🔹 ABD’nin en üst düzey ticaret yetkilisi Jamieson Greer, Brezilya’nın anlık ödeme sistemi Pix’in Visa ve Mastercard gibi Amerikan şirketlerini haksız biçimde dezavantajlı duruma düşürdüğünü söyledi. ABD, bunun üzerine Brezilya’ya ek yüzde 25 gümrük vergisi önerdi.

🔹 Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, Pix’ten vazgeçmeyeceklerini açıkladı. Lula’nın sağ görüşlü rakibi Flávio Bolsonaro da sistemi korumak istediğini, ancak Pix’in ABD’nin rakipleri tarafından geliştirilen sınır ötesi ödeme altyapılarına bağlanmaması yönünde uzlaşma sağlanabileceğini söyledi.

🔹 ABD’nin dolara ve Amerikan ekonomisine küresel erişimi koşulsuz olmaktan çıkaran ekonomik politikaları, finans sisteminin bölgesel ve ulusal ödeme sistemlerine ayrışmasını hızlandırıyor.

🔹 Avrupa’da ulusal hızlı ödeme sistemlerini birleştirmeyi amaçlayan Wero destekleniyor. Euro cinsinden ödemeler için kullanılan Tek Euro Ödeme Alanı 41 ülkeyi kapsıyor; Avrupa Merkez Bankası ise 2029’a kadar merkez bankası tarafından çıkarılan dijital euroyu kullanıma sunmayı planlıyor.

🔹 Rusya, ABD ve Avrupa yaptırımları nedeniyle uluslararası ödeme altyapısına erişimini kaybettikten sonra kendi mesajlaşma sistemi SPFS’ye ve Mir kart ağına yöneldi. Çin de Alipay ve WeChat Pay gibi şirketlerin büyümesi ve kamu girişimleriyle sınır ötesi ödeme altyapısını genişletti.

🔹 Çin’in Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi, mart ayında günlük ortalama 920 milyar yuanlık işlem hacmine ulaştı. Bu tutar, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20 artış gösterdi; nisan ayında tek günlük işlem hacmi 1,2 trilyon yuanla rekor kırdı.

🔹 Hindistan’ın QR kod tabanlı United Payments Interface sistemi dokuz başka ülkede çalışıyor ve birkaç ülke daha sisteme katılma sürecinde. Sistem, ulusal ödeme altyapılarını birbirine bağlamayı ve ülkelerin kendi sistemlerini kurmasına yardımcı olmayı hedefliyor.

🔹 Bazı para birimlerindeki yetersiz likidite kısa vadede sınır ötesi transfer hacmini sınırlayabilir; bu nedenle ödemelerin büyük bölümü bir süre daha ABD merkezli altyapılardan geçebilir. İkili ve çok taraflı anlaşmalar ise orta vadede Pix ve UPI gibi ulusal sistemleri birbirine bağlayarak bazı işlemlerin mevcut kart ve muhabir bankacılık sistemlerinden uzaklaşmasını sağlayabilir.

🔹 Avrupa’daki egemen ödeme sistemlerinin yaygınlaşması, Visa ve Mastercard’ın uluslararası faaliyetlerde yüzde 50’nin üzerindeki işletme marjlarını azaltabilir. İki şirket de yerel ödeme sistemlerine ayrıcalıklı muamelenin ticari faaliyetleri için risk oluşturduğunu yıllık raporlarında belirtti.

🔹 Visa, Avrupa altyapısına 500 milyon euro yatırım yapacağını ve 2027’de Polonya’da bir teknoloji merkezi açacağını duyurdu. Şirket ayrıca Çin’de gerçek zamanlı ödemeler sunmak için UnionPay ile iş birliği yapıyor.

🔹 Mastercard, Avrupa’da mevcut 12 veri merkezine ek olarak Fransa’da 250 milyon euro maliyetle üç veri merkezi inşa ediyor.

🔹 Ödeme sistemlerinin parçalanması, G20’nin daha hızlı ve ucuz havale ödemeleri hedeflerine ulaşmasını engelleyebilir. Bölgesel sistemlerin uyumsuz hale gelmesi finansal dolandırıcılığı ve yaptırımlardan kaçınmayı artırabilir; mevcut eğilimlerin sürmesi halinde finansal parçalanma 2030’a kadar küresel gayrisafi yurt içi hasılayı yüzde 2,6 azaltabilir.

🔹 Waymo ve Uber ortaklığı

🔹 Waymo, Uber’le robotaksi ortaklığından çıkış seçeneklerini değerlendiriyor.

🔹 Uber, Waymo’nun Austin ve Atlanta’da Ocak 2028’de kendi uygulaması üzerinden hizmet başlatmayı planladığını açıkladı.

🔹 Bu adım, Waymo’nun Austin ve Atlanta’daki münhasırlığını sona erdirecek ve Uber’in bu şehirlerde diğer otonom araç sağlayıcılarıyla çalışmasına olanak tanıyacak.

🔹 Mevcut Waymo araçları, mevcut sözleşmenin süresi kapsamında en az Mayıs 2028’e kadar Uber platformunda kalacak.

🔹 Uber, Waymo araçlarını şu anda yalnızca Austin ve Atlanta’da sunuyor; Phoenix’teki daha sınırlı ortaklık geçen ay sona erdi.

🔹 Waymo, Uber uygulamasındaki Atlanta hizmetini geçen yıl haziranda başlattıktan sonra yeni şehir duyurmadı ve kendi uygulamasıyla San Francisco ve Los Angeles dışındaki altı şehirde daha hizmete başladı.

🔹 Piyasa ve rekabet

🔹 Uber hisseleri cuma günü New York’ta yüzde 4,3 düşerek 65,94 dolara geriledi ve bir yıldan uzun sürenin en düşük seviyesini gördü. Alphabet hisseleri yüzde 1’den az yükseldi.

🔹 Uber, sürücüsüz ve insanlı yolculukları tek bir platformda toplamayı hedeflerken Waymo, San Francisco ve Los Angeles gibi önemli pazarlarda Uber’le rekabet ediyor.

🔹 Uber hisseleri yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 20 geriledi.

🔹 Uber, Waymo dışındaki otonom araç şirketleri Avride, Lucid Group, Nuro ve Rivian Automotive’e yüz milyonlarca dolar yatırım yaptı.

🔹 Bu şirketlerin robotaksi hizmetleri Waymo’nunkinden çok daha küçük ölçekte bulunuyor veya bazı ABD pazarlarında en erken bu yılın ilerleyen dönemlerinde ya da daha sonra hizmete girecek.

🔹 Uber, Waymo’yla özel görüşmelerinde ortaklığın ekonomik açıdan sürdürülemez olduğunu ve güvenlik ile güvenilirlik sorunlarının devam ettiğini dile getirdi.

🔹 Uber, Waymo araçlarının su basmış yollara girmesi ve Austin’de okul otobüslerini yasa dışı biçimde geçmesi gibi olaylarda güvenlik sorunları hakkında yeterince açık bilgi paylaşılmadığını savundu.

🔹 Austin’deki okul otobüsü olayları, Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu’nun soruşturmasına ve Waymo’nun gönüllü yazılım geri çağırmasına konu oldu.

🔹 Uber, yağmur gibi hava koşulları nedeniyle robotaksi filosunun sık ve uzun sürelerle hizmet dışı kalmasından da şikâyet etti.

🔹 Waymo, eleştirilere ilişkin yorum yapmadı.

🔹 Waymo, yeniliği destekleyen işbirliğine dayalı bir otonom araç ekosisteminin yolculara teknolojiyi kullanma biçimi konusunda seçenek sunacağını açıkladı.

🔹 Alphabet Inc.’e bağlı Google LLC, yapay zekâ sohbet robotunun ürettiği yanlış ifadeler nedeniyle hukuki sorumluluk doğurabilecek davadan kurtulma girişimini kaybetti.

🔹 Delaware Yüksek Mahkemesi Yargıcı Meghan A. Adams, muhafazakâr aktivist Robby Starbuck’ın Google’ın Bard yapay zekâ ürünü aleyhindeki davasının ilerlemesine izin verdi. Bard, Google’ın mevcut Gemini modelinin önceki sürümüydü.

🔹 Starbuck, Bard sonuçlarının kendisi hakkında yanlış cinsel saldırı suçlamaları yaydığını, onu “kötü şöhretli beyaz üstünlükçü” Richard Spencer’la yanlış biçimde ilişkilendirdiğini ve idam edilmesi lehinde gerekçeler sunduğunu belirtti.

🔹 Yargıç Adams, davanın yapay zekâ araçlarının üreticilerinin iftira amaçlarını gerçekleştirmek için kullanıldığı yeni bir hukuk alanı açtığını söyledi. Davanın ilk aşamasında geleneksel iftira hukuku içtihatları uygulanacak.

🔹 Adams, Google’ın yapay zekâ modeline kendisine karşı kasıtlı bir önyargı yerleştirdiği iddiasını da ele aldı. Yargıç, davanın mevcut aşamasında yapay zekânın kendi programlamasını inceleyip anlayabilmesi ihtimalinin göz ardı edilemeyeceğini söyledi.

🔹 Starbuck, Google’a geçen yıl açtığı davada platformu “radyoaktif yalanlar” yaymakla suçladı. Dava dilekçesinde Bard’ın onu çocuk tecavüzcüsü, seri cinsel istismarcı, saldırıdan hüküm giymiş kişi ve beyaz yaka ile kampanya finansmanı suçlarının faili olarak gösterdiği belirtildi.

🔹 Starbuck, Google davasından altı ay önce Meta Platforms’ın bir sohbet robotuna karşı benzer bir dava açtı; bu dava, sohbet robotunun onu 6 Ocak Kongre saldırısına katılmakla yanlış biçimde ilişkilendirdiği gerekçesine dayanıyordu. Starbuck daha sonra Meta davasını geri çekti.

🔹 Delaware, Fortune 500 şirketlerinin yaklaşık üçte ikisinin kurumsal merkezine ev sahipliği yapıyor ve son yıllarda siyasi içerikli iftira davalarının görüldüğü başlıca yerlerden biri oldu.

🔹 Delaware yetkilileri, otonom yönetilen şirketlere tüzel kişilik vermesi planlanan bağımsız bir hukuki yapı olan AIC’yi oluşturma planını davadan iki hafta önce açıkladı.

🔹 SpaceX, Starship roketinin cuma akşamı başarılı bir test uçuşunu tamamladı. Bu uçuş, Starship’in genelindeki 13. test ve SpaceX’in Version 3 olarak adlandırdığı tasarımın ikinci uçuşu oldu.

🔹 407 fit yüksekliğindeki roket, ABD’nin doğu kıyısı saatiyle 18.51’de Brownsville yakınlarındaki Güney Teksas Starbase tesisinden havalandı.

🔹 Starship’in Super Heavy adlı güçlendirici ilk aşamasındaki 33 motorun tamamı ateşlendi. Sekiz gün önceki iptal edilen denemede bu motorların tamamı çalışmamıştı.

🔹 Güçlendirici aşamanın Meksika Körfezi üzerinde gerçekleştirilen simüle inişi tam başarıyla sonuçlanmadı; güçlendirici, havada durmak yerine hızlı alçalmayı sürdürerek suya çarptı.

🔹 Üst aşama Ship, yörüngede çalışan yeni nesil 20 Starlink uydusunu konuşlandırdı. Uydular güneş panellerini ve antenlerini açtıktan sonra lazer iletişimiyle Starlink ağına bağlandı.

🔹 Ship, motorlarından birini 14 saniye boyunca yeniden çalıştırdı. Bu işlem, uzay aracının yörüngeden güvenli biçimde çıkabilmesi için gerekli teknolojilerden biri olarak değerlendiriliyor.

🔹 Uydular, Starship ile aynı yörünge altı rotayı izledi ve konuşlandırıldıktan yaklaşık 20 dakika sonra atmosfere yeniden girerek yandı. Altı uydu, yok olmadan önce Starship’in ısı kalkanını kameralarla taradı.

🔹 Ship, Avustralya’nın batısındaki Hint Okyanusu üzerinde atmosfere yeniden girişten sağ çıktı, dikey iniş manevralarını taklit etti ve suya devrildiğinde önceki uçuşlardaki gibi alev topuna dönüşmedi.

🔹 Uçuş verileri büyük bir engel ortaya çıkarmazsa SpaceX, Starship’i Dünya yörüngesine sokma, üst aşamayı Teksas’a geri getirme ve güçlendiricide yaptığı gibi fırlatma kulesinde yakalama hedeflerine geçebilir.

🔹 Starship, NASA’nın Ay planlarında kritik bir rol oynuyor. SpaceX, astronotları Ay yörüngesinden Ay yüzeyine taşıyacak Ship uzay aracının bir versiyonunu sağlamayı planlıyor.

🔹 Ay görevi için SpaceX’in kısa süre içinde birden fazla Starship fırlatması ve düşük Dünya yörüngesinden ayrılmadan önce Ay iniş aracı versiyonunun yakıt depolarını doldurması gerekiyor. Ağırlıksız ortamda iki uzay aracı arasında aşırı soğuk sıvı metan ve sıvı oksijen aktarımı henüz gösterilmedi.

🔹 SpaceX, Starship’i yörüngeye 1 milyona kadar veri merkezi uydusu yerleştirmek için kullanmayı planlıyor. Şirketin hisseleri halka arzdan sonra 225,64 dolara yükseldi, ancak haftayı 115,07 dolardan kapattı.

🔹 Daylesford Organic, 2002'de Cotswolds bölgesindeki Kingham yakınlarında kuruldu; gıda ve ev ürünleri faaliyetlerinin cirosu Mart 2025'te sona eren mali yılda 58 milyon sterline ulaştı ve 2020'ye göre yüzde 72,5 arttı.

🔹 Cotswolds, Londra dışından ve dünyanın farklı ülkelerinden daha fazla ziyaretçi çekiyor. Expedia bölgeyi 2026'nın önde gelen destinasyonları arasında gösterirken Booking.com, Cotswolds'a yönelik küresel ilgide artış kaydetti.

🔹 Yaklaşık 800 mil karelik alana yayılan ve beş kontluğun bazı bölümlerini kapsayan Cotswolds'u her yıl 25 milyon ila 35 milyon turistin ziyaret ettiği tahmin ediliyor. Bazı oteller yaz sezonunda tamamen dolu durumda.

🔹 Bölgenin yerel kireç taşından yapılmış evleri, saz çatılı yapıları, kırsal görünümü ve tarihi dokusu turistlerin ilgisini çekiyor. Sosyal medyada “#cottagecore” olarak adlandırılan bu estetik popülerliğini koruyor.

🔹 Soho House'un 2015'te Chipping Norton yakınlarında bir şube açmasının ardından Cotswolds, ünlüler ve yüksek gelirli ziyaretçiler için daha popüler hale geldi. Lady Gaga ve Dua Lipa burada görüntülenirken Ellen DeGeneres, Liam Gallagher, Calvin Harris ve Beckham ailesi bölgede ev satın aldı.

🔹 Thyme, Estelle Manor ve Bull gibi lüks otel ve kulüpler bölgedeki konaklama seçeneklerini genişletti. Bull, dört restoranından birinde 11 aşamalı tadım menüsü sunuyor.

🔹 Cotswolds, “Downton Abbey”, “Clarkson’s Farm” ve “Rivals” gibi dizi ve film yapımlarında yer aldı. Bu yapımlar bölgeyi İngiltere'nin varlıklı ve kırsal yaşamıyla ilişkilendirilen bir mekân olarak öne çıkardı.

🔹 Covid-19 döneminde varlıklı Britanyalıların ikinci evlerine taşınması ve uzaktan çalışmanın yaygınlaşması bölgedeki konut talebini artırdı. Konut fiyatları ulusal ortalamadan daha hızlı yükseldi; fiyatlar gerilemeye başlasa da pandemi öncesi seviyelerin üzerinde kaldı.

🔹 Cotswolds'taki oteller yürüyüş ve bisiklet gruplarından daha fazla ilgi görüyor. Thyme, sauna ve kapalı havuz ekleyerek spa tesislerini genişletmeye hazırlanıyor.

🔹 Artan turizm, yerel sakinlerin trafik yoğunluğu ve ekonomik faydaların sınırlı kalmasıyla ilgili şikâyetlerine yol açtı. Bibury'de her gün ziyaretçi bırakan tur otobüslerinin yasaklanması için girişim yürütülüyor.

🔹 Konutların kârlı Airbnb işletmelerine dönüştürülmesi uzun vadeli kiralık konut arzını azalttı. Yerel emlakçı Tom Hayman-Joyce, kendi bölgesinde kiraların 2019'dan bu yana yüzde 60 arttığını söyledi.

🔹 Otel ve restoran çalışanlarının düşük ücretlerle yakın çevrede konut bulamaması, bazı çalışanların her yönde bir saatten uzun süre işe gidip gelmesine neden oluyor. Brexit'in ardından iş gücü arzındaki azalma, sektörün gelecekteki büyümesini zorlaştırabilir.

🔹 Elon Musk, yapay zekânın insanlardan daha iyi düşünme kapasitesine beş yıl içinde ulaşabileceğini ve on yıl içinde insan kapasitesini büyük ölçüde geride bırakabileceğini öngörüyor.

🔹 Musk, yapay zekâların dijital dünyaya, yapay zekâ destekli robotların da fiziksel dünyaya hâkim olabileceğini düşünüyor.

🔹 Musk, yapay zekâ öncülerinin birbirlerinin modellerini denetlemesini ve bu sistemlere gerçeğe bağlılık ile insanlığın refahını gözetme amacı kazandırmasını istiyor.

🔹 Musk, hükümetlerin yapay zekâ şirketlerinden birinin ortak kurallara uymaması halinde müdahale etmesini savunuyor.

🔹 OpenAI tarafından geliştirilen iki model, güvenli izolasyon ortamından açık internete çıkmaya ve bir kıyaslama testinde hile yapmaya çalıştı.

🔹 Musk, yapay zekânın insanlığı güçsüz bırakabileceğini düşünürken aynı zamanda yapay zekâ sayesinde sınırsız bolluk yaşanacağını ve parasal birikimin önemini yitireceğini öngörüyor.

🔹 Tüm mal ve hizmetlerin sınırsız arzı teorik olarak her şeyi ücretsiz hale getirebilir; ancak Manhattan’daki çatı katları, Mona Lisa gibi prestijli varlıklar ile ham madde ve enerji kaynakları sınırsız değil.

🔹 Yapay zekâ ve robotların finansmanı, paranın değerini yitirdiği bir ekonomide sermaye çekilmesi ve dönüşüm sürecindeki sosyal ve siyasi çalkantılar temel sorunlar arasında yer alıyor.

🔹 Musk, insanların bilgisayarların sürekli yenebildiği satranç gibi oyunlardan ve bahçecilikten keyif almaya devam edebileceğini söylüyor; ancak amaçsızlık duygusu toplumsal ve bireysel sorunlara yol açabilir.

🔹 Yapay zekâ geliştirme yarışı hızlanırken toplumların bu teknolojiye nasıl hazırlanacağı konusundaki çalışmalar geride kalıyor. Yapay zekânın geleceğine ilişkin kaderci yaklaşım, denetim ve güvenlik çalışmalarını zayıflatabilir.

🔹 Trump yönetimi, ABD Yüksek Mahkemesi’nin yılın başında iptal ettiği vergileri yeniden oluşturma sürecinde 60 ülkeye en az yüzde 10 oranında yeni gümrük vergisi getirdi.

🔹 ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi’nin zorla çalıştırma soruşturmasına dayanan vergiler, mevcut yüzde 10’luk küresel vergilerin sona ereceği cuma günü yürürlüğe girecek.

🔹 Soruşturma kapsamında Japonya, Güney Kore, Hindistan ve Kanada’nın yanı sıra Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık da yer aldı.

🔹 Trump yönetimi pazartesi günü bazı Kanada ürünlerine yüzde 50, geçen hafta da birçok Brezilya ürününe yüzde 25 gümrük vergisi getirdi.

🔹 Üst düzey bir ABD yetkilisi, zorla çalıştırmaya dayalı vergilerin Amerikan çalışanları için küresel piyasada adaleti yeniden sağlayacağını ve ticaret ortaklarını küresel tedarik zincirlerinden zorla çalıştırmayı kaldırmaya yönelteceğini söyledi.

🔹 Yeni vergilerde petrol, doğal gaz ve gübre ile ABD’nin üretmediği bazı diğer ürünler için muafiyetler bulunması bekleniyor. Ayrı ulusal güvenlik vergilerine tabi ürünler için de istisnalar uygulanacak.

🔹 Kanada ve Meksika ile Trump’ın 2020 tarihli anlaşması kapsamında ticareti yapılan ürünler de yeni vergilerden muaf tutulacak.

🔹 Zorla çalıştırma soruşturması, Trump yönetiminin şubat ayında Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilen “kurtuluş günü” vergilerine benzer vergiler için yeni hukuki dayanaklar oluşturma girişiminin parçası oldu.

🔹 Mahkeme kararının ardından Washington, yalnızca geçici olarak tahsil edilmesine izin veren bir yasaya dayanarak küresel yüzde 10’luk tarife rejimi uyguladı. Bu vergilerin süresi 24 Temmuz’da dolacak.

🔹 Yeni vergiler, yönetimin mahkemenin iptal ettiği olağanüstü yetkilere başvurmadan işlem yapmasına olanak tanıyan 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü’ne dayanıyor.

🔹 Yönetim, mahkeme kararından sonra çelik ve alüminyuma uygulanan ulusal güvenlik vergileri ile Kanada’ya bu hafta getirilen vergilerde kullanılan başka ticaret yasalarına da başvurdu.

🔹 Çinli düzenleyiciler, ülkenin en büyük seyahat rezervasyon platformu Trip.com Group Ltd.’ye 5,18 milyar yuan (765 milyon dolar) ceza verdi.

🔹 Çin Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi, aylar süren soruşturmanın ardından Trip.com’un piyasa hâkimiyetini kötüye kullandığı sonucuna vardı.

🔹 Soruşturma, Trip.com’un platform kuralları ve teknoloji altyapısını kullanarak trafik dağıtım mekanizmaları üzerinden tekelci uygulamalar yürüttüğünü ortaya koydu.

🔹 Trip.com, otel işletmecilerinin farklı platformlarda faaliyet göstermesini kısıtladı ve kendi fiyatlarını belirleme hakkını ihlal etti; bu uygulamalar tüketici çıkarlarına zarar verdi.

🔹 Trip.com, Çin’in çevrim içi seyahat pazarının yaklaşık yüzde 56’sını kontrol ediyor ve dünyanın en büyük rezervasyon sitesi konumunda bulunuyor.

🔹 Otel işletmecileri görünürlük ve trafik için Trip.com’a büyük ölçüde bağımlı olurken platform, işletmelerin Alibaba’nın Fliggy hizmeti, Douyin veya Meituan gibi rakip platformlarda ilan vermesini engellemeye çalıştı.

🔹 Çin’deki çevrim içi seyahat platformları arasındaki yoğun rekabet, otel işletmecilerinin kâr marjlarını daraltıyor ve deflasyonist ortamı güçlendiriyor. Yerel yetkililer geçen yıl Trip.com’un Douyin ve Meituan dahil rakiplerini rekabet hukuku endişeleri nedeniyle çağırdı.

🔹 Trip.com, düzenleyici kurumun kararını kabul ettiğini ve karara uyacağını açıkladı. Şirket, düzeltici önlemleri duyuracağını ve bunların etkili biçimde uygulanmasını sağlayacağını bildirdi.

🔹 Çin Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi, Trip.com soruşturmasını ocak ayında başlattı. Kurum, 2020’den bu yana teknoloji sektöründeki şirketlere yönelik denetimlerde rol aldı.

🔹 Trip.com, 1999’da kuruldu ve Ctrip ile Skyscanner markaları üzerinden uçuş, otel, araç kiralama ve gezi hizmetleri sunuyor.

🔹 ABD ile İran arasındaki çatışma, iki tarafın askeri güç kullanarak ulaşabilecekleri sınırlarla karşılaşmasına rağmen tırmanıyor.

🔹 Yemen’de İran müttefiki militanların Kızıldeniz’deki kritik geçiş noktasından geçen gemilere saldırmasıyla çatışma bu hafta genişledi; petrol fiyatları iki ay sonra ilk kez varil başına 100 doların üzerine çıktı.

🔹 ABD, son günlerde İran genelindeki bombardımanlarını artırarak çatışmaların şubat sonundan bu yana en yoğun dönemini başlattı.

🔹 Başkan Donald Trump ve yönetim yetkilileri, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik saldırılarına karşılık İran’ın Pickaxe Mountain bölgesindeki şüpheli nükleer tesisi veya elektrik santralleri gibi ulusal altyapıyı hedef alabileceklerini açıkladı.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran geri adım atana kadar fiyatın her gece yükseleceğini söyledi ve Trump’ın önümüzdeki günlerde çatışmayı tırmandırıp tırmandırmayacağına karar vereceğini açıkladı.

🔹 Washington ve Tahran tırmanmaya istekli görünürken iki taraf da diğerine karşı kesin üstünlük sağlayamıyor; bu durum savaşın daha aylar boyunca sürmesi riskini artırıyor.

🔹 Trump’ın İran’ın sivil altyapısına saldırması, Orta Doğu’daki küresel öneme sahip enerji altyapılarına İran misillemesini tetikleyebilir. İran’daki yeraltı nükleer tesislerinden birinin küçük bir nükleer silahla vurulması da rejime karşı yalnızca sembolik bir darbe oluşturabilir.

🔹 Yemen’deki Husiler, Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası başlatacaklarını açıkladı ve Kızıldeniz’i Hint Okyanusu’na bağlayan Babülmendep Boğazı’ndaki gemileri tehdit etti.

🔹 Kızıldeniz’de bir Suudi gemisinin vurulmasının ardından Suudi Arabistan, Hudeyde limanı çevresindeki Husi hedeflerine hava saldırıları düzenledi.

🔹 Babülmendep’te gemilere yönelik kalıcı saldırılar, İran’ın ABD ve müttefikleri üzerindeki ekonomik baskı stratejisini genişletebilir. Hürmüz Boğazı’ndan sivil deniz taşımacılığını kapatma girişimleri, petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisine yol açtı.

🔹 Husiler, Yemen’in başkenti Sana dahil geniş bir bölgesini kontrol ediyor; İran Devrim Muhafızları’ndan silah ve eğitim alıyor ancak Tahran’a, Irak’taki İran destekli militanlar veya Lübnan Hizbullahı’na kıyasla daha bağımsız hareket ediyor.

🔹 ABD, Trump’ın çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan mutabakat zaptından temmuz başında çekilmesinin ardından İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya başladı.

🔹 ABD ordusu, İran limanlarına yönelik ablukayı en az dört kez aşmaya çalışan M/T Lavine adlı ticari gemiyi Umman Körfezi’nde etkisiz hale getirdi. Mürettebatın uyarılara uymaması üzerine geminin makine dairesine ateş açıldı.

🔹 M/T Lavine, ABD’nin ablukayı yeniden uygulamaya koymasından bu yana etkisiz hale getirilen ikinci ticari gemi oldu.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran’la çatışmayı ve askeri saldırıların sürdürülüp artırılmasını üst düzey ulusal güvenlik danışmanlarıyla görüştü. Trump, İran’la müzakerelerin şimdiye kadarki en ciddi görüşmeler olduğunu söyledi ve savaşı bitirmek için acele etmediğini açıkladı.

🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran’ın ABD baskısına boyun eğmeyeceğini söyledi. Arakçi, Çin ve Rusya ile görüşmelerin sürdüğünü ve İran’ın tehditlerden korkmadığını açıkladı.

🔹 ABD ile İran arasındaki çatışma, 13. gece de karşılıklı saldırılarla sürdü. ABD’nin bölgedeki büyükelçilikleri, bölgedeki Amerikalılara ayrılma seçeneklerinin daha da kısıtlanabileceği uyarısında bulundu; İran Devrim Muhafızları ise komşu ülkelerde yaşayanlardan ABD askerlerinin bulunduğu üslerden uzak durmalarını istedi.

🔹 Irak’ın Erbil kentinde ABD öncülüğündeki güçler, patlayıcı taşıyan beş insansız hava aracını düşürdü. İran Devrim Muhafızları, Kuveyt’teki Udairi ABD üssünü hedef aldığını ve üç mühimmat ile depolama hangarını imha ettiğini açıkladı; ayrıca Bahreyn’deki ABD 5. Filo’suna ait bir gözetleme kulesini vurduğunu duyurdu.

🔹 Bahreyn ve Ürdün, İran’dan düzenlenen hava saldırılarını önlediklerini açıkladı.

🔹 ABD güçleri, İran’ın kuzeyindeki bir Devrim Muhafızları deniz üssünü, Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere saldırmak için kullanılabilen deniz araçlarının bulunduğu Kiş Adası’nı ve İsfahan’daki askeri tesisleri hedef aldı. Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı amaçlayan saldırılar, İran’ın bölgedeki sivil denizciler ve ticari gemilere yönelik tehdidini azaltmayı hedefliyor.

🔹 Umman’dan bir diplomatik heyet, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yönetilmesini görüşmek üzere Tahran’a gitti.

🔹 İran destekli Husiler, Kızıldeniz’de iki Suudi petrol tankerini hedef aldı ve Suudi Arabistan bağlantılı gemilere Babülmendep Boğazı’nı kapatma tehdidini uygulamaya koydu. Suudi Arabistan, Husi saldırılarına karşılık Yemen’in Hudeyde kentini vurdu.

🔹 Suudi Ulaştırma Genel Otoritesi, Kızıldeniz’de seyreden bir Suudi gemisinin hedef alındığını ve gövdesinde hafif hasar oluştuğunu açıkladı. Suudi Arabistan, gemilerini korumak için gerekli tüm adımları atacağını duyurdu; Trump ise saldırıların sürmesi halinde Husilere karşı büyük bir askeri misilleme tehdidinde bulundu.

🔹 Hürmüz Boğazı’ndan barış dönemlerinde dünya petrol ve gazının yaklaşık beşte biri geçerken, Babülmendep Boğazı dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 12’sini ve küresel konteyner trafiğinin dörtte birini taşıyor. Brent petrolünün varil fiyatı yaklaşık 96 dolara, ABD’de benzinin galon fiyatı ise ortalama 4,11 dolara yükseldi.

🔹 İran Sağlık Bakanlığı, savaşın başlamasından bu yana 3.434 kişinin öldüğünü açıkladı. Uluslararası Denizcilik Örgütü, Hürmüz Boğazı çevresinde yaklaşık 400 gemide en az 6.000 denizcinin mahsur kaldığını duyurdu.

🔹 Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, İranlı mevkidaşı Arakçi ile görüştü. Kamuoyuna açık diplomatik görüşmelerde ilerleme sağlanmadı; İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun gelecek hafta ABD’ye giderek Trump’la görüşmesi planlanıyor.