🔹 Uluslararası Ceza Mahkemesi üye devletleri, Gazze savaşı nedeniyle İsrailli liderleri yargılamaya çalışarak mahkemeyi daha görünür ve tartışmalı hale getiren başsavcı Karim Khan’ın cinsel taciz suçlamaları nedeniyle görevden alınması için cuma günü oy kullandı.

🔹 Khan, 2021’den bu yana mahkemenin başsavcılığını yürütüyordu ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında Gazze’de insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları işlendiği suçlamalarıyla tutuklama emirleri çıkardı.

🔹 Khan, tutuklama emirlerini talep etmesinden kısa süre önce, Mayıs 2024’te bir personel tarafından cinsel saldırıyla suçlandı. Suçlama ekimde kamuoyuna yansıdı ve Khan soruşturma süresince gönüllü izne ayrıldı.

🔹 Ücretsiz staj yapan ikinci bir kişi, 2025’te Khan’ı cinsel tacizle suçladı. 56 yaşındaki Khan tüm suçlamaları reddetti.

🔹 İsrail, Khan’ın görevden çekilmesini ve Netanyahu ile Gallant hakkındaki tutuklama emirlerinin iptal edilmesini talep etti; Khan’ın emirleri hakkındaki suçlamaların dikkatini dağıtmak için istediğini savundu.

🔹 UCM’nin denetim organı suçlamaları soruşturdu ve haziranda Khan’ı görevden uzaklaştırdı ancak soruşturmanın bulgularını açıklamadı.

🔹 Khan, eski Yugoslavya ve Ruanda mahkemelerinde görev yapmış İngiliz bir avukat olarak şubat 2021’de dokuz yıllık başsavcılık görevine seçildi. Görevden uzaklaştırılmasından önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Hamas ve Taliban liderleri hakkında da tutuklama emirleri çıkardı.

🔹 İsrail ve ABD, UCM üyesi değil ve mahkemenin vatandaşları ya da askerleri üzerindeki yargı yetkisini tanımıyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, mahkemeyi “ABD egemenliğine karşı tahammül edilemez bir tehdit” olarak nitelendirdi ve mahkemeyi “tuğla tuğla” dağıtmak için diplomatik kampanya başlattı.

🔹 Trump yönetimi, Khan ve UCM’nin diğer üst düzey yöneticilerine ekonomik yaptırım uyguladı.

🔹 Başkan Donald Trump, ulusal güvenlik sızıntılarının kaynağını bulmak için gazetecilerden bilgi alınmasını ve gerektiğinde gazetecilere yönelik mahkeme celpleri kullanılmasını destekledi.

🔹 Trump, gazetecilerin değil sızıntı yapan kişilerin hedef alındığını söyledi; ulusal güvenlik veya büyük önem taşıyan sızıntılarda gazetecilerin kaynaklarını açıklamasının istenebileceğini belirtti.

🔹 Trump, Politico’nun 2022’de Yüksek Mahkeme’nin Roe v. Wade kararını bozan taslak kararını yayımlamasını örnek göstererek sızıntının kaynağının bulunması gerektiğini söyledi.

🔹 Adalet Bakanlığı, New York Times gazetecilerinden büyük jüri sorularını yanıtlamalarını ve telefon görüşmesi kayıtlarını teslim etmelerini istedi. Mahkeme celpleri, Trump’ın Katar hükümetinin verdiği yenilenmiş Boeing 747 ile yaptığı uçuşlardaki güvenlik sorunlarını konu alan haberlerin ardından çıkarıldı.

🔹 New York’taki federal yargıç Arun Subramanian, gazetecilere yönelik mahkeme celplerinin kapsamlı bir hukuki çabanın başında değil, sonunda kullanılabileceğini söyledi. Adalet Bakanlığı, celpleri geri çekti; yargıç, normal prosedür izlenirse yeni celpler çıkarılabileceğini belirtti.

🔹 Trump’ın başkanlığı döneminde gazetecilere yönelik hukuki işlemler arasında ocak ayında Washington Post muhabiri Hannah Natanson’ın evine ve cihazlarına düzenlenen FBI araması da yer aldı. Federal yargıç, mart ayında hükümetin Natanson’ın cihazlarını aramasını engelledi.

🔹 Trump, Obama yönetiminin de sızıntı soruşturmalarında gazetecileri takip ettiğini ve kimsenin itiraz etmediğini söyledi. Obama yönetimi bazı gazetecilerin telefon kayıtlarını gizlice aldı; yoğun eleştirilerin ardından dönemin Adalet Bakanı Eric Holder, gazetecilere yönelik mahkeme celplerini sınırlayan yeni politikalar çıkardı.

🔹 Biden döneminde sızıntı soruşturmalarında gazetecileri mahkeme celplerinden koruyan politika geçen yıl Adalet Bakanlığı tarafından kaldırıldı. Birinci Anayasa Değişikliği kapsamındaki basın özgürlüğü korumaları ise mahkeme içtihatlarıyla yeniden teyit edildi.

🔹 Basın özgürlüğü savunucuları, gazetecilerin cihazlarına el konulabilmesi, telefon kayıtlarının incelenebilmesi veya kaynakları hakkında ifade vermeye zorlanabilmesinin hükümet yetkililerini gazetecilerle konuşmaktan caydırabileceğini söyledi.

🔹 Çin'deki tarihi mekânlarda Han geleneklerini öne çıkaran ve Çin'in son imparatorluk hanedanı olan Çing'i reddeden dönem kıyafetleri daha görünür hâle geldi.

🔹 Çing Hanedanı Mançu kökenli bir azınlık tarafından yönetilirken, Ming Hanedanı Han etnik grubuna dayanıyordu. Sosyal medya, Çing karşıtı "1644 tarih görüşünün" daha geniş kitlelere yayılmasını sağladı.

🔹 Bu görüş, Çin'in yaşadığı aşağılanmanın 1840'taki Birinci Afyon Savaşı'yla değil, Çing'in 1644'te Ming'i devirmesiyle başladığını savunuyor.

🔹 Tibet, Sincan, İç Moğolistan ve Tayvan dâhil olmak üzere modern Çin'in hak iddialarındaki toprakların önemli bölümü Çing döneminde imparatorluğa katıldı.

🔹 Han nüfusu Çin'in yaklaşık yüzde 90'ını oluşturuyor. Komünist Parti, Han milliyetçiliğinin Han olmayan gruplar arasında hoşnutsuzluğu artırabileceği gerekçesiyle bu söyleme mesafeli duruyor.

🔹 Zhejiang eyalet hükümetinin iletişim birimi, 1644 tarih görüşünü zararlı bir çarpıtma olarak niteledi ve Çing'in Çin'in sorunlarından sorumlu tutulmasına karşı çıktı.

🔹 Sansür makamları, Çing Hanedanı'nı eleştiren sosyal medya hesaplarını, videoları ve yorumları sildi. Yaklaşan The Belief filmi, 1683'te Tayvan'ın Çing tarafından ilhakını kolaylaştıran deniz seferini milliyetçi bir anlatıyla ele alıyor.

🔹 Komünist Parti, Çing Hanedanı üzerine hazırlanan 106 ciltlik resmî tarih projesini, "yeni Çing tarihi" konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle durdurdu.

🔹 Çing karşıtı görüşlerin Çin siyasetinde iktidara meydan okuyacak bir harekete dönüşmesi beklenmiyor; ancak bu tartışmalar ülkede kamusal anlaşmazlık alanının daraldığını gösteriyor.

🔹 Milliyetçi çevrelerin Çing öncesi dönemleri yalnızca Han gücünün örnekleri olarak romantikleştirmesi, Çin tarihindeki çok etnikli ve kozmopolit yapıyı göz ardı ediyor.

🔹 İran’ın Ortadoğu’da silah, roket ve para taşımak için kurduğu lojistik hatlar Avrupa’ya genişledi; güzergâhlarda uyuşturucu, göçmen ve İran’ın Britanya’da kullanabileceği kişiler de taşınıyor.

🔹 Operasyonu Devrim Muhafızları Ordusu’nun Kudüs Gücü’ne bağlı kaçakçılık ve lojistik birimi Unit 700 yürütüyor. Britanya, birimi 2024’te ülkeyi ve diğer devletleri istikrarsızlaştırmaya yönelik faaliyetleri kolaylaştırdığı gerekçesiyle yaptırım listesine aldı.

🔹 Unit 700, başta Suriye ve Lübnan’daki İran destekli milislere silah ve ekipman ulaştırıyor; Unit 190 ise sevkiyatları fiziksel olarak taşıyor. Suriye’deki gizli birimler de teslim alma ve hassas güdümlü füze üretimi görevlerini üstleniyor.

🔹 İran’ın Britanya’ya yönelik güzergâhları küçük tekneler ve Doğu Avrupa’dan kalkan uçuşlar üzerinden gizli ajanları ülkeye sokmak için kullandığı öne sürülüyor. Bu kişilerin İran tarafından ileride talep edilecek bir karşılık karşılığında Britanya’ya getirildiği aktarılıyor.

🔹 Güzergâhlar İran’dan Türkiye’ye, ardından İtalya ve Fransa üzerinden Calais’ye uzanıyor; son aşamada kaçakçılar Manş Denizi’ni geçerek Dover’a ulaşıyor. İranlılar, 2018’den bu yana küçük teknelerle Britanya’ya gelenler arasında 30.269 kişiyle en büyük grubu oluşturuyor.

🔹 Tahran’daki İranlı bir yetkili, ABD’ye ait B-1 bombardıman uçaklarının Gloucestershire’daki RAF Fairford’dan İran’a yönelik görevler gerçekleştirmesine izin verdiği için Britanya’nın kendisini hedef haline getirdiğini söyledi.

🔹 İranlı yetkililer, Londra’da emir bekleyen kişilerin bulunduğunu ve isterlerse başkent ile Britanya’daki şehirleri güvensiz hale getirebileceklerini söyledi. Bir yetkili, Başbakanlık konutunun da hedef alınabileceğini dile getirdi.

🔹 Kaçakçılar, güzergâhların bir bölümünün İran hükümetine ait olduğunu ve elde edilen paranın bir kısmının Tahran’a gittiğini söyledi. Sistem, İran devletinin bazı hatları doğrudan işlettiği, bazılarını ise bölgedeki bağlantılı gruplar aracılığıyla kullandığı bir yapı olarak tanımlanıyor.

🔹 Britanyalı güvenlik uzmanları, İran’ın gerçek gizli ajanlar yerleştirme kapasitesi konusunda daha temkinli bir değerlendirme yaptı. Daha önce görülen faaliyetlerin düşük ücretlerle insanları küçük çaplı eylemlere, duvar yazılarına veya siyasetçilerin fotoğraflarını yakıp görüntülemeye yönlendirmekle sınırlı kaldığı ifade edildi.

🔹 Güvenlik uzmanları, İran’ın asıl hedefinin Britanya’da büyük bir saldırı düzenlemekten çok RAF Fairford’un ABD tarafından kullanılmasına karşı iç tepki oluşturmak ve ABD ile Britanya arasındaki ittifaka zarar vermek olabileceğini söyledi.

🔹 Devrim Muhafızları Ordusu, İran topraklarına yönelik saldırılarda kullanılan her üssün kendileri için meşru hedef olduğunu açıkladı.

🔹 Perşembe günü Manhattan’ın Upper West Side bölgesinde, Central Park yakınlarında biri Yahudi iki erkek bıçaklandı. Her iki yaralının da hayatta kalması bekleniyor ve yerel bir hastanede tedavi görüyorlar.

🔹 Polis, Raul Morales’i nefret suçu kapsamında iki cinayete teşebbüs suçlamasıyla tutukladı. Savcılara göre Morales önce Chok Sung adlı Asyalı bir erkeği, ardından kipası bulunan Moshe Grunhaus’u bıçakladı ve her iki saldırı sırasında “Allahu ekber” diye bağırdı.

🔹 Grunhaus’a yönelik saldırı nefret suçu olarak soruşturuluyor. Polis, şüphelinin ruhsal durumunun saldırıda rol oynamış olabileceğini değerlendiriyor.

🔹 Saldırılar, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ile çok sayıda Yahudi lider arasındaki gerilimi artırdı. İsrail yanlısı gruplar, Mamdani’nin İsrail’e yönelik söylemlerinin antisemitizmi kötüleştirebileceği uyarısında bulundu.

🔹 Mamdani, daha önce Başbakan Binyamin Netanyahu New York’a gelirse kent yönetiminin tutuklama kararını uygulayabileceğini söylemişti. Salı günü yayımladığı videoda bu tehdidi geri çekti; Netanyahu’yu savaş suçlusu olarak niteledi ve federal kolluk kuvvetlerinden Netanyahu’yu tutuklamasını istedi.

🔹 Bazı Yahudi toplumu liderleri ve İsrail yanlısı gruplar, Mamdani’nin kamuya açık açıklamalarının ve videosunun bu tür saldırılarda kısmen sorumluluk taşıdığını savundu. UJA-Federation of New York, antisemitizmin Yahudi toplumu üzerindeki etkisinin ele alındığı bir basın toplantısının düzenlenmesine yardımcı oldu.

🔹 Yahudi Toplumu İlişkileri Konseyi Başkanı Mark Treyger, ebeveynlerin çocuklarının kamusal alanda kipa veya Davut Yıldızı takmasından endişe ettiğini söyledi. Kamp yöneticileri de çocukların güvenliği konusunda kaygılı ebeveynlerden telefonlar alıyor.

🔹 Mamdani, New York’ta antisemitizme ve her türlü nefrete tolerans gösterilmeyeceğini söyledi. İsrail’e ve İsrailli liderlere yönelik eleştirilerinin belirli bir inanca, dine veya geçmişe sahip insanlara yönelik olmadığını; tüm New Yorkluları güvende tutmanın sorumluluğu olduğunu açıkladı.

🔹 İlerici Yahudi hahamları temsil eden T’ruah, saldırıyla ilgili varsayımlarda bulunmanın faydasız olduğunu söyledi. Grup, İsrail hükümetinin eylemlerine yönelik kamusal eleştirinin antisemitizme yol açtığı gerekçesiyle sansürlenmesinin Yahudiler, Filistinliler ve demokratik değerler açısından tehlikeli olduğunu açıkladı.

🔹 New York Başsavcısı Letitia James ve kent kamu avukatı Jumaane Williams, kentte antisemitizmin yarattığı sarsıntıya dikkat çekerek New Yorkluları hoşgörüsüzlüğe karşı birlikte durmaya çağırdı. James, nefret ve şiddetin New York’ta yeri olmadığını söyledi.

🔹 Brooklyn’den Belediye Meclisi üyesi Susan Zhuang, Asyalılara yönelik önyargının da önemli bir sorun olmaya devam ettiğini söyledi. Şiddet, taciz ve korkunun kameralar bölgeden ayrıldıktan sonra da sürdüğünü belirtti.

🔹 Temmuz başı itibarıyla New York’ta yıl içinde işlenen nefret suçlarının yarısından fazlası Yahudileri hedef aldı. Kent nüfusunun yaklaşık yüzde 10’unu Yahudiler oluşturuyor.

🔹 İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, şiddetin bir boşlukta meydana gelmediğini söyledi ve Mamdani’nin aylardır İsrail devletine yönelik kışkırtıcı söylemlerinin Yahudilerin hedef alındığı bir ortamın oluşmasına katkı sağladığını savundu.

🔹 Reform Yahudiliği Birliği Başkanı Haham Rick Jacobs, Mamdani’nin videosunu eleştirdi. Jacobs, Mamdani’nin İsrail’i ve Netanyahu’yu kötüleyerek New York’ta Yahudilerin kendilerini daha az güvende hissettiği ve risk altında olduğu bir atmosfer yarattığını söyledi.

🔹 Çinli savunma tedarikçileri, ulusal stratejik hedefleri şirket düzeyinde etkili eylemlere dönüştürmekte zorlanıyor.

🔹 2026-2030 dönemine ilişkin savunma sanayisi planının uygulanmasını tehdit edebilecek dört temel sorun bulunuyor: ulusal politika ile şirket uygulamaları arasındaki boşluk, katı planlama ile hızla değişen piyasa koşulları arasındaki çatışma, stratejik planlarla saha uygulamaları arasındaki kopukluk ve tekrarlanan yönetim araçlarının yol açtığı verimsizlik.

🔹 Çin’in 15. Beş Yıllık Planı, ülkeyi 2030’a kadar uzay gücü haline getirmeyi hedefliyor ve havacılık-uzay sanayisini savunma ile ekonomik kalkınmanın önemli itici güçlerinden biri olarak konumlandırıyor.

🔹 Merkezi makamların geniş ve genel stratejik öncelikleri, alt kademedeki savunma şirketleri tarafından somut ve uygulanabilir görevlere dönüştürülemiyor.

🔹 Planlar, şirketlerin gelişimine pratik bir rehber olmak yerine yalnızca kurallara uyum gösterme aracına dönüşebiliyor. Bu durum, yoğun uluslararası rekabeti ve teknolojik kısıtlamaları yeterince dikkate almayabiliyor.

🔹 Ticari uzay, uydu interneti ve alçak irtifa ekonomisi gibi alanlardaki hızlı değişim, geleneksel beş yıllık planlama döngülerini teknoloji ve piyasa koşullarına uyum sağlamakta yetersiz bırakıyor.

🔹 Periyodik plan güncellemeleri esneklik sağlayabilir; ancak standart yöntemlerin bulunmaması, bu güncellemeleri tepkisel ve parça parça düzenlemelere dönüştürebilir.

🔹 Saha çalışanlarının sınırlı katılımı, stratejik planlamacılar ile teknik ekipler arasındaki iletişim engelleri ve belirsiz sorumluluklar, uzun vadeli planlarla günlük yönetim arasındaki bağı zayıflatıyor.

🔹 Devlete ait savunma şirketleri, birbirini tekrarlayan çok sayıda yönetim çerçevesi kullanıyor. Bu araçlar planlama sürecini uzatırken pratik katkıyı artırmayabiliyor.

🔹 Önerilen çözüm, ulusal politika hedeflerini araştırma projelerine, teknoloji gereksinimlerini Ar-Ge görev listelerine ve iş alanlarını temel, öncelikli ve gelişmekte olan sektörlere dönüştüren daha net bir mekanizma kurulması.

🔹 Planlama sürecinde SWOT ve değer zinciri analizlerinin temel çerçeveler olarak kullanılması, dış rekabet ortamı ile şirketlerin iç kapasitesinin birlikte değerlendirilmesini sağlayabilir.

🔹 Savunma şirketlerinin beş yıllık stratejik yön belirlemesi, bunu üç yıllık yenilenen hedeflere ve büyük projelere dönüştürmesi, yıllık görev listeleri hazırlaması ve bu hedefleri bütçe ile performans değerlendirmelerine bağlaması öneriliyor.

🔹 Çalışma tek bir şirketin uygulamasına dayandığı için bulguların farklı gerçek dünya örneklerinde sınanması gerekiyor.

🔹 4,5 milyar dolarlık Gordie Howe Uluslararası Köprüsü, Detroit ile Ontario eyaletindeki Windsor’u birbirine bağlıyor ve ABD ile Kanada arasındaki son dönemlerin en büyük sınır ötesi altyapı projesi olma özelliğini taşıyor.

🔹 Altı şeritli köprünün pazartesi günü trafiğe açılması, iki ülkenin köprünün işletme anlaşmasından ayrı bir son dakika mutabakatı imzalamasının ardından planlanıyor.

🔹 Donald Trump, şubat ayında ABD’ye adil davranılmadığını söyleyerek köprünün açılışını engellemekle tehdit etti. Haziran ayında köprünün açılışı için düzenlenecek ortak tören iptal edildi.

🔹 Kanada, Trump’ın birçok Kanada ürününe yüzde 50 yeni gümrük vergisi uygulayacağını söylemesinin ardından ortak açılış töreni planından vazgeçti. Kanada, dönüm noktasını cuma sabahı yalnızca Kanadalılar arasında kutlayacak.

🔹 Windsor Belediye Başkanı Drew Dilkens, ABD başkanı ile Kanada başbakanının köprünün ortasında el sıkışabileceği bir törenin gerçekleşmemesinden üzüntü duyduğunu söyledi. Dilkens, Trump’ın Kanada’ya yönelik hakaret ve tarifeleri sürdürdüğü bir dönemde iki ülke arasındaki ilişkiyi kutlamanın zor olduğunu söyledi.

🔹 Detroit ile Windsor arasındaki ticari kamyon trafiği yaklaşık bir asırdır 1929’da açılan Ambassador Köprüsü’ne dayanıyor. Geçen yıl iki ülke arasındaki toplam kamyon taşımacılığının yaklaşık dörtte birine karşılık gelen 94 milyar dolarlık sınır ötesi ticaret bu köprüden geçti.

🔹 Yeni köprü için görüşmeler 2002’de başladı; Kanada ve Michigan 2012’de ortak proje için işletme anlaşması imzaladı. Kanada inşaat maliyetinin tamamını üstlendi ve yatırımını geri aldıktan sonra geçiş ücretleri Michigan ile eşit paylaşılacak.

🔹 Kanada, köprünün açılmasını sağlayacak paralel anlaşma kapsamında 15 yıl boyunca ABD’nin kontrolündeki ABD-Kanada ekonomik kalkınma fonuna ödeme yapacak. Ödemeler, işletme giderleri çıkarıldıktan sonra geçiş ücretlerinin yarısına eşit olacak; Kanada ayrıca geçiş ücretlerinde bölgesel ortalamalardan sapacak değişiklikler için ABD’nin onayını arayacak.

🔹 Trump, anlaşmayı Amerika için çok daha iyi bir anlaşma olarak niteledi ve önceki koşulları kabul edilemez bulduğunu söyledi. Trump, ilk başkanlık döneminde köprünün hızlı tamamlanmasını hayati bir ekonomik bağlantı olarak desteklemişti.

🔹 Köprü, her iki ülkede de sevilen Kanadalı buz hokeyi oyuncusu Gordie Howe’un adını taşıyor. Windsor-Detroit Köprü Otoritesi yöneticisi Chuck Andary, açılışın çözülmesi gereken sorunlar nedeniyle ertelendiğini söyledi.

🔹 Windsor Üniversitesi Sınır Ötesi Enstitüsü Başkanı Marta Leardi-Anderson, köprünün Kuzey Amerika’daki teknik açıdan en gelişmiş ve en güvenli sınır geçişi olacağını söyledi. Bisiklet ve yaya yolunun araç trafiğinden birkaç gün sonra açılması planlanıyor.

🔹 Çin’in doğu kıyılarındaki Zhoushan ve diğer bölgelerden 1.000’den fazla balıkçı teknesi, aralık ayında Tayvan’ın kuzeyindeki sularda L şeklinde bir düzen oluşturdu ve 12 saatten uzun süre bu formasyonu korudu.

🔹 Çin balıkçı tekneleri sonraki aylarda Doğu Çin Denizi’nde dört kez daha toplandı. IngeniSPACE, bu beş oluşumun altı aydan kısa sürede gerçekleştiğini tespit etti.

🔹 Çin, donanma ve sahil güvenliğin yanı sıra 1950’lerden beri balıkçı filosunun bir bölümünü paramiliter deniz milisi olarak kullanıyor. Bu yapı, sıradan balıkçı tekneleriyle saldırgan manevralar için tasarlanmış görünen büyük çelik gövdeli teknelerden oluşuyor.

🔹 Son oluşumlar, Güney Çin Denizi’nde daha önce görülenlerden bile daha büyüktü. Tekneler o kadar yoğun sıralandı ki bazı kargo gemileri rotalarını değiştirmek zorunda kaldı.

🔹 Şi Cinping’in 2012’de iktidara gelmesinden bu yana Çin, daha iyi donatılmış, eğitilmiş ve örgütlenmiş “yeni tarz” bir deniz milisi kurmaya çalışıyor. Bazı balıkçı tekneleri, tartışmalı bölgelerde beklemeleri karşılığında günlük 24.000 yuanı aşan sübvansiyonlar alabiliyor.

🔹 Deniz milisinin modernizasyonu Güney Çin Denizi’nde en ileri seviyeye ulaştı. Bazı yerel balıkçılar, büyük su topları taşıyan çelik gövdeli teknelerde tam zamanlı milis olarak görev yapıyor ve Çin’in hak iddia ettiği sığlıklarla resiflerin çevresinde yabancı gemileri izliyor veya taciz ediyor.

🔹 CSIS’in uydu görüntülerine dayalı takibine göre, geçen yıl tartışmalı Güney Çin Denizi bölgelerinde her gün ortalama 241 Çin gemisi deniz milisi faaliyeti yürüttü. Bu sayı, izlemenin 2021’de başlamasından bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

🔹 Doğu Çin Denizi’nde deniz milisi geçmişte tayfunlar sonrası acil yardım gibi sivil faaliyetlere odaklandı. Bölgedeki son büyük oluşumlar, Çinli yetkililerin deniz milisinin kapasitesini test ediyor olabileceği yönünde değerlendirmelere yol açtı.

🔹 Gregory Poling, Çin’in sivil filosu üzerindeki siyasi kontrolünün başka hiçbir ülkede görülmeyen bir düzeye ulaştığını söyledi. Çok sayıda geminin uzun süre aynı konumda tutulması, teknik olduğu kadar siyasi bir koordinasyon gerektiriyor.

🔹 Tayvan çevresinde yaşanabilecek bir çatışmada deniz milisi, donanmaya keşif veya lojistik desteği sağlayabilir. Balıkçı tekneleri denizaltı iletişim kablolarını kesmek, limanlara giren ve çıkan deniz trafiğini aksatmak veya abluka uygulamasına katkıda bulunmak için kullanılabilir.

🔹 Zhoushan’daki bazı balıkçılar bir çatışmanın ticaret için felaket olacağını söylerken, bazı genç balıkçılar yetkililerin çağrısı halinde milis görevine katılacaklarını düşünüyor.

🔹 ABD merkezli teknoloji şirketleri, 2026'nın başından bu yana yaklaşık 140 bin kişiyi işten çıkardı. Teknoloji sektörü, açıklanan ABD işten çıkarmalarının üçte birinden fazlasını oluşturdu.

🔹 Amazon, Oracle, Meta ve Microsoft, toplam kesintilerin yaklaşık 50 binini gerçekleştirdi; bu sayı şirketlerin toplam kurumsal iş gücünün yaklaşık yüzde 6'sına karşılık geldi.

🔹 Teknoloji şirketleri çalışan sayılarını azaltırken yapay zekâ altyapısına yatırımlarını artırdı. Amazon, Alphabet, Meta ve Microsoft bu yıl veri merkezi altyapısına toplam 725 milyar dolar harcamayı bekliyor.

🔹 Oracle, OpenAI gibi müşterilere hizmet verecek benzer tesislere 70 milyar dolar yatırım yapmayı planlıyor. Şirket, mart ayındaki kesintilerin ardından mali 2026'yı bir önceki yıla göre 21 bin daha az çalışanla tamamladı.

🔹 ABD'de iş gücü piyasası genel olarak dirençli kalırken işsizlik oranı yüzde 4,2 seviyesinde bulunuyor. Teknoloji sektöründeki 2026 iş kayıpları, geçen yılın tamamındaki kayıplara yaklaştı.

🔹 Microsoft bu ay 4.800 pozisyonu kaldırdı; kesintilerin çoğu, Activision Blizzard'ın 75 milyar dolarlık satın alımından üç yıl sonra yeniden yapılandırılan Xbox oyun biriminde gerçekleşti.

🔹 Challenger verilerine göre, Mayıs 2023'ten bu yana 170 bine kadar kurumsal iş kaybı yapay zekâyla ilişkilendirildi. Block Üst Yöneticisi Jack Dorsey, mayıs ayında şirketin 10 bin kişilik iş gücünün neredeyse yarısını işten çıkardı ve yapay zekânın çalışan ihtiyacını değiştirdiğini söyledi.

🔹 Akademisyenler, yapay zekâ gerekçeli işten çıkarmaların yöneticilerin geçmişteki aşırı işe alımları düzeltmesi için bir gerekçe olabileceğini savundu. UC Berkeley ekonomi profesörü Enrico Moretti, yöneticilerin aşırı işe alım yaptıklarını kabul etmek yerine verimlilik artışını gerekçe göstermesinin kolay bir yol olduğunu söyledi.

🔹 Yapay zekâyı işten çıkarmalarda etken gösteren şirketlerin hisseleri, duyurudan sonraki 30 işlem gününde Nasdaq'ın yaklaşık yüzde 10 gerisinde kaldı. Diğer gerekçeleri kullanan şirketlerdeki fark yaklaşık yüzde 4 oldu.

🔹 Amazon ve Microsoft, yapay zekâ uygulamalarının çalışan sayısını azaltma kararlarının temelinde bulunmadığını açıkladı.

🔹 Anthropic ve OpenAI gibi yapay zekâ odaklı girişimler çalışan sayılarını hızla artırıyor. UC Berkeley'den Enrico Moretti, yapay zekâ istihdamının hızla büyüdüğünü ve teknoloji şirketlerinin yapay zekâ dışındaki alanları küçülttüğünü söyledi.

🔹 Çin’in DeepSeek, Zhipu AI, Unitree Robotics ve ChangXin Memory Technologies gibi teknoloji şirketleri, özel girişim sermayesinin yanı sıra devlet yatırımlarından da yararlanıyor.

🔹 Batılı girişim sermayesi ve Çin’deki özel servet yatırımları gerilerken hükümet, ulusal fonlar, yerel yatırım araçları, kamu şirketleri ve özel olarak yönetilen fonlar üzerinden teknoloji piyasasındaki rolünü genişletiyor.

🔹 Devlet bağlantılı yatırımcıların Çin özel sermaye piyasasındaki taahhüt edilen sermayedeki payı 2021’de yüzde 78,9 iken 2025’te yüzde 90,2’ye yükseldi.

🔹 Devlet Başkanı Xi Jinping, 8 Temmuz’daki ulusal bilim ve teknoloji toplantısında finans kuruluşlarına erken, küçük ölçekli, uzun vadeli ve ileri teknoloji yatırımları yapmaları çağrısında bulundu.

🔹 Puhua Capital’in 2026’da 7-8 milyar yuan fon toplaması, bu sermayenin yaklaşık yüzde 90’ını devlet bağlantılı yatırımcıların oluşturması bekleniyor.

🔹 ChangXin Memory Technologies’in kuruluşunda ulusal, eyalet ve belediye yatırımcıları büyük miktarda sermaye, kredi desteği ve proje kaynakları sağladı; özel ve sanayi yatırımcıları daha sonra sürece katıldı.

🔹 Anhui eyaletinin başkenti Hefei’de uygulanan model, stratejik sektörlere devlet fonlarıyla erken destek verilmesini, ilk riskin üstlenilmesini ve şirketlerin yerel olarak konumlandırılmasını öngörüyor.

🔹 Unitree Robotics’e devlet fonları şirketin teknolojik ve ticari kapasitesini kanıtlamasından sonra girdi. Özel servetle kurulan DeepSeek ise daha sonra ulusal yapay zekâ fonundan destek aldı; Zhipu, halka arzı öncesinde yerel yönetim fonlarını çekti.

🔹 Devlet sermayesinin önemli kanallarından biri fonların fonu modeli. Bu yapıda ulusal fon genellikle yüzde 30 oranında başlangıç taahhüdü sağlıyor; eyalet, belediye ve ilçe düzeyindeki devlet araçları da yüzde 30-40 oranında katkı sunuyor.

🔹 Fonların en az yüzde 70’inin yıllık satışı ve varlıkları 200 milyon yuanı, çalışan sayısı 500’ü aşmayan şirketlere yönlendirilmesi gerekiyor. Fon yöneticileri yatırım özerkliğini korurken sıkı denetim ve düzenli denetimlerden geçiyor.

🔹 Yerel yönetimlerin fabrika, istihdam ve vergi hedeflerini finansal getirilerle birlikte izlemesi, şehirler arasında fon, sanayi bölgesi, kredi desteği ve üretim tesisi rekabetini artırıyor.

🔹 Güneş paneli ve elektrikli araç sektörlerinde yaşanan kapasite fazlası, yapay zekâ, çip ve insansı robot teknolojilerinde benzer bir risk oluşturuyor. Çok sayıda şehrin aynı anda kapasite artırması, ülke genelinde aşırı üretime ve kâr marjlarının daralmasına yol açabilir.

🔹 Hozon Auto’nun Neta markası için Tongxiang, Yichun ve Nanning yerel yönetimleri hisse yatırımı, fabrika, arazi, sübvansiyon ve finansman sağladı; şirket 2025’te mahkeme denetiminde yeniden yapılandırmaya girdi ve milyarlarca yuanlık kamu destekli yatırım risk altına girdi.

🔹 Çin Devlet Konseyi’nin 2024 düzenlemesi uzun vadeli “sabırlı sermaye” yaklaşımını teşvik etti; 2025 kuralları örtüşen fonları ve tekrarlanan yerel yatırımları sınırladı. 2026’daki düzenlemeler sabit varlık projelerinde denetimi artırdı, düzensiz kapasite artışını durdurma yetkisi getirdi ve hukuka aykırı yatırım kararları için yetkililere ömür boyu sorumluluk yükledi.

🔹 Xi Jinping, bölgeleri sıcak sektörleri körü körüne takip etmek ve israfa dayalı kopyacı rekabete girmek yerine politikaları yerel koşullara uyarlamaları konusunda uyardı.