En zengin ülkelerin borç sorunları en yoksul ülkelere kadar uzanıyor
New York Times
🔹 Gelişmekte olan ülkelerin toplam borcu geçen yıl 9,4 trilyon dolara yükseldi. Yüksek faiz oranları, enerji şokları, tedarik zinciri kesintileri ve savaşların yol açtığı fiyat artışları bu ülkelerin bütçelerini zorladı.
🔹 ABD, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Çin ve Japonya rekor veya rekora yakın kamu borcu seviyeleriyle karşı karşıya. Fransa’da artan maliyetler ve gerileyen kamu hizmetleri protestolara ve genel greve yol açtı.
🔹 En yoksul ülkeler, 1980’lerin sonlarından bu yana görülmeyen faiz oranlarıyla karşı karşıya. Enflasyon merkez bankalarını faiz artırmaya yöneltti ve dünya genelinde borçlanma maliyetleri yükseldi.
🔹 ABD Hazine tahvillerinin getirisi yüzde 5’in üzerine çıkarak son 20 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. Fransa’da tahvil getirileri 25 yılın, Japonya’da ise 30 yılın en yüksek düzeyine çıktı.
🔹 Fildişi Sahili, Kenya ve Nijerya, kreditörlere yıllık yüzde 7,5’ten yüzde 10’un üzerine çıkan faizler teklif ediyor. Daha düşük ve orta gelirli ülkeler, borçlanabilmek için daha yüksek risk primleri ödemek zorunda kalıyor.
🔹 Mısır, Pakistan ve Tunus’ta borç ve faiz ödemeleri için ülkelerden çıkan para, yeni krediler yoluyla giren parayı aşıyor. Elli bir ülke, sağlık hizmetleri veya eğitimden daha fazla kaynağı faiz ödemelerine ayırıyor.

🔹 Borç yükü ağırlaşan birçok gelişmekte olan ekonomi temerrütten kaçınmak için kredilerini geri ödemeye öncelik veriyor. Bu ülkelerde kredi kaynaklarının bir bölümü işletmelere yatırım yapmak veya istihdam yaratmak yerine özel kreditörlere ödeme için kullanılıyor.
🔹 Çin, 2010’lu yıllardaki yoğun kredi verme döneminin ardından yeni kredi sağlamaktan çok alacaklarını toplamaya odaklanıyor. Afrika Ekonomik Dönüşüm Merkezi (African Center for Economic Transformation) Başkanı Mavis Owusu-Gyamfi, borç müzakerelerinde ilerleme için Çin’le uzlaşma gerektiğini söyledi.
🔹 Rockefeller Vakfı (Rockefeller Foundation) ve diğer kuruluşlar, kamu kaynaklarını korumak için borç geri ödemelerinin geçici olarak ertelenmesini istiyor. Uluslararası finans kuruluşlarının altın rezervleri gibi mevcut kaynakları daha uygun maliyetli kalkınma kredileri sağlamak için kullanması talep ediliyor.
🔹 ABD’nin 2024’te Uluslararası Para Fonu’nun (International Monetary Fund, IMF) yoksulluğu azaltma ve büyüme fonuna verdiği 21 milyon dolarlık kredi, gelişmekte olan ülkelere 21 milyar dolarlık kredi oluşturulmasını sağladı.




