🔹 ABD istihbarat kurumları, İran’ın yeni dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in nükleer silah geliştirmeye babası ve selefi Ali Hamaney’den daha fazla ilgi duyduğuna inanıyor.
🔹 Ali Hamaney, savaşın başında İsrail’in ABD istihbaratının desteğiyle düzenlediği saldırıda öldürülmeden önce İran’ın nükleer silah geliştirmesini reddetmişti.
🔹 Mücteba Hamaney, İran’ın nükleer silah geliştirmesi gerektiğini kamuoyu önünde hiç savunmadı. ABD istihbarat kurumları, onun ve savaş sonrasında oluşan daha sertlik yanlısı hükümetin gelişmiş nükleer silahlar geliştirme hedefi taşıdığını değerlendiriyor.
🔹 ABD’li yetkililer, Mücteba Hamaney hakkındaki istihbaratın büyük bölümünün savaştan önceki döneme ait olduğunu belirtiyor. Savaşın ilk bölümünde ağır yaralanan Hamaney, yaraları ve hava saldırısında hedef alınma endişesi nedeniyle iletişimlerini ve kamuoyu önüne çıkışlarını sınırlıyor.
🔹 Hamaney hükümetin başında kalmayı sürdürüyor ancak 36 yıldan uzun süre ülkeyi yöneten babasının sahip olduğu mutlak yetki ve etkiye sahip değil.
🔹 Başkan Donald Trump, İran’a yönelik askeri kampanyayı yoğunlaştırıp yoğunlaştırmamayı değerlendiriyor. İran’ın dini liderinin nükleer silah geliştirmeye açık olabileceği yönündeki değerlendirme, saldırıların tırmandırılması için ek gerekçe oluşturabilir.
🔹 İran, nükleer programını yeniden başlatmadı; ancak ABD’nin kilit tesislere yönelik saldırılarından sonra nükleer varlıklarını korumak için bazı ekipmanlarını taşıdı.
🔹 ABD’li yetkililer, İran’ın en az bazı santrifüjleri ülkenin merkezindeki, ABD’nin “Kazma Dağı” adını verdiği ağır tahkimatlı yer altı kompleksine taşıdığını söylüyor. İran’ın şu aşamada zenginleştirme kapasitesini yeniden kurmaktan çok ekipmanını Amerikan bombalarının menzili dışına çıkarmaya odaklandığı değerlendiriliyor.
🔹 ABD, Haziran 2025’te Fordo, Natanz ve İsfahan’daki üç nükleer tesise saldırdı. Saldırılar nükleer programdaki ilerlemeyi en azından geçici olarak dondurdu; İran ise santrifüjleri onarmaya veya başka tesislerde zenginleştirmeyi yeniden başlatmaya hemen yönelmedi.
🔹 Kazma Dağı’ndaki yer altı tesisleri geçen yazki saldırılarda hedef alınmadı ve en güçlü konvansiyonel ABD bombalarının ulaşamayacağı kadar derinde bulunuyor. İran, olası bir kara operasyonunu önlemek için bölgeye kara birlikleri taşıdı.
🔹 Trump, bu hafta Kazma Dağı tesisine saldırı düzenleme tehdidinde bulundu ve burayı olası bir hedef olarak nitelendirdi. ABD’li yetkililer, Trump’a çok sayıda seçenek ve olası hedef sunulduğunu, ancak saldırı planlarına ilişkin ayrıntı vermeyeceklerini açıkladı.
🔹 İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları dahil nükleer silah üretiminin temel unsurları Tahran’ın erişiminde ve büyük ölçüde sağlam kalıyor.
🔹 Ali Hamaney, 2005’te Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na kamuoyuna açık biçimde duyurulan bir fetvayla İran’ın nükleer silah kullanmasını yasaklamıştı. Bu fetva, nükleer silah kullanımını engellerken İran’ın nükleer programını geliştirmesini veya silahlandırma yönünde adım atmasını engellemedi.
🔹 ABD istihbarat yetkilileri, savaş öncesindeki kamuoyu açıklamaları ve ele geçirilen konuşmalara dayanarak Mücteba Hamaney’in babasının temkinli yaklaşımını paylaşmadığını ve gelişmiş bir nükleer silah geliştirmeye ilgi duyduğunu değerlendiriyor.
🔹 Yeni liderin, uzun menzilli bir füzeye yerleştirilebilecek şekilde zamanla küçültülebilen termonükleer bir savaş başlığının geliştirilmesini desteklediği değerlendiriliyor; daha ilkel ve kullanılması zor bir nükleer silah türüne ise daha az değer veriyor.
🔹 Ayetullah Mücteba Hamaney, İran’ın nükleer kapasitesini koruyacağına söz verdi ancak nükleer silah edinme gereğinden doğrudan söz etmedi. Haziran ayında ABD ile İran arasında imzalanan ve İran’ın nükleer silah peşinde koşmayacağını öngören anlaşmaya ilkesel olarak katılmadığını söyledi.