Dünya Mahkemesi’ndeki Rohingya Müslümanlarına yönelik soykırım davası hakkında bilinmesi gerekenler
New York Times
🔹 Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar’ın Rohingya Müslümanlarına soykırım uygulayıp uygulamadığı konusunda karar verecek.
🔹 Karar, Myanmar’ın 1948 Soykırım Sözleşmesi’ni ihlal ettiği gerekçesiyle devlet olarak sorumlu tutulup tutulmayacağını belirleyecek. Myanmar suçlu bulunursa, birey dışında soykırım sözleşmesini ihlal etmekten sorumlu tutulan ilk devlet olacak.
🔹 Gambiya, İslam İşbirliği Teşkilatı’nın desteğiyle davayı 2019’da Uluslararası Adalet Divanı’na taşıdı. O tarihten bu yana 11 ülke davaya resmen destek verdi; ABD ise Myanmar güvenlik güçlerinin Rohingyalara yönelik kampanyasını soykırım olarak nitelendirdi.
🔹 Rohingyalar, Myanmar’ın 1948’de bağımsızlığını kazanmasının ardından ülkedeki etnik gruplardan biri olarak siyasi seçimlere katıldı, öğrenci birlikleri kurdu ve büyük işletmeler yönetti. Ancak Rakhine Eyaleti’nde artan baskıyla karşılaştı.
🔹 Myanmar’ın askeri yönetimi 1982’de Rohingyaları fiilen vatansız bıraktı. Rohingyalar 2012’ye gelindiğinde seyahat ve toplanma özgürlüklerini kaybetti; bir bölümü kamplara kapatıldı ve köy yakmalarıyla karşılaştı.
🔹 Myanmar güvenlik güçleri, Rohingya militanlarının polis noktalarına ve bir askeri üsse saldırmasının ardından 2017’de “temizleme operasyonları” başlattı. Güvenlik güçleri ve Rakhine çeteleri Rohingya yerleşimlerinde öldürme, yakma ve cinsel saldırılar gerçekleştirdi; yaklaşık 400 köy ortadan kaldırıldı.
🔹 Birleşmiş Milletler araştırmacıları, operasyonlarda en az 10 bin kişinin öldüğünü belirledi. Katliamlar, yaklaşık 1,2 milyon Rohingyanın Bangladeş’teki mülteci kamplarına sığınmasına yol açtı.

🔹 Myanmar’da 2021’de iç savaşın başlamasının ardından Rohingyaların yaşadığı bölgelerin önemli bir bölümü, yüzlerce Rohingyayı öldürmekle suçlanan bir Rakhine milisinin kontrolüne geçti. Myanmar ordusu da Rohingyaları zorla askere aldı.
🔹 Soykırım, ulusal, etnik, ırksal veya dinsel bir grubu tamamen ya da kısmen yok etme amacı taşıyan öldürme, fiziksel veya zihinsel zarar verme ve grubun fiziksel yok oluşuna yol açacak koşulları dayatma eylemlerini kapsıyor. Soykırım suçunun oluşması için yok etme niyetinin kanıtlanması gerekiyor.
🔹 Uluslararası Adalet Divanı kararlarını uygulama gücüne sahip değil ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin desteğine ihtiyaç duyabilir. Çin ve Rusya’nın Myanmar’ı koruması muhtemel görülüyor.
🔹 Myanmar’ın soykırımdan sorumlu tutulması Rohingya mağdurları için tazminat sürecinin önünü açabilir ve devam eden şiddetin durdurulması emrini doğurabilir; ancak bu kararların uygulanması mümkün olmayabilir.
🔹 Uluslararası Ceza Mahkemesi, devletler yerine kişiler hakkında yürüttüğü yetki kapsamında, Myanmar’ın eski askeri lideri ve mevcut devlet başkanı U Min Aung Hlaing’in de aralarında bulunduğu kişiler hakkında Rohingyalara yönelik soykırım dosyasını inceliyor.



