🔹 1920’lerde otomobil, radyo, uçak, sinema ve elektriğin hızla yayılması ABD toplumunda bugün yapay zekânın yarattığına benzer büyük bir dönüşüm dalgası oluşturdu.

🔹 Yeni teknolojiler aile yapısı, tüketim alışkanlıkları ve sosyal yaşamı değiştirse de toplum zamanla bu dönüşüme uyum sağladı ve yeniliklerin sağladığı kolaylıklar geniş kabul gördü.

🔹 Teknolojik sıçramalar yalnızca eski işleri ortadan kaldırmadı; sinema, otomotiv ve elektrikleşme gibi sektörlerin büyümesiyle tamircilerden elektrikçilere, yol yapımından sinema işletmeciliğine kadar çok sayıda yeni meslek ortaya çıktı.

🔹 Yapay zekânın uzun vadede istihdamı azaltıp azaltmayacağı bilinmese de geçmiş teknolojik dönüşümler yeni ekonomik fırsatlar ve yeni iş alanları oluşturdu.

🔹 1920’lerde elektriğin yaygınlaşması ev aletleri, radyo ve yeni iletişim araçlarıyla günlük yaşamı dönüştürdü; yapay zekânın da sağlık, eğitim, ulaşım ve diğer alanlarda benzer geniş etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.

🔹 Yeni teknolojiler ilk ortaya çıktığında güvenlik sorunları da yaşandı. Otomobil ve havacılık sektörlerinde yüksek kaza oranları zamanla düzenlemeler, standartlar ve teknik iyileştirmelerle önemli ölçüde azaltıldı.

🔹 Makale, yapay zekâ ve diğer yeni teknolojiler için de güvenlik standartları ve düzenleyici mekanizmaların zaman içinde gelişebileceğini, geçmiş deneyimlerin bu konuda iyimserlik için temel oluşturduğunu savunuyor.

🔹 ABD'de kilo verme amacıyla kullanılan GLP-1 ilaçlarının yaygınlaşması, giyim sektöründe ürün iadelerinin belirgin şekilde artmasına yol açıyor.

🔹 Tüketiciler aynı ürünün birden fazla bedenini sipariş edip uygun olmayanları iade ediyor veya kilo verdikçe büyük bedenleri daha küçük bedenlerle değiştiriyor.

🔹 Narvar verilerine göre daha küçük bedenle değişim yapılan giyim ürünü iadelerinin oranı son üç yıl üst üste artarak 2025'te yüzde 14,6 ile rekor seviyeye ulaştı.

🔹 Perakendeciler için kargo, depolama ve yeniden satış maliyetleri nedeniyle iadeler kârlılığı önemli ölçüde azaltıyor. Yüzde 5-10 puanlık ek iade artışı, 1 milyar dolarlık bir şirketin brüt marjını yaklaşık 20 milyon dolar düşürebiliyor.

🔹 Uzmanlara göre GLP-1 kullanan kişiler en yoğun kilo verme döneminde ayda yaklaşık bir kıyafet bedeni küçülebiliyor ve bu durum özellikle kot pantolon, iç giyim, spor giyim ve üst giyim alışverişlerini etkiliyor.

🔹 Levi Strauss, Costco ve Walmart gibi büyük perakendeciler tüketici bedenlerindeki bu değişimin satışlar ve stok yönetimi üzerindeki etkilerini analiz ediyor.

🔹 Perakendeciler artan iadeleri azaltmak için beden tablolarını daha ayrıntılı sunuyor, küçük beden stoklarını artırıyor ve bazı şirketler yeniden stoklama ücretlerini yükseltiyor.

🔹 Bazı satıcılar, kilo verme sürecindeki müşterilere etkinlik tarihine daha yakın alışveriş yapmalarını önererek veya beden ölçülerini önceden doğrulayarak iade oranlarını düşürmeye çalışıyor.

🔹 ABD yollarındaki araçların ortalama yaşı yaklaşık 13 yıla ulaşarak tarihî zirveye çıktı.

🔹 Araçların ortalama yaşı son on yılda yaklaşık yüzde 10 arttı ve eğilim özellikle Covid-19 sonrası yükselen fiyatlar ile tedarik zinciri sorunlarının ardından hızlandı.

🔹 Yüksek araç fiyatları, faiz oranları ve ekonomik belirsizlikler birçok sürücünün yeni otomobil almak yerine mevcut aracını kullanmaya devam etmesine yol açıyor.

🔹 Ortalama yeni otomobil fiyatı yaklaşık 50 bin dolara yükseldi ve on yılın başına göre yaklaşık 10 bin dolar arttı.

🔹 Otomobil üreticileri ve bayiler, yeni araç satışlarından ziyade ikinci el araçlar, yedek parça ve bakım hizmetlerine daha fazla yatırım yapmaya başladı.

🔹 Ford, müşterilerini yetkili servislerde bakım yaptırmaya yönlendirmek için mobil servis hizmetleri ve bağlantılı araç verilerini kullanan yeni uygulamalar başlattı.

🔹 Sertifikalı ikinci el araç programları Hyundai, General Motors ve diğer üreticiler tarafından genişletiliyor ve daha uzun garanti kapsamı sunuluyor.

🔹 Bağımsız tamir servisleri ve bakım zincirleri, garanti kapsamındaki araç sahiplerini de çekmeye başlayarak yetkili servislerle rekabeti artırıyor.

🔹 Araç bakım ve servis hizmetleri, bayilerin toplam brüt kârının yaklaşık yarısını oluşturuyor ve otomotiv sektöründe giderek daha önemli gelir kaynağı haline geliyor.

🔹 Google, SpaceX'ten veri merkezi kapasitesi kiralamak için anlaşma imzaladı.

🔹 Google, Ekim 2026 ile Haziran 2029 arasında SpaceX'e aylık 920 milyon dolar ödeme yapacak.

🔹 Anlaşma kapsamında Google'a en az 110 bin Nvidia çipine eşdeğer hesaplama kapasitesi sağlanacak.

🔹 SpaceX, taahhüt edilen çip kapasitesini sağlayamazsa Google'ın ekim ayında anlaşmayı iptal etme hakkı bulunuyor.

🔹 Anlaşma, SpaceX'in halka arzı öncesinde yapay zekâ ve veri merkezi faaliyetlerini büyütme stratejisinin bir parçası olarak öne çıkıyor.

🔹 SpaceX'in 12 Haziran'da yaklaşık 1,77 trilyon dolar değerlemeyle halka arz edilmesi bekleniyor.

🔹 Şirket, gelecekte uzayda veri merkezleri kurmayı hedeflediğini yatırımcılara tanıtıyor.

🔹 SpaceX, başlangıçta kendi Grok yapay zekâ modeli için kurduğu Colossus veri merkezlerinde oluşan fazla kapasiteyi ticari olarak kiralıyor.

🔹 Google Cloud, Gemini Enterprise platformuna yönelik beklenenden yüksek müşteri talebini karşılamak amacıyla bu kapasiteyi kiraladığını açıkladı.

🔹 Google'ın 2027 yılında Project Suncatcher kapsamında kendi yörüngesel veri merkezlerini devreye almayı planladığı belirtiliyor.

🔹 Google, bu proje kapsamında Planet Labs ile iş birliği yürütüyor.

🔹 SpaceX, mayıs ayında Anthropic ile de 220 bin Nvidia çipinin kiralanmasını içeren büyük bir hesaplama kapasitesi anlaşması yaptı.

🔹 Anthropic, Colossus veri merkezinden sağlanacak kapasite için 2029 yılına kadar aylık 1,25 milyar dolar ödemeyi kabul etti.

🔹 Anthropic, SpaceX'in yörüngesel veri merkezleri hizmete girerse bunları kullanma seçeneğini de değerlendirdiğini açıkladı.

🔹 Vladimir Putin'e yakın isimler, Batı yaptırımlarına rağmen Batı yapımı lüks özel jetleri kullanmaya devam ediyor.

🔹 İncelemeler, çeşitli şirket ağlarının Batılı üreticilerden veya ikinci el piyasasından uçak satın alarak bunları yeni ülkelerde kaydettirdiğini ve yaptırım altındaki Rus isimlerin kullanımına sunduğunu gösteriyor.

🔹 Uçaklar Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Kazakistan ve Güney Afrika gibi Rusya yaptırımlarını uygulamayan ülkelerde tescil ediliyor.

🔹 Rostec CEO'su Sergey Çemezov, yaklaşık 75 milyon dolar değerindeki Bombardier Global 7500 tipi özel jeti Dubai, Türkiye ve Güneydoğu Asya seyahatlerinde kullandı.

🔹 Arkadi Rotenberg, 2022 sonundan itibaren iki Bombardier Global tipi özel jet kullanmaya başladı ve bu uçaklarla Birleşik Arap Emirlikleri ile Azerbaycan gibi ülkelere sık seyahat etti.

🔹 Silah sanayisiyle bağlantılı oligark Igor Kesayev, 2023 yılında Bombardier Global Express XRS tipi özel jet ithal etti.

🔹 Ukrayna savaşının başlamasının ardından Rus elitleri Avrupa'daki seyahatlerini azaltarak Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Azerbaycan gibi ülkelere yöneldi.

🔹 Rus oligarkları savaş öncesinde Avrupa merkezli şirketler tarafından yönetilen özel jetleri kullanırken, yaptırımlar sonrasında aracı şirketler ve brokerler üzerinden yeni yöntemler geliştirdi.

🔹 Bazı Avrupa merkezli şirketlerin uçakları üçüncü taraflara satarak dolaylı biçimde Rusya'ya ulaştırdığı iddia ediliyor.

🔹 Alman yaptırım hukuku uzmanı Felix Helmstädter, bazı iş jeti transferlerinin hem Rusya'ya yönelik ihracat yaptırımlarını hem de yaptırım altındaki kişilere yönelik kısıtlamaları ihlal edebileceğini söyledi.

🔹 Bombardier, şirketin yaptırımlar ve ihracat kontrollerine uyum sağlamak için kapsamlı denetim programları uyguladığını açıkladı.

🔹 Eski ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi Direktörü John Smith, Trump yönetiminin yaptırım uygulamalarına öncelik vermemesi nedeniyle Rusya'nın Batı ürünlerine erişimini artırabildiğini söyledi.

🔹 ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeye yönelik ön anlaşma görüşmeleri haftalardır sürüyor ancak taraflar İran'ın nakit talebi nedeniyle uzlaşma sağlayamıyor.

🔹 İran, ilk anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte 12 milyar dolar, ardından başlayacak 60 günlük müzakere sürecinde toplam 24 milyar dolarlık dondurulmuş varlığa erişim talep ediyor.

🔹 ABD yönetimi, anlaşmanın başında İran'a nakit veya belirli miktarda varlık serbest bırakılmasına sıcak bakmıyor.

🔹 Donald Trump, 2015 nükleer anlaşmasını ve Barack Obama döneminde İran'a yapılan nakit ödemeleri yıllarca eleştirmişti.

🔹 Marco Rubio, İran'ın nükleer programını sınırlandıracak adımlar atmadan ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarını devretmeden yaptırım kaldırılması veya varlıkların serbest bırakılmasının gündemde olmadığını söyledi.

🔹 Marco Rubio, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının tek başına ekonomik taviz verilmesi için yeterli olmayacağını ifade etti.

🔹 İran, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını diplomasiye güven duyulması için gerekli ilk adım olarak görüyor.

🔹 İran'ın ABD yaptırımları nedeniyle erişemediği yaklaşık 100 milyar dolarlık varlığı bulunduğu tahmin ediliyor.

🔹 İran, yaptırımların kaldırılmasının yanı sıra petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların gevşetilmesini de istiyor.

🔹 Olası seçenekler arasında Katar, Umman ve Irak'ta bulunan İran fonlarının insani amaçlarla kullanılmasına izin verilmesi değerlendiriliyor.

🔹 ABD'nin Çin'e yapılan İran petrolü ihracatı için yaptırım muafiyeti sağlaması da gündeme gelen seçenekler arasında yer alıyor.

🔹 İran ile ABD arasındaki mali anlaşmazlık, taraflar arasındaki güven sorununun çözümünde en önemli başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.

🔹 Trump yönetiminin çoğu yeşil kart başvuru sahibinin başvurularını kendi ülkelerinden yapmasını öngören yeni uygulamasının ardından iş dünyası Beyaz Saray'a itirazlarını iletti.

🔹 Teknoloji ve yapay zekâ sektöründeki şirketler ile çeşitli iş dünyası kuruluşları, politikanın iş gücüne zarar vereceği uyarısında bulundu.

🔹 ABD Ticaret Odası ve teknoloji şirketleri, yönetimden uygulamaya ilişkin daha fazla açıklık talep etti.

🔹 ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri, özel görüşmelerde iş dünyası temsilcilerine çalışma vizelerinin büyük bölümünün yeni uygulamadan etkilenmeyeceği güvencesini verdi.

🔹 Kurum, kalıcı oturum izni başvurusunda bulunan göçmenlerin büyük kısmının ABD'den ayrılmak zorunda kalmayacağını da açıkladı.

🔹 Resmî uygulama rehberi ise hangi kişilerin yeni düzenlemeden etkileneceğine ilişkin ayrıntılı şekilde henüz yayımlanmadı.

🔹 İş dünyası temsilcileri aylardır Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Kushner ailesi üyeleri ve Beyaz Saray yetkilileriyle göç politikalarının ekonomik etkilerini görüşüyor.

🔹 Göçmenlik avukatları, bazı yeşil kart başvuru sahiplerine yeni uygulamanın ek talimatlar gelene kadar durdurulduğunun bildirildiğini söyledi.

🔹 ABD Ticaret Odası, bazı başvuru sahiplerinin ülkelerine dönme zorunluluğuyla karşılaşmadığı yönünde bilgiler aldığını açıkladı.

🔹 Beyaz Saray, yeni politikanın mevcut yasaların tekrarından ibaret olduğunu ve nitelikli çalışanlar üzerinde büyük bir etki oluşturmasının beklenmediğini bildirdi.

🔹 İş dünyası temsilcileri, resmî uygulama rehberi yayımlanana kadar belirsizliğin devam ettiğini belirtiyor.

🔹 Bazı eleştirmenler, yönetimin hem göçmen topluluklarında belirsizlik oluşturduğunu hem de iş dünyasına esneklik mesajı verdiğini savunuyor.

🔹 Donald Trump, ABD hükümetinin önde gelen yapay zekâ şirketlerinde hisse sahibi olmasını değerlendirdiğini açıkladı.

🔹 Donald Trump, büyük yapay zekâ şirketlerinin yöneticilerinin gelecek hafta Beyaz Saray'da bu konuyu görüşmek üzere bir araya gelebileceğini söyledi.

🔹 Donald Trump, böyle bir ortaklığın Amerikan halkının yapay zekâ sektörünün başarısından doğrudan faydalanmasını sağlayacağını ifade etti.

🔹 SpaceX, Anthropic ve OpenAI önümüzdeki aylarda hisselerini halka arz etmeye hazırlanıyor.

🔹 Bu halka arzların yeni trilyon dolarlık şirketlerin ortaya çıkmasına yol açması bekleniyor.

🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman, ikinci Trump döneminin başından bu yana hükümetin yapay zekâ şirketlerinde pay sahibi olması fikrini Beyaz Saray yetkilileriyle görüştü.

🔹 Sam Altman'ın önerisi, OpenAI'ın belirli bir bölümünün kamu fonuna aktarılması ve diğer yapay zekâ şirketlerinin de benzer şekilde katkı sağlamasını içeriyor.

🔹 OpenAI, nisan ayında yapay zekâ sektörünün büyümesinden yatırım yapma imkânı olmayan vatandaşların da faydalanabilmesi amacıyla "Kamu Varlık Fonu" kurulmasını önerdi.

🔹 Bernie Sanders, ABD hükümetinin yapay zekâ şirketlerinde önemli hisseler edinmesini ve şirket yönetim kurullarında temsil edilmesini öngören bir egemen varlık fonu kurulmasını teklif etti.

🔹 Yapay zekânın geniş çaplı iş kayıplarına yol açabileceği endişeleri nedeniyle sektörün büyümesinden kamuoyunun pay almasına yönelik öneriler Washington'da daha fazla destek görmeye başladı.

🔹 Eski Beyaz Saray yapay zekâ danışmanı David Sacks, yapay zekâ şirketlerinin kamulaştırılmasının devlet ile şirketler arasındaki birleşmeyi hızlandıracağını ve Çin benzeri sansür ile gözetim uygulamalarına yol açabileceğini savundu.

🔹 Eski CIA üst düzey yetkilisi David J. Rush'ın, milyonlarca doları kişisel kullanımına aktarmak amacıyla sahte ve çok gizli bir istihbarat programı oluşturduğu iddia edildi.

🔹 Soruşturmaya göre David J. Rush, yalnızca özel yetkilendirmeyle erişilebilen "özel erişim programı" statüsünde sahte bir istihbarat projesi kurdu.

🔹 David J. Rush'ın iki CIA çalışanını bu sahte programa dahil ettiği ve onları farkında olmadan sürece ortak ettiği öne sürüldü.

🔹 David J. Rush'ın sahte bir devlet sözleşmesi hazırlayarak milyonlarca doların programa aktarılmasını sağladığı iddia edildi.

🔹 David J. Rush geçen ay kamu parasını çalmak suçlamasıyla tutuklandı.

🔹 Hakim, David J. Rush'ın kaçma riski taşıdığına hükmederek yargılama öncesinde tutuklu kalmasına karar verdi.

🔹 FBI'ın 18 Mayıs'ta düzenlediği operasyonda David J. Rush'ın evinde yaklaşık 40 milyon dolar değerinde 303 külçe altın, 2 milyon dolar nakit para ve 35 lüks saat ele geçirildi.

🔹 CIA ile FBI soruşturmaları sürerken CIA bünyesinde görev yapan bazı yetkililer idari izne çıkarıldı.

🔹 İddialara göre David J. Rush, aynı zamanda ABD'nin en gizli istihbarat programlarından birinde görev yapıyordu.

🔹 Soruşturma kapsamında yabancı bir devlet adına casusluk yapıldığına ilişkin herhangi bir kanıt bulunmadığı belirtildi.

🔹 Soruşturma dosyasına göre David J. Rush, üniversite eğitimi ve ABD Donanması geçmişi hakkında CIA'ya yanlış bilgi verdi.

🔹 FBI, David J. Rush'ın beyan ettiği üniversitelerde eğitim aldığına veya donanmada pilot olarak görev yaptığına ilişkin kayıt bulamadı.

🔹 Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Jim Himes, olayın istihbarat kurumlarındaki denetim mekanizmalarına ilişkin ciddi sorular doğurduğunu söyledi.

🔹 İran liderinin askerî danışmanı Muhsin Rızai, ABD ile olası barış anlaşmasının dondurulmuş 24 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılmasına bağlı olduğunu söyledi.

🔹 Muhsin Rızai, müzakerelerin çıkmaza girdiğini ve bu çıkmazı aşması gereken tarafın Donald Trump olduğunu ifade etti.

🔹 İran, geçici anlaşmanın imzalanmasının ardından 12 milyar doların, daha sonraki aşamada ise ilave 12 milyar doların serbest bırakılmasını talep ediyor. ([The Times of India][1])

🔹 Muhsin Rızai, ABD'nin yeniden askerî saldırılara başlaması halinde "karanlık bir koridora gireceğini" söyledi.

🔹 Muhsin Rızai, görüşmelerin başarısız olması durumunda İran'ın olası bir ABD kara harekâtına hazır olduğunu ve ülkenin kara gücünün füze kapasitesinden çok daha büyük olduğunu savundu.

🔹 Muhsin Rızai, İran'ın mevcut çatışmada tarihindeki ilk büyük savaş zaferini elde ettiğini öne sürdü.

🔹 Muhsin Rızai, Donald Trump'ın 2015 nükleer anlaşmasından çekilmesini ve müzakerelerde izlediği yaklaşımı gerekçe göstererek yeni bir anlaşmanın kalıcılığı konusunda şüphe duyduğunu ifade etti.

🔹 İran, ABD ile yürütülen görüşmeler sürerken bölgesel gerilimin yeniden tırmanması halinde çatışmaların daha geniş bir savaşa dönüşebileceği mesajını veriyor. ([The Times of India][1])

[1]: https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/24-billion-trust-test-for-trump-khamenei-aide-seeks-frozen-assets-warns-war-could-take-another-dimension/articleshow/131545174.cms?utm_source=chatgpt.com "$24 billion 'trust test' for Trump? Khamenei aide seeks frozen assets, warns war could take 'another dimension'"