🔹 Paramount Skydance, Warner Bros. ile birleşmesini federal antitröst davası sonuçlanana kadar, en geç Temmuz 2027’ye dek askıya aldı.

🔹 Paramount Skydance ile davayı açan 12 Demokrat eyalet, davanın devam ettiği süre boyunca birleşmenin askıya alınması konusunda mahkemeye ortak başvuru yaptı.

🔹 Federal Yargıç Araceli Martínez-Olguín, eyaletlerin birleşmenin yaratacağı yoğunlaşmaya ilişkin önemli sorular ortaya koymasının ardından anlaşmayı geçici olarak durdurdu.

🔹 Mahkeme davanın esasına ilişkin daha erken karar verirse Paramount, gelecek yazdan önce birleşme sürecini yeniden başlatabilir.

🔹 Birleşme gerçekleşirse HBO Max, Paramount+ ve diğer büyük Hollywood, yayıncılık ve medya varlıkları aynı çatı altında toplanacak; CBS ve CNN’in haber merkezleri de birleşecek.

🔹 CNN çalışanları, Trump yönetimiyle yakın ilişkileri bulunan Paramount yöneticisi David Ellison’ın liderliği altına girmekten kaygı duyuyor.

🔹 Paramount, anlaşmanın rekabet, tüketiciler ve içerik üreticileri açısından olumlu olduğunu savundu. Şirket, dünya genelindeki çok sayıda rekabet kurumunun da bu sonuca ulaştığını söyledi.

🔹 Yazarlar Birliği ve Kuzey Kaliforniya’daki bir tüketici grubu da birleşmeye karşı ayrı hukuki girişimlerde bulunuyor.

🔹 Avrupa Birliği, Paramount’ın filmlerin dağıtım biçiminde değişiklik yapmayı ve Comcast’e ait Universal ile bazı ortaklıklardan kaçınmayı kabul etmesinin ardından anlaşmayı onayladı.

🔹 ABD Adalet Bakanlığı da 110 milyar dolar değerindeki anlaşmaya onay verdi.

🔹 California Başsavcısı Rob Bonta ve New York Başsavcısı Letitia James’in de aralarında bulunduğu 12 eyalet başsavcısı, birleşmenin durdurulmasını memnuniyetle karşıladı. Bonta, davayı sürdürmeye ve birleşmenin gerçekleşmesini engelleme çabalarını devam ettirmeye hazır olduklarını söyledi.

🔹 Paramount Skydance, yöneticilerin Trump yönetimiyle ilişkileri düzeltmek için attığı adımların tartışma yaratmasının ardından geçen yıl tamamlanan bir birleşmeyle kurulmuştu.

🔹 18 Temmuz’da Ukrayna’ya ait insansız hava araçları, Rusya’nın en büyük çevrim içi perakendecisi Wildberries’e ait Moskova ve Tambov’daki iki büyük depoyu vurdu. Saldırılarda 8 sivil hayatını kaybetti, 80’den fazla kişi yaralandı.\n🔹 Depolardaki saldırıların yaklaşık 150 milyar ruble (1,9 milyar dolar) değerinde tüketim malını yok ettiği tahmin ediliyor.\n🔹 Ukrayna, dört gün sonra Rusya’nın güneybatısındaki iki depoya daha saldırdı; bir kadın hayatını kaybetti.\n🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, askerlerin ve gönüllülerin Wildberries üzerinden insansız hava aracı parçaları ve kurş geçirmez yelekler gibi askeri ürünler satın aldığını söyledi. Zelenski, saldırıları Rusya’nın Ukrayna’daki sivil altyapıya, kentlere ve topluluklara yönelik saldırılarına karşılık olarak nitelendirdi.\n🔹 Wildberries üzerinden satış yapan yüz binlerce işletme saldırılardan etkilendi. Şirket, saldırıdan iki hafta önce tüccarlarla yaptığı sözleşmeleri değiştirerek savaş kaynaklı kayıplardan sorumlu olmadığını bildirdi.\n🔹 Rusya’nın petrol rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırıları ülke genelinde akaryakıt kıtlığına yol açtı. Depo saldırıları, savaşın yalnızca Ukrayna’daki cephe hattıyla sınırlı kalacağı düşüncesini daha da zayıflattı.\n🔹 Bazı savaş yanlısı Rus milliyetçileri saldırıların halkı savaşa daha fazla dahil edebileceğini söyledi. Saldırılar Rusların savaşa karşı öfkesini artırabilir.\n🔹 Samara bölgesinde bir gazi, sıraya girmeden benzin almak için kimliğini gösterdi; öfkeli sürücüler tarafından dövüldü.\n🔹 VCIOM verilerine göre hükümet politikalarından memnuniyet ocak ayındaki yüzde 45 seviyesinden haziranda yüzde 21’e geriledi. Rusya’nın yanlış yöne gittiğini düşünenlerin oranı son bir yılda yüzde 17’den yüzde 35’e çıktı.\n🔹 Moskova’da savaşın simgesi olan Latin alfabesindeki “Z” harfini taşıyan “Za Putina” afişleri yaygınlaştı. Savaşa karşı çıkan siyasetçiler parlamento seçimlerinde aday olamıyor.\n🔹 Rusların çoğu savaşın sona ermesini istiyor. Rusların yüzde 56’sı televizyonu hâlâ ana bilgi kaynağı olarak görürken yalnızca yüzde 37’si televizyona güveniyor; Ukrayna’nın insansız hava aracı saldırılarına ilişkin bilgilerin haber bültenlerinde yer almaması bu güvensizliği artırıyor.

🔹 Başkan Donald Trump, NATO Zirvesi için bulunduğu Türkiye’den ayrılırken İran bağlantılı vekil güçlerin kendisini ve Air Force One’ı hedef aldığı yönündeki güvenilir tehdit üzerine uçak değiştirdi.

🔹 Gizli Servis, Trump’a Katar’ın bağışladığı Boeing 747-8 yerine eski Air Force One ile Türkiye’den ayrılmasını tavsiye etti.

🔹 Tehdit, Trump’ın Ankara’ya yeni Katar uçağıyla geldiği sırada ortaya çıktı. Yeni uçakta eski Air Force One’daki gelişmiş savunma özelliklerinin tamamı bulunmuyor.

🔹 ABD’li yetkililerin elindeki bilgiler, yeni uçağın özel olarak hedef alındığını göstermedi; hedefin Trump ve seyahat ettiği herhangi bir uçak olduğu değerlendirildi.

🔹 Tehdidin ayrıntıları yönetim içinde geniş biçimde paylaşılmadı. Kongre’nin kilit üyeleri de özel tehdit hakkında bilgilendirilmedi.

🔹 Trump başlangıçta uçak değişikliğinin İngiltere’deki Amerikan askerlerine yeni uçağı gezme fırsatı vermek için yapıldığını söyledi ve kararın güvenlikle ilgili olduğunu reddetti.

🔹 Trump, İran’ın kendisini öldürmeye çalıştığını söyledi ve “ABD liderini, yani beni ortadan kaldırmak istiyorlar” dedi.

🔹 Türkiye’deki uçak değişikliğine yol açan tehdit, İsrail istihbaratının İran’ın Trump’ı öldürme çabaları hakkında ABD ile paylaştığı bilgilerden ayrıydı.

🔹 Adalet Bakanlığı, yeni uçağın güvenlik kapasitesiyle ilgili haberlerin ardından başlattığı sızıntı soruşturması kapsamında bazı gazeteciler ve yakınlarının telefon kayıtlarını talep etti; mahkeme celpleri perşembe günü geri çekildi.

🔹 Katar’ın bağışladığı yaklaşık 14 yıllık Boeing 747-8, Air Force One olarak kullanılmak üzere maliyetli ve hızlı bir yenileme sürecinden geçirildi. Uçak, sonbaharda yaklaşık bir ay ek yükseltmeler için hizmet dışı kalacak ve bu dönemde Trump eski Air Force One’ı kullanacak.

🔹 Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, yeni Air Force One’ın başkanın seyahatleri için tamamen güvenli olduğunu, sonbaharda ek yükseltmeler ve geliştirmeler yapılacağını söyledi.

🔹 Gizli Servis Direktörü Sean Curran, korunan kişiler için tehdit seviyesinin kurumun şimdiye kadar gördüğü en yüksek düzeye ulaştığını söyledi.

🔹 Önde gelen denizcilik sigortacıları, Yemen’deki Husilerin saldırılarının ardından Kızıldeniz’de Suudi Arabistan bağlantılı gemilere savaş kargosu sigortası sunmama kararı aldı.

🔹 Lloyd’s of London piyasasındaki bazı deniz savaş sigortacıları, farklı bayraklar taşısa ve daha önce Suudi limanlarına uğramış olsa bile “Suudi bağlantısı” bulunan gemileri kapsam dışında bırakıyor.

🔹 Kızıldeniz ve Yanbu Limanı, Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapalı kalması nedeniyle Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı için daha kritik hale geldi. Doğu-Batı boru hattına dayanan güzergâh, Riyad’ın savaş öncesi günlük yaklaşık 7 milyon varillik ham petrol ihracatının 5 milyon varile kadarını taşıyabiliyor.

🔹 Ascot ve Navium sigortacıları, iki petrol tankerini hedef alan çarşamba gecesi saldırısının ardından bazı Suudi bağlantılı gemilerin mevcut kargo sigortalarını iptal etmeye hazırlanıyor.

🔹 Marsh brokeri Marcus Baker, artan risk nedeniyle Suudi Arabistan bağlantılı gemilerin İsrail, ABD ve Birleşik Krallık bağlantılı gemilerle aynı risk kategorisine girebileceğini söyledi. Bu üç ülkeyle bağlantılı gemiler Kızıldeniz’de savaş sigortası için zaten daha yüksek prim ödüyor.

🔹 Husiler pazartesi günü, Suudi limanlarına uğrayan gemilerin Yemen Silahlı Kuvvetleri’nin operasyonel menzili içindeki her yerde hedef alınacağını duyurdu.

🔹 Suudi bayraklı Encelia ve Layla tankerleri çarşamba gecesi Husilerin üstlendiği saldırılara maruz kaldı.

🔹 Suudi Arabistan’dan yük taşıyan bazı gemiler, Asya’ya Akdeniz ve Ümit Burnu üzerinden daha uzun rotadan gitmek için son günlerde rotalarını tersine çevirdi.

🔹 Yanbu’dan Hindistan’a 700 bin varil ham petrol taşıyan Yunanistan merkezli Merbabu, Yemen kıyılarına yakın Babülmendep Boğazı’ndan geçmek için GPS sinyalini kapattı. Suudi ulusal denizcilik şirketi Bahri’ye ait üç tankerin de GPS sinyallerini kapattığı görülüyor.

🔹 Husilerin bir sözcüsü, Babülmendep Boğazı’nda kapanma olmadığını ve grubun yalnızca Suudi tarafını hedef alan bir deniz ablukası yürüttüğünü söyledi.

🔹 Suudi Arabistan’dan ham petrol taşıyan Çin mülkiyetindeki Xin Long Yang ve Cosnew Lake tankerleri salı günü rotalarını tersine çevirmeye başladı, ardından yeniden yön değiştirerek perşembe günü Babülmendep Boğazı’ndan geçti.

🔹 Suudi Arabistan bağlantılı gemiler için sigortanın ne zaman yeniden yaygınlaşacağı belirsizliğini koruyor; sigorta erişimi Husilerin tehditlerini ne zaman durduracağına bağlı olabilir.

🔹 Kyoto’daki Gion Festivali’nin en önemli etkinliği olan Saki Matsuri, 17 Temmuz’da düzenlendi. Yamahoko geçidinde 23 süslü kortej Kyoto’nun ana caddelerinden geçti.

🔹 Geçidin öncüsü Naginata-hoko, saat 09.00 civarında Shijo-Karasuma kavşağından hareket etti. Kalabalıklar, geçitleri festival müziği eşliğinde izledi ve görüntüledi.

🔹 Geçidin dikkat çeken bölümlerinden tsujimawashi sırasında kortejler kavşaklarda 90 derecelik dönüş yaptı. Görevliler, tekerleklerin altına bambu sırıklar yerleştirip su dökerek halatlarla büyük araçları çevirdi.

🔹 Kyoto’da 17 Temmuz’da sıcaklık saat 15.00’te 38 dereceye ulaştı. Kent yılın en sıcak gününü yaşarken, bu değer Gion Festivali’nin ilk geçidi için kentte ölçülen en yüksek ikinci sıcaklık oldu.

🔹 Ziyaretçiler sıcakla başa çıkmak için şemsiye ve yelpaze kullandı. Geçit görevlilerinden biri aşırı sıcak nedeniyle boynuna buz koydu.

🔹 15 Temmuz’da festival ziyaretçileriyle dolan Shijo Caddesi’nde saat 18.00 civarında yoğun yaya trafiği oluştu. Kavşaklardaki LED paneller, kalabalık uyarıları ve alternatif güzergâhları gösterdi.

🔹 Yapay zekâ sistemi, yoğunluk noktalarına yerleştirilen kameralarla kalabalık seviyesini gerçek zamanlı izliyor. Yoğunluk belirli eşiği aşınca güvenlik görevlilerine uyarı gönderiliyor ve LED paneller otomatik olarak güncelleniyor.

🔹 Temmuz ayı boyunca süren Gion Festivali, yaklaşık 1.370 yıllık Yasaka Tapınağı’nın yıllık ritüeli olarak düzenleniyor. Festivalin başlangıcı, salgın hastalıklardan korunmak için taşınabilir tapınakların geçitlerde taşındığı 794-1184 yıllarındaki Heian dönemine dayandırılıyor.

🔹 24 Temmuz’da düzenlenecek Ato Matsuri geçidinde 11 kortej daha yer alacak.

🔹 ABD, çoğu büyük ticaret ortağını kapsayan yüzde 10’luk tarife tabanını uzattı.

🔹 Cuma günü yürürlüğe giren düzenlemeyle yaklaşık 60 ülke ve Avrupa Birliği’nden yapılan ithalata yüzde 10 ila yüzde 12,5 arasında gümrük vergisi uygulanacak. Düzenleme, aynı gün sona eren yüzde 10’luk vergilerin yerini aldı.

🔹 ABD Ticaret Temsilciliği, tarifeleri tedarik zincirlerinde zorla çalıştırmayı önleyemeyen ekonomilere yönelik uyguladı.

🔹 Meksika, Birleşik Krallık, Kanada ve Hindistan’dan gelen ürünlere yüzde 10 vergi uygulanacak. Avrupa Birliği ve Tayvan’dan yapılan ithalatta oran yüzde 10’u, Japonya, İsviçre ve Güney Kore’den yapılan ithalatta ise genel olarak yüzde 12,5’i aşmayacak.

🔹 Diğer birçok ülkeden gelen ürünler yüzde 12,5 oranında vergilendirilecek. ABD’de üretilemeyen veya tarifelerin ekonomi genelinde aksamalara yol açabileceği ürünler için muafiyet uygulanabilecek.

🔹 Yakıt, gıda ve gübrelerin yanı sıra otomobil, metal ve ilaç gibi ayrı sektör tarifelerine tabi ürünler yeni vergilerden muaf tutulacak. Meksika ve Kanada ile Kuzey Amerika ticaret anlaşması kapsamındaki ürünler de düzenleme dışında kalacak.

🔹 ABD’nin ortalama efektif tarife oranı 0,1 puan artarak yüzde 10,7’ye yükseldi.

🔹 Asya ülkeleri yeni tarifeleri dayanaksız ve gerekçesiz olarak niteledi, ancak misilleme sinyali vermedi. Yeni Zelanda Ticaret ve Yatırım Bakanı Todd McClay kararı hayal kırıklığı yaratıcı ancak beklenmedik olmayan bir gelişme olarak niteledi.

🔹 Avustralya Ticaret Bakanı Don Farrell, tarifelerin gerekçesiz olduğunu ve serbest ticaret anlaşmasına aykırı bulunduğunu söyledi; ABD’den yeni vergiyi kaldırmasını talep etti. Singapur Dışişleri Bakanı Vivian Balakrishnan da uygulamanın ekonomik gerekçesi olmadığını söyledi.

🔹 ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, ABD’nin yaklaşık bir asırdır zorla çalıştırmayla üretilen ürünlerin ithalatını yasakladığını ve bu yasağı sıkı biçimde uyguladığını söyledi.

🔹 Ticaret hukukçuları ve eski yetkililer, 1974 Ticaret Yasası’nın 301. bölümünün bu amaçla geniş biçimde kullanılmasını sorguladı; uygulama yeni mahkeme itirazlarına konu olabilir.

🔹 ABD’nin ticaret ortaklarının aşırı sanayi kapasitesine yönelik ayrı bir 301. bölüm soruşturması sürüyor. Bu soruşturmanın sonucunda ek tarifeler uygulanabilir ve Donald Trump’ın eylül ayında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’i ağırlaması planlanıyor.

🔹 Fitch Ratings ABD ekonomisi başkanı Olu Sonola, aşırı kapasite tarifelerinin mevcut vergilerin üzerine eklenebileceğini söyledi; kapsamın geniş olması halinde belirsizlik, büyüme ve enflasyon üzerindeki baskı artabilir.

🔹 ABD, Brezilya’dan belirli ürünlere yönelik soruşturmanın ardından yüzde 25 tarife uygulamaya hazırlanıyor. Trump ayrıca Kanada ürünlerine daha önce kullanılmamış 338. bölüm kapsamındaki yetkiyle tarife önerdi; düzenleme ABD’nin Kanada’dan ithalatının yaklaşık yüzde 5’ini etkileyebilir ve müzakerelere bağlı olarak 19 Ağustos’ta yürürlüğe girebilir.

🔹 Apple CEO’su Tim Cook ve üst düzey yöneticiler, Çinli ChangXin Memory Technologies ile Yangtze Memory Technologies’in Apple’ın ABD dışında satılan ürünlerinde kullanılmasına izin verilmesi için Trump yönetimiyle görüşüyor.

🔹 Apple, Çin’den bellek çipi kullanımının küresel arz sıkışıklığını hafifletebileceğini ve ABD’li tüketiciler için fiyatları düşürebileceğini savunuyor.

🔹 ABD’nin tek büyük bellek çipi üreticisi Micron Technology, CXMT ve diğer Çinli şirketlerin satışlarına izin verilmesinin yerli çip sektörünü zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.

🔹 Apple ve diğer bellek çipi alıcıları, Pentagon’un Çinli askeri şirket olarak tanımladığı tedarikçilerden uzak duruyor. YMTC ayrıca ABD’nin ticaret kısıtlamaları kapsamındaki kuruluşlar listesinde yer alıyor.

🔹 Tartışma, Trump yönetiminin tüketici fiyatlarını düşürme ve ABD’deki yarı iletken üretimini artırma hedeflerini karşı karşıya getiriyor.

🔹 Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai, yönetimin ulusal güvenliği korurken Amerikan halkı için yatırımları ve ekonomik rahatlamayı sürdüreceğini söyledi.

🔹 Micron, bellek arzındaki sıkışıklığı ABD’deki tesislerini daha hızlı kurarak ve ülke içindeki yatırımlarını artırarak giderebileceğini savunuyor. Şirket, ABD’deki kapasitesini artırmak için 250 milyar dolar harcamayı planlıyor.

🔹 Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikası Ofisi Direktörü Michael Kratsios, ABD’nin üretim kapasitesini ülke içinde oluşturması ve kuruluşlar listesinde bulunan şirketlerle iş yapmaması gerektiğini söyledi.

🔹 Yapay zekâ yatırımları, veri merkezi şirketlerinin bellek çiplerini daha yüksek fiyatlarla büyük miktarlarda satın almasına yol açtı. Bellek çipi fiyatları son bir yılda dört katına çıktı ve daha da yükselmesi bekleniyor.

🔹 Apple, Micron’un yüzde 80’i aşan brüt kâr marjlarının aşırı fiyatlandırmaya işaret ettiğini savunuyor. Şirket ayrıca Micron’un arzı artırmak için yeterince hızlı yatırım yapmadığını ve yeni kapasitenin ağırlıklı olarak yapay zekâ müşterilerine ayrılacağını belirtiyor.

🔹 Micron, tüketici elektroniğinin yanı sıra birçok sektöre ürün sağladığını ve ABD’de bellek çipi üretim kapasitesini artıracağını açıkladı. Şirket, Çin menşeli bellek çiplerinin fiyatlarının da yükseldiğini duyurdu.

🔹 Apple, 2022’de YMTC ile çiplerin şirketin teknik gereksinimlerini karşılaması için mühendislik çalışması yürüttü. ABD yönetimi, kamuoyundaki tepkilerin ardından YMTC’yi kuruluşlar listesine ekledi.

🔹 Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Hazine Bakanı Scott Bessent, Çinli bellek çiplerinin kullanımına ilişkin görüşmeleri yürütüyor. Apple ve Micron yöneticileri, ABD’deki yatırımların ve çip üretiminin artırılması hedefleri konusunda Trump yönetimiyle temaslarını sürdürüyor.

🔹 Bahreyn ve Kuveyt, bu ayın başında İran içindeki hedeflere savaş uçakları gönderdi. Bu, iki ülkenin Tahran’a karşı gerçekleştirdiği ilk doğrudan misilleme oldu.

🔹 Hava saldırılarında insansız hava aracı ve füze depoları ile diğer askeri tesisler hedef alındı.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri hedeflere ilişkin istihbarat sağladı ve saldırılar sırasında savunma amaçlı hava koruması sundu.

🔹 İran, haftalar boyunca ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan Bahreyn ve Kuveyt’e misilleme saldırıları düzenledi. İki ülkenin hava kuvvetleri, ABD ve Avrupa yapımı uçaklardan oluşuyor.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, bölgedeki gerilimin azaltılmasını ve Körfez petrol ihracatı için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasını desteklediğini açıkladı. Dışişleri Bakanlığı, Bahreyn ve Kuveyt’e yönelik saldırıları kınadı.

🔹 Kuveyt’in ABD Büyükelçisi Al-Zain Al-Sabah, Kuveyt’in İran’a karşı hiçbir askeri operasyona katılmadığını ve topraklarının komşu bir ülkeye yönelik saldırılarda kullanılmasına izin vermediğini söyledi.

🔹 İran, Kuveyt’teki bir elektrik santralini ve su arıtma tesisini hedef aldı. Kuveyt Dışişleri Bakanlığı saldırıları vatandaşlar için tehdit ve tehlikeli bir tırmanış olarak niteledi.

🔹 Körfez’deki Arap hükümetleri, istemedikleri bir savaş ile daha büyük ve öfkeli bir komşu olan İran arasında güvenlik ve ekonomi açısından baskı altında kaldı.

🔹 İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü Körfez petrol ihracatını aksattı. Yemen’de İran destekli Husilerin Kızıldeniz’de abluka uygulaması ve gemilere saldırması, bölgedeki ticaret yollarına yönelik yeni bir tehdit oluşturdu; turizm geriledi ve yatırımlar baskı altına girdi.

🔹 Umman ve Katar, İran ile Batı arasında denge politikası izleyerek Tahran’la çatışmaya sınırlı ilgi gösterdi. İran’a savaşın başlarında saldıran Suudi Arabistan ise mevcut tutumunu değerlendiriyor.

🔹 Umer Karim, Körfez ülkelerinin savaşın uzun süreceğini görmeye başladığını ve bunun sonunda İran’la açık biçimde karşı karşıya gelmelerini gerektirebileceğini söyledi. Karim, bazı hükümetlerin Tahran’da rejim değişikliği fikrini de değerlendirmeye başladığını ekledi.

🔹 ABD istihbarat kurumları, İran’ın yeni dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in nükleer silah geliştirmeye babası ve selefi Ali Hamaney’den daha fazla ilgi duyduğuna inanıyor.

🔹 Ali Hamaney, savaşın başında İsrail’in ABD istihbaratının desteğiyle düzenlediği saldırıda öldürülmeden önce İran’ın nükleer silah geliştirmesini reddetmişti.

🔹 Mücteba Hamaney, İran’ın nükleer silah geliştirmesi gerektiğini kamuoyu önünde hiç savunmadı. ABD istihbarat kurumları, onun ve savaş sonrasında oluşan daha sertlik yanlısı hükümetin gelişmiş nükleer silahlar geliştirme hedefi taşıdığını değerlendiriyor.

🔹 ABD’li yetkililer, Mücteba Hamaney hakkındaki istihbaratın büyük bölümünün savaştan önceki döneme ait olduğunu belirtiyor. Savaşın ilk bölümünde ağır yaralanan Hamaney, yaraları ve hava saldırısında hedef alınma endişesi nedeniyle iletişimlerini ve kamuoyu önüne çıkışlarını sınırlıyor.

🔹 Hamaney hükümetin başında kalmayı sürdürüyor ancak 36 yıldan uzun süre ülkeyi yöneten babasının sahip olduğu mutlak yetki ve etkiye sahip değil.

🔹 Başkan Donald Trump, İran’a yönelik askeri kampanyayı yoğunlaştırıp yoğunlaştırmamayı değerlendiriyor. İran’ın dini liderinin nükleer silah geliştirmeye açık olabileceği yönündeki değerlendirme, saldırıların tırmandırılması için ek gerekçe oluşturabilir.

🔹 İran, nükleer programını yeniden başlatmadı; ancak ABD’nin kilit tesislere yönelik saldırılarından sonra nükleer varlıklarını korumak için bazı ekipmanlarını taşıdı.

🔹 ABD’li yetkililer, İran’ın en az bazı santrifüjleri ülkenin merkezindeki, ABD’nin “Kazma Dağı” adını verdiği ağır tahkimatlı yer altı kompleksine taşıdığını söylüyor. İran’ın şu aşamada zenginleştirme kapasitesini yeniden kurmaktan çok ekipmanını Amerikan bombalarının menzili dışına çıkarmaya odaklandığı değerlendiriliyor.

🔹 ABD, Haziran 2025’te Fordo, Natanz ve İsfahan’daki üç nükleer tesise saldırdı. Saldırılar nükleer programdaki ilerlemeyi en azından geçici olarak dondurdu; İran ise santrifüjleri onarmaya veya başka tesislerde zenginleştirmeyi yeniden başlatmaya hemen yönelmedi.

🔹 Kazma Dağı’ndaki yer altı tesisleri geçen yazki saldırılarda hedef alınmadı ve en güçlü konvansiyonel ABD bombalarının ulaşamayacağı kadar derinde bulunuyor. İran, olası bir kara operasyonunu önlemek için bölgeye kara birlikleri taşıdı.

🔹 Trump, bu hafta Kazma Dağı tesisine saldırı düzenleme tehdidinde bulundu ve burayı olası bir hedef olarak nitelendirdi. ABD’li yetkililer, Trump’a çok sayıda seçenek ve olası hedef sunulduğunu, ancak saldırı planlarına ilişkin ayrıntı vermeyeceklerini açıkladı.

🔹 İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları dahil nükleer silah üretiminin temel unsurları Tahran’ın erişiminde ve büyük ölçüde sağlam kalıyor.

🔹 Ali Hamaney, 2005’te Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na kamuoyuna açık biçimde duyurulan bir fetvayla İran’ın nükleer silah kullanmasını yasaklamıştı. Bu fetva, nükleer silah kullanımını engellerken İran’ın nükleer programını geliştirmesini veya silahlandırma yönünde adım atmasını engellemedi.

🔹 ABD istihbarat yetkilileri, savaş öncesindeki kamuoyu açıklamaları ve ele geçirilen konuşmalara dayanarak Mücteba Hamaney’in babasının temkinli yaklaşımını paylaşmadığını ve gelişmiş bir nükleer silah geliştirmeye ilgi duyduğunu değerlendiriyor.

🔹 Yeni liderin, uzun menzilli bir füzeye yerleştirilebilecek şekilde zamanla küçültülebilen termonükleer bir savaş başlığının geliştirilmesini desteklediği değerlendiriliyor; daha ilkel ve kullanılması zor bir nükleer silah türüne ise daha az değer veriyor.

🔹 Ayetullah Mücteba Hamaney, İran’ın nükleer kapasitesini koruyacağına söz verdi ancak nükleer silah edinme gereğinden doğrudan söz etmedi. Haziran ayında ABD ile İran arasında imzalanan ve İran’ın nükleer silah peşinde koşmayacağını öngören anlaşmaya ilkesel olarak katılmadığını söyledi.

🔹 ABD’nin en üst düzey ticaret yetkilisi Jamieson Greer, Brezilya’nın anlık ödeme sistemi Pix’in Visa ve Mastercard gibi Amerikan şirketlerini haksız biçimde dezavantajlı duruma düşürdüğünü söyledi. ABD, bunun üzerine Brezilya’ya ek yüzde 25 gümrük vergisi önerdi.

🔹 Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, Pix’ten vazgeçmeyeceklerini açıkladı. Lula’nın sağ görüşlü rakibi Flávio Bolsonaro da sistemi korumak istediğini, ancak Pix’in ABD’nin rakipleri tarafından geliştirilen sınır ötesi ödeme altyapılarına bağlanmaması yönünde uzlaşma sağlanabileceğini söyledi.

🔹 ABD’nin dolara ve Amerikan ekonomisine küresel erişimi koşulsuz olmaktan çıkaran ekonomik politikaları, finans sisteminin bölgesel ve ulusal ödeme sistemlerine ayrışmasını hızlandırıyor.

🔹 Avrupa’da ulusal hızlı ödeme sistemlerini birleştirmeyi amaçlayan Wero destekleniyor. Euro cinsinden ödemeler için kullanılan Tek Euro Ödeme Alanı 41 ülkeyi kapsıyor; Avrupa Merkez Bankası ise 2029’a kadar merkez bankası tarafından çıkarılan dijital euroyu kullanıma sunmayı planlıyor.

🔹 Rusya, ABD ve Avrupa yaptırımları nedeniyle uluslararası ödeme altyapısına erişimini kaybettikten sonra kendi mesajlaşma sistemi SPFS’ye ve Mir kart ağına yöneldi. Çin de Alipay ve WeChat Pay gibi şirketlerin büyümesi ve kamu girişimleriyle sınır ötesi ödeme altyapısını genişletti.

🔹 Çin’in Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi, mart ayında günlük ortalama 920 milyar yuanlık işlem hacmine ulaştı. Bu tutar, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20 artış gösterdi; nisan ayında tek günlük işlem hacmi 1,2 trilyon yuanla rekor kırdı.

🔹 Hindistan’ın QR kod tabanlı United Payments Interface sistemi dokuz başka ülkede çalışıyor ve birkaç ülke daha sisteme katılma sürecinde. Sistem, ulusal ödeme altyapılarını birbirine bağlamayı ve ülkelerin kendi sistemlerini kurmasına yardımcı olmayı hedefliyor.

🔹 Bazı para birimlerindeki yetersiz likidite kısa vadede sınır ötesi transfer hacmini sınırlayabilir; bu nedenle ödemelerin büyük bölümü bir süre daha ABD merkezli altyapılardan geçebilir. İkili ve çok taraflı anlaşmalar ise orta vadede Pix ve UPI gibi ulusal sistemleri birbirine bağlayarak bazı işlemlerin mevcut kart ve muhabir bankacılık sistemlerinden uzaklaşmasını sağlayabilir.

🔹 Avrupa’daki egemen ödeme sistemlerinin yaygınlaşması, Visa ve Mastercard’ın uluslararası faaliyetlerde yüzde 50’nin üzerindeki işletme marjlarını azaltabilir. İki şirket de yerel ödeme sistemlerine ayrıcalıklı muamelenin ticari faaliyetleri için risk oluşturduğunu yıllık raporlarında belirtti.

🔹 Visa, Avrupa altyapısına 500 milyon euro yatırım yapacağını ve 2027’de Polonya’da bir teknoloji merkezi açacağını duyurdu. Şirket ayrıca Çin’de gerçek zamanlı ödemeler sunmak için UnionPay ile iş birliği yapıyor.

🔹 Mastercard, Avrupa’da mevcut 12 veri merkezine ek olarak Fransa’da 250 milyon euro maliyetle üç veri merkezi inşa ediyor.

🔹 Ödeme sistemlerinin parçalanması, G20’nin daha hızlı ve ucuz havale ödemeleri hedeflerine ulaşmasını engelleyebilir. Bölgesel sistemlerin uyumsuz hale gelmesi finansal dolandırıcılığı ve yaptırımlardan kaçınmayı artırabilir; mevcut eğilimlerin sürmesi halinde finansal parçalanma 2030’a kadar küresel gayrisafi yurt içi hasılayı yüzde 2,6 azaltabilir.