ABD, Çin ve Rusya ile eşi görülmemiş üçlü nükleer rekabete giriyor
Wall Street Journal
🔹 Çin’in nükleer savaş başlığı sayısı on yılın başından bu yana 200’lü seviyelerden yaklaşık 600’e yükseldi. Pentagon, Çin’in 2030’a kadar 1.000’den fazla nükleer savaş başlığına ulaşmasını bekliyor.
🔹 ABD, nükleer caydırıcılık stratejisini şimdiye kadar esas olarak Rusya’ya karşı geliştirdi. Çin’in hızlı silahlanması, Washington’ı ilk kez önemli nükleer kapasiteye sahip iki rakiple aynı anda karşı karşıya kalmaya hazırlıyor.
🔹 ABD’li silah kontrolü uzmanları, üç ülke arasındaki nükleer dengeyi “üç cisim problemi” olarak tanımlıyor. Yeni dönemde belirsizlik ve güvensizlik, nükleer silahlanma yarışını yeniden tetikleyebilir.
🔹 Başkan Donald Trump’ın bu hafta Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile üçlü zirve yapması ve nükleer silahların kontrolünü görüşmesi planlanıyor. Çin, nükleer cephaneliğini sınırlayacak müzakerelere daha önce katılmayı reddetti.
🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı, ülkenin nükleer kapasitesini ulusal güvenlik için gereken asgari düzeyde tuttuğunu ve herhangi bir ülkeyle nükleer silahlanma yarışına girme niyetinin bulunmadığını açıkladı.
🔹 ABD ile Rusya’nın nükleer stoklarını sınırlayan anlaşma şubatta sona erdi. Böylece uzun menzilli nükleer silahlar, yarım yüzyıl içinde ilk kez hukuken bağlayıcı bir anlaşmanın sınırları dışında kaldı.
🔹 Çin, son beş yılda kıtalararası balistik füzeleri depolamak ve fırlatmak için üç yeni silo sahası kurdu; denizden ve havadan nükleer savaş başlığı taşıma sistemlerini de genişletiyor. Çin ordusu bu yıl gelişmiş yeni bir denizaltıdan Pasifik’e balistik füze fırlattı.

🔹 Çin’in uranyum zenginleştirme kapasitesi son altı yılda iki katına çıktı ve sivil kullanım ihtiyacını aştı. Sichuan eyaletindeki Emeishan tesislerine Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın erişim izni verilmemesi, tesislerin askeri amaçlarla kullanılabileceği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.
🔹 ABD’nin füze savunmasını genişletme çabaları, Çin’in nükleer kapasitesini artırmasına neden olan unsurlardan biri olarak görülüyor. Trump’ın hipersonik füzeler ve diğer uzun menzilli tehditlere karşı kara önleyicileriyle uyduları birleştirecek “Altın Kubbe” savunma sistemi planı, Pekin ve Moskova tarafından istikrarsızlaştırıcı olarak nitelendirildi.
🔹 ABD’li savunma planlamacıları, iki büyük nükleer rakibe karşı caydırıcılık için savaş başlığı üretimini artırmayı ve depodaki etkin olmayan savaş başlıklarını uzun menzilli sistemlere yerleştirmeyi değerlendiriyor.
🔹 ABD’nin nükleer gücünü genişletmesi, Rusya ve Çin’i kendi cephaneliklerini artırmaya yöneltebilir. Rusya ile ABD arasındaki geçmiş silah kontrolü anlaşmaları nükleer stokları Soğuk Savaş dönemindeki zirvelerinden düşürmüştü.
🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, yeni silah kontrolü düzenlemeleri için görüşmeler sürerken mevcut savaş başlığı sınırlarının bir yıl korunmasını öngören gayriresmî bir anlaşma önerdi. Trump yönetimi, yeni bir anlaşmaya Çin’in de dahil edilmesi gerektiğini açıkladı.
🔹 Çin’in nükleer anlaşmaya ilgisini, Tayvan gibi başka konularda ABD’den taviz almak için kullanabileceği belirtiliyor.


