Ticaret ve teknoloji rekabeti derinleşirken Trump, Şi ile dostluk görüntüsü verecek
Washington Post
🔹 Donald Trump, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki teknolojik ve ekonomik rekabetin yoğunlaştığı dönemde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmek üzere Çarşamba günü Çin’e gidecek.
🔹 Çin, Trump yönetiminin bu hafta gelişmiş yapay zekâ çiplerine erişimi kısıtlamasını kınadı. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, ülkesinin meşru hak ve çıkarlarını korumak için gerekli adımları atacağını söyledi.
🔹 ABD’nin çip kısıtlamaları, Çin’e gelişmiş yapay zekâ çipleri sağlamak için ihracat denetimlerini aşmanın yollarını bulduğu öne sürülen şirketlere yönelik soruşturma baskısının ardından geldi. Nvidia CEO’su Jensen Huang, Çinli olduğu öne sürülen bir casusla ilişki yaşadığına dair açıklamaların ardından geçen hafta görevinden ayrıldı.
🔹 Trump ile Şi’nin bu yılki üçüncü görüşmesi, iki ülkenin yeni gerilimleri azaltıp yapay zekânın risklerini sınırlamak için ortak zemin bulup bulamayacağını ve ticaret ateşkesini koruyup koruyamayacağını test edecek.
🔹 Demokratların ara seçimlerde Trump ve Cumhuriyetçi Parti’yi yenilgiye uğratmasının ardından Kongre’de çiplere yönelik daha fazla ihracat denetimi için yasa çalışmaları hız kazanabilir. Her iki partiden milletvekilleri, yönetimin yarı iletken ihracat kontrollerini yetersiz buluyor.
🔹 Trump, gelişmiş çiplere erişimin sınırlandırılmasının Çin ile bir “patlamaya” yol açabileceğini söyledi ve Çin’e gitmeden hemen önce Çin’i kızdırmanın doğru olmayacağını belirtti. Ayrıca Nvidia’nın ihracat düzenlemelerine uyumu denetleyecek yeni bir komite kurma girişimini destekledi.
🔹 ABD ile Çin, Ekim 2025’te hızla tırmanan ticaret savaşının ardından ateşkese vardı. Anlaşma kapsamında ABD tarifeleri gevşetirken Çin’in daha fazla Amerikan tarım ürünü alması ve nadir toprak minerallerine yönelik ihracat kontrollerini durdurması kararlaştırıldı.
🔹 Ateşkes ocak ayının ortasına kadar yürürlükte kalacak. ABD’ye nadir toprak malzemesi sevkiyatı eylül itibarıyla ticaret savaşı öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 75 altında kaldı; Çin, dünyanın nadir toprak rafinaj kapasitesinin yaklaşık yüzde 90’ını kontrol ediyor.
🔹 İki ülke, hassas olmayan 30 milyar dolarlık ürün üzerindeki tarifeleri düşürme anlaşmasını uygulamaya çalışıyor. Çin, daha fazla Amerikan tarım ürünü almadan önce ABD’nin anlaşmayı yürürlüğe koymasını talep ediyor.
🔹 Washington ve Pekin, gelişmiş yapay zekâ modellerinin piyasaya sürülmeden önce değerlendirilmesi ve test edilmesine ilişkin en iyi uygulamaları paylaşmayı planlıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent, yapay zekâ modelleriyle ilgili ciddi olaylarda kullanılmak üzere iki ülke arasında doğrudan bir “kriz hattı” kurulacağını açıkladı.
🔹 Yapay zekâ görüşmelerinin ön hazırlık aşamasında kalması bekleniyor. Çin, diyaloğun ABD’nin yapay zekâ alanındaki üstünlüğünü koruma ve Çin’i ikinci sırada tutma girişimi olduğunu düşünüyor.
🔹 Demokratlar, gelecek yıl Temsilciler Meclisi ve Senato’nun kontrolünü yeniden kazanmaları hâlinde yapay zekâ düzenlemelerine, çip ihracatlarının yönetilme biçimine ve Trump’ın müzakerelerinde kullandığı tarifelere odaklanmayı planlıyor.






