerin ardından ABD ve Çin tarifeleri sırasıyla yüzde 125’e kadar yükseltti; Çin ayrıca nadir toprak elementleri ihracatını kısıtladı ve vatandaşlarını ABD’ye seyahat konusunda uyardı.
🔹 Mayıs 2025’te Cenevre görüşmeleri, 90 günlük bir ara anlaşmayla sonuçlandı. ABD’nin Çin mallarına uyguladığı tarifeler yüzde 145’ten yüzde 30’a, Çin’in ABD mallarına uyguladığı tarifeler ise yüzde 125’ten yüzde 10’a indirildi; ara Ağustos ayında 90 gün daha uzatıldı.
🔹 Ekim 2025’te Çin, nadir toprak elementleri ihracat kontrollerini genişletti. Trump buna yüzde 100’lük ek tarife ve kritik yazılımlara ihracat kontrolleriyle karşılık verdi; Boeing parçalarına yönelik kısıtlamaları da gündeme getirdi.
🔹 Aynı ay Trump ve Şi, Güney Kore’deki görüşmelerin ardından ticaret ateşkesi yaptı. Trump tarifeleri azaltmayı, Çin’in fentanil öncüllerine yönelik denetimleri artırması, soya alımlarını yeniden başlatması ve nadir toprak elementleri ihracat kontrollerini askıya alması karşılığında kabul etti.
🔹 Şubat 2026’da ABD Yüksek Mahkemesi, Trump’ın acil durum tarifelerine karşı karar vererek Çin’e yönelik fentanil tarifelerini ve karşılıklı tarife rejimini iptal etti. Trump, farklı bir yasa kapsamında geçici yüzde 10’luk küresel gümrük vergisi uyguladı.
🔹 Mayıs 2026’da Trump, Şi ile zirve için Pekin’i ziyaret etti. İki ülke yeni Ticaret ve Yatırım Kurulları kurma planlarını açıkladı; Çin, Boeing uçakları ve ABD tarım ürünleri satın almayı kabul etti.
🔹 Temmuz 2026’da ABD, zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını engellemediği suçlamasıyla Çin’in de aralarında bulunduğu 60 ticaret ortağından gelen ürünlere yüzde 12,5’lik yeni tarifeler getirdi.
🔹 Eylül 2026’da Trump, Şi’yi Beyaz Saray’da ağırladı. İki ülke, hassas olmayan 60 milyar dolarlık ürün grubundaki tarifeleri düşürme konusunda anlaştı ve daha kapsamlı bir ticaret anlaşması için son tarihi gelecek yıla erteledi.
🔹 Kasım 2026’da ABD ve Çin, eylül anlaşması uyarınca tarife ateşkesini iki ay uzattı. İki ülkenin yetkilileri ayrıca Ticaret Kurulu’nun ilk resmi toplantısını gerçekleştirdi.



