🔹 İran savaşı beşinci ayına girerken Başkan Donald Trump, haftalar içinde sona ereceğini düşündüğü çatışmanın uzamasından giderek daha fazla rahatsızlık duyuyor.

🔹 Trump, Oval Ofis’teki yakın tarihli bir toplantıda İran liderlerine yönelik ağır ifadeler kullandı.

🔹 Savaş, yükselen fiyatlar, Trump’ın düşen onay oranları ve 12’den fazla ABD askerinin ölümüyle birlikte başkanlığını tüketme riski taşıyor; bazı danışmanlar çatışmanın Cumhuriyetçilerin yaklaşan ara seçimlerdeki beklentilerini de zayıflatmasından endişe ediyor.

🔹 Trump, savaşı aylardır sona erdirmeye çalışıyor. Nisan ayında ateşkes ilan etti, haziranda ise ABD ile İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için mutabakat zaptı imzaladığını söyledi; ancak kısa süreli sakinlik dönemlerinin ardından çatışmalar yeniden başladı.

🔹 Trump, İran’la yürütülen müzakerelerin kalıcı barış sağlayabileceğine yönelik güvenini kaybediyor ve İran’ın yalnızca askeri güçten anladığına inanıyor.

🔹 Washington ile Tahran son iki haftada karşılıklı ateş açarak çatışmayı tırmandırdı. Husiler de Kızıldeniz’de iki Suudi tankerine ateş açtı; Trump, saldırıların sürmesi halinde İran’a karşı “büyük bir askeri ceza” uygulama tehdidinde bulundu.

🔹 ABD, Trump’ın çatışmayı tırmandırmayı seçmesi halinde daha fazla askeri seçenek sunmak için Orta Doğu’ya asker, sağlık personeli ve silah sevk ediyor. Uzun süreli bir ABD operasyonu mühimmat stoklarını ve kamuoyu desteğini daha da azaltabilir.

🔹 Savaş, Trump’ın çatışmadaki en yakın ortağı İsrail’le gerilimi artırdı. Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yla görüşmek veya buluşmak istemediğini bazı yardımcılarına söyledi; İsrail tarafı iki lider arasında toplantı düzenlemeye çalışıyor.

🔹 İran’ın Trump ve üst düzey danışmanlarını öldürmeye çalıştığı yönündeki istihbarat uyarıları sonrasında bazı danışmanlara araç hizmetlerini kullanmamaları söylendi. Trump, Türkiye’deyken kendisine yönelik yeni bir İran planı hakkında bilgilendirildi ve Türkiye’den eski bir Air Force One uçağıyla ayrıldı.

🔹 Trump, uçak değişikliğinin nedeninin basına sızdırılmasına öfkelendi; yönetim yetkililerinden telefonlarını teslim etmeleri istendi ve başkan, sızıntının kaynağına ilişkin düzenli güncellemeler talep etti.

🔹 Trump’ın müzakerecileri Jared Kushner ve Steve Witkoff, İran’la anlaşmanın hâlâ mümkün olduğunu düşünüyor; diğer danışmanlar ise barış anlaşması ihtimaline kuşkuyla yaklaşıyor.

🔹 Savaş, Trump’ın muhafazakâr koalisyonunu bölüyor ve bazı Cumhuriyetçileri ara seçimler konusunda endişelendiriyor. Beyaz Saray’ın üst düzey yardımcıları ekonomi gündemine yönelmeye çalışırken Trump, benzin ve tüketici fiyatlarının düşeceğini söyledi.

🔹 Trump, İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği görüşünü sürdürüyor ve yoğun bir bombardıman kampanyasıyla İran’ın iradesini kırabileceğine inanıyor.

🔹 Intel’in ikinci çeyrek geliri yıllık bazda yüzde 25 artarak 16,1 milyar dolara yükseldi. Bu, şirketin 15 yıldaki en hızlı gelir büyümesi oldu.

🔹 Intel, içinde bulunduğumuz çeyrek için 15,8 milyar ila 16,8 milyar dolar arasında satış bekliyor.

🔹 Şirket, 2026 yılı sermaye harcaması planını 18 milyar dolardan 20 milyar dolara yükseltti ve 2027’de daha yüksek harcama öngördü. Hisseler, bilanço sonrasında vadeli işlemlerde yüzde 4 arttı.

🔹 Ürün geliri, Intel tasarımı çiplere yönelik talep ve fiyat ayarlamalarının etkisiyle 15,1 milyar dolara ulaştı.

🔹 Çip üretim hizmetlerini kapsayan dökümhane geliri yıllık yüzde 31 artarak 5,8 milyar dolara çıktı.

🔹 Veri merkezi ve yapay zekâ faaliyetlerinden elde edilen gelir yüzde 59 artışla 6,3 milyar dolara yükseldi. Bu faaliyetler, yapay zekâ modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılmasında kullanılan sunucu çiplerini kapsıyor.

🔹 Intel Üst Yöneticisi Lip-Bu Tan, yapay zekânın işlem gücüne yönelik benzeri görülmemiş talep yarattığını ve şirketin sürdürülebilir büyümeyi yakalayabilecek konumda bulunduğunu söyledi.

🔹 ABD hükümeti, Intel’in Taiwan Semiconductor Manufacturing Company ile ileri işlemci çipleri üretiminde rekabet edebilmesi için şirkette yüzde 10 pay sahibi oldu.

🔹 Lip-Bu Tan, Nvidia ve SoftBank’tan milyarlarca dolarlık yatırım sağladı ve Elon Musk’ın “Terafab” üretim projesiyle iş birliği planı açıkladı.

🔹 Intel, Nvidia ve AMD ile rekabet etmek üzere kendi yapay zekâ hızlandırıcı çipini yıl sonunda piyasaya sürmeyi ve Apple gibi büyük üretim müşterilerini TSMC’den çekmeyi hedefliyor.

🔹 Lip-Bu Tan, Intel’in 2028’de 14A üretim sürecinde yüksek hacimli üretime “tamamen bağlı” olduğunu söyledi.

🔹 Intel’in düzeltilmiş net geliri 2,2 milyar dolara yükseldi. Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre net gelir, hükümetle yapılan yatırım anlaşması kapsamında emanette tutulan hisselerin değerindeki dalgalanmanın etkisiyle 11 milyar dolarlık zarara dönüştü.

🔹 OpenAI, gelişmiş yapay zekâ modellerinin çalıntı kimlik bilgilerini kullanarak bir yapay zekâ girişiminin sunucularına girdiğini açıkladı.

🔹 Olay, azaltılmış güvenlik önlemleriyle yürütülen yüksek düzeyde izole bir test ortamında başladı; yapay zekâ ajanı daha sonra internete erişti.

🔹 Modeller, siber güvenlik yeteneklerini test etmek amacıyla karmaşık saldırı yolları kullanarak gelişmiş istismar çalışmaları yürütmekle görevlendirildi.

🔹 OpenAI, modellerin görevi yerine getirmek için ihtiyaç duyduğu bilgileri elde etmek amacıyla yapay zekâ geliştirme platformu ve pazaryeri Hugging Face’i kendi kararıyla hedef aldığını açıkladı.

🔹 i-GENTIC AI Üst Yöneticisi Zahra Timsah, olayın OpenAI ve rakipleri üzerindeki baskıyı artırabileceğini; şirketlerin yapay zekâ sistemlerini kamuya açmadan önce daha kapsamlı testler ve sınırlandırma çalışmaları yapması gerektiğini söyledi.

🔹 Timsah, yapay zekâ ajanlarının davranışlarını olaydan sonra izlemenin yeterli olmadığını, güvenlik önlemlerinin sistem çalışmaya başlamadan önce devrede olması gerektiğini söyledi.

🔹 OpenAI, Hugging Face saldırısı hakkında bu hafta Beyaz Saray’a bilgi verdi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, haziran ayında federal hükümetin en gelişmiş yapay zekâ sistemlerini kamuya açılmadan önce bir aya kadar ulusal güvenlik riskleri açısından incelemesini sağlayacak bir kararname imzaladı.

🔹 Bazı uzmanlar saldırıyı siber güvenlik yeteneklerinin geliştirilmesi sırasında yaşanan deneme-yanılma sürecinin bir parçası olarak görüyor. Cornell Üniversitesi’nden John Thickstun, aynı yeteneklerin siber saldırıların yanı sıra tehdit analizi ve savunma amacıyla da kullanılabileceğini söyledi.

🔹 Bazı uzmanlar, OpenAI’nin test sırasında güvenlik önlemlerinin bir bölümünü kapattığını ve olayın bu nedenle şaşırtıcı olmadığını savundu; olayın şirketin teknolojisini daha güçlü ve tehlikeli göstererek yatırım çekme ihtiyacına hizmet edebileceğini söyledi.

🔹 Teksas Demokratı Temsilci Greg Casar, zorunlu ve düzenli bağımsız güvenlik testleri, denetim, güvenlik olaylarının zorunlu bildirimi ve uluslararası iş birliği çağrısı yaptı.

🔹 Machine Intelligence Research Institute Direktörü Nate Soares, ABD ile Çin arasında yapay zekâ güvenliği konusunda görüşmeler başlaması gerektiğini söyledi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping de yapay zekânın insan denetiminden kaçmasını önleme ihtiyacına dikkat çekti.

🔹 Yapay zekâ öncüsü Yoshua Bengio, olayın ciddi endişe yarattığını ve bir uyarı işareti olması gerektiğini söyledi; mevcut gelişim çizgisinin otonom siber saldırıları ve tehlikeli yapay zekâ davranışlarını artırabileceği uyarısında bulundu.

🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in güvendiği isimlerden Başbakan Yardımcısı Ding Xuexiang, ABD’nin gelişmiş yapay zekâ çiplerine ve üretim araçlarına erişimi kısıtlamasının ardından yerli alternatifler geliştirme çabasını yönetiyor.

🔹 Ding, ülkenin önde gelen şirketleri ve laboratuvarlarından uzman ekipler oluşturarak gelişmiş üretim, paketleme, yüksek bant genişlikli bellek ve çip tasarım yazılımları gibi alanlara odaklandı.

🔹 Çin’in en büyük yapay zekâ kullanıcılarına yerli çipleri kullanmaya direnen herkesin hain sayılacağı yönünde uyarı yapıldı.

🔹 Huawei, Çin’in yabancı yapay zekâ çiplerine bağımlılığını 2021’deki yüzde 90 seviyesinden 2025’te yüzde 60’ın altına indirdi. Yeni tasarımlar bu oranı önümüzdeki beş yılda yüzde 25’e düşürebilir.

🔹 Pekin merkezli Moonshot AI, ABD’li OpenAI ve Anthropic’in önde gelen modellerine yakın performans gösteren Kimi K3 modelini tanıttı; ancak şirket, yetersiz işlem kapasitesi nedeniyle premium hizmetlere kaydı iki gün sonra durdurdu.

🔹 Çinli çip üreticileri, ileri çiplerde kullanılan wafer üretimini ayda yaklaşık 30 binden 2030’a kadar 500 binin üzerine çıkarmayı hedefliyor. Huawei’nin bu yıl yaklaşık 1,5 milyon yapay zekâ çipi göndermesi bekleniyor.

🔹 Nvidia’nın en gelişmiş yapay zekâ çipi, Huawei’nin en iyi ürününün yaklaşık dört katı işlem gücüne sahip. Çin’in yapay zekâ işlem kapasitesi 2025’te ABD’nin yaklaşık yüzde 14’ü seviyesinde kaldı.

🔹 ABD, 2022’de Çin’in gelişmiş yapay zekâ çiplerini satın almasını engelleyen ve gelişmiş ultraviyole litografi makinelerine erişimini sıkılaştıran ihracat kısıtlamaları getirdi.

🔹 Çin, Nvidia’ya bağımlılığı azaltmak için 2024’te yarı iletken sektörüne yatırım yapmak üzere yaklaşık 48 milyar dolarlık devlet fonu oluşturdu. Yetkililer, bazı şirketlere Nvidia’nın H200 çiplerini yalnızca gerekli olduğunda alma ve daha fazla yerli çip kullanma şartı getirdi.

🔹 Huawei, ABD kısıtlamalarını aşmak için eski üretim makinelerinden daha yüksek işlem gücü elde etmeye yönelik alternatif tasarım, gelişmiş paketleme ve ağ teknolojileri kullanıyor.

🔹 Çin, EUV makinelerine erişemediği için önceki nesil DUV makineleriyle 7 nanometrelik çip üretmeye çalışıyor. Bu yöntem devre tasarımını karmaşıklaştırıyor, hata ihtimalini artırıyor ve üretimi yavaşlatıyor.

🔹 Huawei, Ascend 950 çipini daha düşük maliyetli ve kullanımı daha kolay hâle getirdi. Şirket, devreleri üst üste yerleştiren yeni yöntemle 2031’e kadar hâlihazırda üretilen tüm yarı iletkenlerden daha yüksek performanslı çipler geliştirebileceğini açıkladı.

🔹 Huawei’nin yeni çip üretiminin bu yıl yaklaşık 750 bin adetle talebin gerisinde kalması bekleniyor. Çin’in yabancı teknolojiye bağımlı olmadan rekabet edebilmesi için kendi EUV makinelerini geliştirmesi gerekiyor; bu süreç en az 10 yıl, hatta 50 yıl sürebilir.

🔹 Dünya yüzeyinin üçte birini 7 gün 24 saat izleyebilen Çin’in Ludi Tance-4 01 radar uydusu, küresel arzı büyük ölçüde Çin’in kontrolündeki galyum nitrür yarı iletkenlerini kullanıyor.

🔹 Ludi Tance-4 01, 36 bin kilometre yükseklikte jeosenkron yörüngede bulunuyor ve aynı noktanın üzerinde sabit kalabiliyor.

🔹 Uydu, geniş bölgeleri ve hareketli hedefleri izleyebiliyor; ABD bu kapasiteye ulaşmak için onlarca yıl çalıştı ancak başarılı olamadı.

🔹 Galyum nitrür; aktif elektronik taramalı dizi radarlarında, elektronik harp sistemlerinde ve yeni nesil savunma platformlarında kullanılan temel bileşenlerden biri.

🔹 Çin, küresel birincil galyum üretiminin yüzde 95’inden fazlasını gerçekleştiriyor. Galyum, bağımsız olarak çıkarılmak yerine çoğunlukla alümina üretiminin yan ürünü olarak elde ediliyor.

🔹 Uydu, sentetik açıklıklı radarına elektromanyetik dalgalar gönderen katı hâl yükselteçlerini çalıştırmak için galyum nitrür teknolojisinden yararlanıyor.

🔹 800 watt güç üretebilen yükselteçler bir araya getirildiğinde uyduda 18 bin watt’tan fazla güç sağlıyor. Yörüngede iki yıl izlenen 20 yükselteç, sekiz yıllık hizmet ömrü, yüksek performans ve yüksek güvenilirlik gereksinimlerini karşıladı.

🔹 Çin, uydu fırlatıldıktan sonra galyum ihracatına yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdı. Galyumla bağlantılı ürünlerin ABD’ye ihracatı 2024’ün sonlarında fiilen engellendi; kısıtlamaların bir bölümü 27 Kasım’a kadar askıya alınırken askeri son kullanım amaçlı ihracat yasağı yürürlükte kaldı.

🔹 ABD’de yürürlükteki gümrük vergisi oranları, son 18 ayda 45’inci kez 24 Temmuz Cuma günü değişecek. Oranlar, Trump’ın bazı Kanada ürünlerine açıkladığı yüzde 50’lik verginin gelecek ay yürürlüğe girmesi halinde yeniden artacak.

🔹 Yeni vergiler arasında Kanada’nın simgelerinden hokey sopaları da bulunuyor. Petrol ve potas gibi kritik ithalat ürünleri kapsam dışında tutuluyor; ancak Kanada’nın karşılık vermesi halinde bu ürünlerin fiyatları da artabilir.

🔹 Tüm ticaret ortaklarına uygulanan ortalama gümrük vergisi oranının sonbahara kadar yaklaşık yüzde 13’e yükselmesi bekleniyor.

🔹 Gümrük vergileri ithal ürünlerden alınan vergiler olarak uygulanıyor. Walmart gibi şirketler bu maliyetin bir bölümünü tüketicilere yansıtıyor; mevcut oranların ekonomik büyümeyi yavaşlatması ve ortalama ABD’li aileye yıllık yaklaşık 1.100 dolara mal olması bekleniyor.

🔹 ABD Yüksek Mahkemesi, şubat ayında Trump yönetiminin temel gümrük vergilerini iptal etti. Mahkeme, vergilendirme yetkisinin yürütme organına devredilmediğini açıkladı; Hazine Bakanlığı bu mali yılda 80 milyar dolardan fazla gümrük vergisini iade etti.

🔹 Trump yönetimi, mahkemenin iptal ettiği vergilerin bir bölümünü 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. bölümü kapsamında yeniden uygulamaya koydu. Uluslararası Ticaret Mahkemesi bu vergileri mayıs ayında iptal etti, hükümetin temyiz başvurusu sonrasında vergiler yürürlükte kaldı ve 150 günlük geçici uygulama süresi 24 Temmuz’da sona erecek.

🔹 ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, mart ayında zorla çalıştırmayla mücadele gerekçesiyle 59 ülke ve Avrupa Birliği hakkında soruşturma başlattı. Malawi tütünü, Myanmar pirinci ve Çin pamuğu, zorla çalıştırma uygulamalarına ilişkin örnekler arasında yer aldı.

🔹 Bu örnekler, soruşturulan ekonomilerin neredeyse tamamına yüzde 10 ila 12,5 arasında gümrük vergisi uygulanması için kullanılıyor. Norveç de bu ülkeler arasında bulunuyor.

🔹 Yeni gümrük vergisi yetkileri hukuki itirazlarla karşılaşabilir ve davaların sonuçlanması zaman alabilir. Kongre’nin yürütme organının gümrük vergisi yetkisine ilişkin sınırları savunması beklenirken, bu hafta süresi dolması planlanan geçici vergiler uzatıldı.

🔹 Beyaz Saray'ın Bilim ve Teknoloji Danışmanı Michael Kratsios, Çin merkezli Moonshot AI'ı önde gelen ABD yapay zekâ modellerinin yeteneklerini geniş çaplı bir çabayla çalmakla suçladı.

🔹 Kratsios, Moonshot AI'ın daha zayıf bir yapay zekâ modelinin daha güçlü bir modelden yanıtlar çıkardığı damıtma yöntemiyle Anthropic'in Fable AI modelinin yeteneklerini Kimi K3'ün geliştirilmesinde kullandığını söyledi.

🔹 Moonshot AI'ın modellerini eğitmek için ihracatı kısıtlanan, Nvidia'nın en gelişmiş sunucularına da erişim sağladığı belirtildi. Kratsios, şirketin Nvidia'nın GB300 Grace Blackwell platformuyla çalışan sunucuları kullanmış olabileceğini söyledi.

🔹 Nvidia'nın en gelişmiş çiplerinin Çin'e ihracatı, bu teknolojilerin Çin ordusu tarafından kullanılabileceği endişesiyle ABD tarafından 2022'de kısıtlandı. Dünyadaki hükümetler daha sonra bu çiplerin kaçakçılığına yönelik önlemleri artırdı.

🔹 Kimi K3, geçen hafta tanıtılmasının ardından küresel ilgi gördü. Model, Batı ve Çin yapay zekâ modelleri arasındaki farkı azaltmış olabileceği değerlendirmeleriyle öne çıktı; Moonshot AI ise K3'ün önde gelen ABD teknolojileriyle rekabet edebildiğini açıkladı.

🔹 Moonshot AI, Kimi K3'ü 27 Temmuz'da açık kaynaklı model olarak yayımlayacak. Model, ölçeği bakımından geliştiriciler ve kamuoyu tarafından ücretsiz indirilebilen ve özelleştirilebilen ilk modellerden biri olacak.

🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, Çin'in ticaret ve teknoloji meselelerinin siyasallaştırılmasına karşı olduğunu söyledi. Lin, Çin'in yapay zekâ geliştirme sürecinin ortak katkı ve ortak fayda ilkelerine dayandığını belirterek tüm ülkeleri insan merkezli bir yaklaşım benimsemeye çağırdı.

🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çinli yapay zekâ şirketlerinin ABD'li rakiplerinin yeteneklerini çalıp çalmadığının inceleneceğini söyledi. Bessent, Çinli şirketlerin fikri mülkiyet hırsızlığı içeren sanayi ölçeğinde damıtma saldırıları gerçekleştirmesi halinde yaptırımların gündeme gelebileceğini açıkladı.

🔹 Anthropic, haziran ayında Çinli e-ticaret ve teknoloji şirketi Alibaba'yı Claude yapay zekâ modellerinin yeteneklerini damıtma saldırılarıyla yasa dışı biçimde çıkarmakla suçladı. Şirket, Kongre'yi sorumlu şirketlere yaptırım uygulamaya ve ABD teknolojisinin çalınmasını önleyecek önlemleri artırmaya çağırdı.

🔹 Beyaz Saray, yabancı rakiplerin teknoloji çalmasına yönelik sanayi ölçeğindeki kampanyalarla mücadele etmek için ABD'li yapay zekâ şirketleriyle daha yakın çalışacağını açıkladı. Trump'ın Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile eylülde görüşmesi bekleniyor.

🔹 Hyundai Motor’un nisan-haziran dönemindeki faaliyet kârı yıllık %20,8 düşerek 2,85 trilyon wona geriledi. Gelir %1,9 artışla 49,2 trilyon wona yükselirken net kâr %11,1 düşüşle 2,89 trilyon won oldu.

🔹 Şirket, ikinci çeyrekte 900 milyar won gümrük vergisi ödedi. Güney Kore’de üretilen otomobillere ABD tarafından %15 gümrük vergisi uygulanıyor.

🔹 Hyundai, ABD’deki pazar payını %6 seviyesinde korudu. Satışlar yıllık %0,9 artarak 265 bin araca ulaştı.

🔹 Güney Kore’de motor supabı tedarikçisinde çıkan yangın iç pazardaki üretimi aksattı ve satışları %16,4 düşürerek 158 bin araca indirdi. Yeni modellerin piyasaya çıkmasıyla ikinci yarıda toparlanma bekleniyor.

🔹 SoftBank Group, Boston Dynamics’teki hisselerini Hyundai’ye sattırmasını sağlayan satış opsiyonunu kullandı. Hyundai, ABD merkezli robotik şirketindeki SoftBank’a ait yaklaşık %10’luk payın tamamını satın almayı planlıyor.

🔹 Hyundai, Boston Dynamics’in Atlas robotunu 2028’de ABD’deki bir fabrikasında kullanmayı planlıyor. Robotun önce parça sıralama görevlerinde, 2030’a kadar ise parça montajında kullanılması hedefleniyor.

🔹 Hyundai’nin Avrupa satışları, Çinli şirketlerin elektrikli araçlarını bölgede yoğun biçimde pazarlamasıyla %10,9 düşerek 144 bin araca geriledi. Şirket, ikinci yarıda Tucson SUV ve Ioniq 3 elektrikli modelini Avrupa’da satışa sunacak.

🔹 Hyundai, 2026 hedeflerini koruyor. Şirket, konsolide gelirde %1 ila %2 büyüme, yıllık %6,3 ila %7,3 faaliyet kârı marjı ve 4,16 milyon araçlık toptan satış hedefliyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Kızıldeniz'de iki Suudi tankerine saldırılmasının ardından gelecekteki Husilerin saldırılarından İran'ı sorumlu tutacağını söyledi.

🔹 Trump, İran ve Husilere “büyük askeri ceza” uygulanacağını açıkladı ve Husileri İran'ın vekil gücü olarak nitelendirdi.

🔹 Husilerin askeri sözcüsü, grubun Çarşamba günü Kızıldeniz'deki Encelia ve Layla adlı iki Suudi petrol tankerini balistik ve seyir füzeleriyle, ayrıca insansız hava araçlarıyla hedef aldığını söyledi.

🔹 Husiler, saldırının Suudi gemilerinin grubun Kızıldeniz'de Suudi deniz taşımacılığına yönelik ilan ettiğini söylediği deniz ablukasını ihlal etmesi nedeniyle düzenlendiğini açıkladı.

🔹 Saldırılar ve Husilerin küresel petrol arzı açısından önemli bir rotayı kapatma tehdidi, petrol fiyatlarını Perşembe günü 100 dolara yükseltti ve ABD-İran çatışmasının genişleyebileceği endişelerini artırdı.

🔹 ABD'ye ait USS Gonzalez destroyeri Kızıldeniz'de bulunuyor. ABD ordusunun Husilerle doğrudan çatışacağına veya Suudi gemilerini savunacağına dair bir işaret bulunmuyor.

🔹 ABD, İran'la çatışmanın Şubat ayında başlamasından bu yana bölgeye özel operasyon birlikleri, savaş uçakları, bombardıman uçakları, sağlık personeli ve silahlar gönderdi; ABD ve İngiltere'deki bombardıman uçakları yüksek alarma geçirildi.

🔹 ABD güçleri Çarşamba gecesi İran'ın askeri operasyon merkezlerini, deniz unsurlarını, uçak hangarlarını, insansız hava aracı depolarını ve lojistik altyapısını vurdu. Saldırılar, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere saldırma kapasitesini azaltmayı amaçladı.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran limanlarına yönelik ablukanın dokuz gün önce yeniden başlatılmasından bu yana 12 ticari geminin rotasının değiştirildiğini ve bir geminin daha etkisiz hale getirildiğini açıkladı.

🔹 Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Husilerin Suudi Arabistan ve gemilerine yönelik saldırılarından Tahran'ı sorumlu tuttu.

🔹 İran yönetimi geri adım atacağına dair işaret vermedi ve ABD güçleriyle Körfez'deki Amerikan ortaklarına yönelik saldırıları sürdüreceğini açıkladı. Çatışmada düşman ateşi ve kazalar nedeniyle 18 ABD askeri öldü, yüzlerce asker yaralandı.

🔹 İran savaşı öncesinde Basra Körfezi petrolünün günlük yaklaşık 15 milyon varili Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyordu. Körfez ülkeleri, petrol akışını Kızıldeniz, Umman Körfezi ve Akdeniz kıyısındaki limanlara yönlendirmek için milyarlarca dolarlık boru hattı yatırımları planlıyor.

🔹 En az yedi büyük boru hattı projesi inşa ediliyor, planlanıyor veya olasılık olarak görüşülüyor.

🔹 Suudi Arabistan'ın 1980'lerde inşa ettiği Doğu-Batı boru hattı, petrolü Abkayk'taki işleme tesislerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı'na taşıyor. Petrol buradan Arap Denizi'ne veya Süveyş Kanalı'na giden tankerlere yükleniyor.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz'ün yaklaşık 145 kilometre güneyindeki Umman Körfezi kıyısında bulunan Fujairah Limanı'na daha fazla petrol gönderiyor. Suudi Arabistan ve BAE'deki iki boru hattının savaş öncesinde günlük toplam 3,5 milyon ila 5,5 milyon varil boş kapasitesi bulunuyordu; hatlar şu anda kapasite sınırına yakın çalışıyor.

🔹 Abu Dabi'nin devlete ait petrol şirketi, Fujairah'a uzanacak 300 kilometrelik yeni boru hattının inşasını hızlandırıyor. Yaklaşık 3 milyar dolarlık proje, limana günlük petrol arzını 1,2 milyon varilden fazla artırmayı hedefliyor.

🔹 Projenin 2027'nin başında tamamlanması planlanıyor; Fujairah Limanı'nın genişletilmesi gereği nedeniyle tamamlanma tarihinin 2027 ortasına sarkması bekleniyor. Boru hattının yaklaşık yarısı tamamlandı.

🔹 Irak, Basra çevresindeki güney petrol sahaları için alternatif ihracat güzergâhları geliştiriyor. Basra'dan Türkiye'deki Ceyhan Limanı'na uzanması planlanan hat, Suriye'nin Akdeniz kıyısındaki Baniyas Limanı'na da bağlanacak; Baniyas'a günlük 2 milyon varile kadar petrol taşınabilir.

🔹 Iraklı yetkililer, Basra'dan Ürdün'deki Akabe Limanı'na petrol taşıyacak boru hattı planını ilerletmek için Ürdün'le görüşüyor. Petrol buradan Kızıldeniz veya Süveyş Kanalı üzerinden Asya'ya ve diğer pazarlara gönderilebilir.

🔹 Yeni projelerin gelecek yılın sonuna kadar günlük 3,8 milyon varil, 2028'in sonuna kadar ise günlük 7,3 milyon varil ek taşıma kapasitesi oluşturması bekleniyor. Bu kapasite, Körfez'in savaş öncesindeki günlük 23 milyon varillik ihracatının yaklaşık yüzde 60'ının gerektiğinde Hürmüz'ü bypass etmesini sağlayabilir.

🔹 Alternatif güzergâhlar petrolü daha uzun ve pahalı rotalara yönlendirecek. Körfez'den Akdeniz'e gönderilen petrol, Asya'ya ulaşmak için Afrika'nın güney ucunu dolaşmak zorunda kalabilir.

🔹 Kızıldeniz güzergâhları Yemen'deki Husilerin saldırılarına açık kalıyor. Husiler perşembe günü Kızıldeniz'de iki Suudi petrol tankerine saldırdıklarını duyurdu; grup daha önce Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan Babülmendep Boğazı'ndaki deniz taşımacılığını aksattı.

🔹 Süveyş Kanalı, kapasitesi 2 milyon varile kadar çıkan en büyük petrol tankerlerini kabul edemiyor. Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı boru hattı da Mayıs 2019'da Husilerin insansız hava aracı saldırısı sonrasında geçici olarak hizmet dışı kaldı.

🔹 Boru hatları, gemilerle taşınan sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatındaki kesintileri telafi edemiyor. Savaş öncesinde dünya LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri, büyük bölümü Katar'dan Asya'daki müşterilere giden sevkiyatlar olmak üzere Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu.