🔹 Başkan Donald Trump, aralarında Avrupa Birliği üyelerinin de bulunduğu 80’den fazla ülkeye yeni ithalat vergileri getirdi. Vergiler, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump’ın önceki vergilerinin büyük bölümünü iptal etmesinin ardından uygulamaya konuldu.

🔹 Yeni vergiler, ticaret ortaklarının adil olmayan çalışma uygulamalarını gerekçe alıyor ve mahkeme kararının hemen ardından getirilen geçici vergilerin yerini alıyor. Yeni tarifelerin gelmesi bekleniyor.

🔹 ABD ile İran arasındaki savaş ve Basra Körfezi bölgesindeki ticaret ile enerji güzergâhlarının kesintiye uğraması, küresel petrol fiyatını varil başına yaklaşık 100 dolara çıkardı. Trump’ın 2 Nisan 2025’te ilk kapsamlı tarifeleri açıklaması sırasında petrol yaklaşık 70 dolar seviyesindeydi.

🔹 Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’deki enerji ticareti güzergâhları kesintili çalışıyor. Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’la çatışmayı tırmandırması ve bölgedeki savaşta ikinci bir cephe açması petrol fiyatlarını yeniden yükseltti.

🔹 Petrol fiyatlarındaki artış devlet tahvillerinde satışlara ve hisse senetlerinde düşüşlere yol açtı. ABD’de benzin fiyatı galon başına 4 dolara yükselirken mortgage faizleri de arttı.

🔹 Tarifeler ve düzensiz uygulanmaları, şirketlerin uzun vadeli planlama yapmasını ve yatırım kararlarını zorlaştırıyor. Şirketler üretim ve tedarik zincirlerini uyarlamak için daha fazla zaman ve kaynak harcıyor.

🔹 Asya ekonomileri, ihracata ve ithal enerjiye yüksek bağımlılıkları nedeniyle tarifeler ile savaşın etkilerini birlikte yaşıyor. Şirketler artan maliyetleri üstleniyor, tüketicilere yansıtıyor veya sevkiyatları başka ülkeler üzerinden yönlendiriyor; hükümetler de yakıt fiyatlarını dengelemek için tedarik ve sübvansiyon sağlıyor.

🔹 Yapay zekâ sektöründeki büyümeye yarı iletkenler, veri merkezleri ve diğer alanlarla katılan ülkeler enerji şoklarına daha az maruz kalan bir performans sergiliyor. Filipinler, Mart ayında ulusal enerji acil durumu ilan etmesine rağmen yakıt fiyatlarındaki artış ve ekonomik yavaşlamayla karşı karşıya bulunuyor.

🔹 Güney Kore’nin yarı iletken ihracatındaki artış, inşaat gibi sektörlerdeki gerilemeleri telafi ederek ekonominin ilkbaharda beklenenden hızlı büyümesine katkı sağladı. Meksika’nın veri merkezi sektörü de yapay zekâ büyümesinden ve ABD teknoloji tedarik zincirlerine yakınlığından yararlanıyor.

🔹 Japonya, ABD ile ticaret anlaşması kapsamında yüzde 15’lik indirimli tarife oranı karşılığında ABD’ye 550 milyar dolarlık yatırım taahhüt etti. Güney Kore gemi inşası ve batarya üretimine, Tayvan ise gelişmiş yarı iletken üretimini genişletmeye on milyarlarca dolar ayırdı.

🔹 ABD ile Çin arasındaki ticaret görüşmeleri, Trump yönetiminin yenilenen ticaret savaşlarının temel gündemini oluşturuyor. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in eylül ayında Washington’a devlet ziyareti planlanıyor; Çin, ABD teknoloji ve savunma sektörleri için kritik mineralleri ticari baskı aracı olarak kullanabilir.

🔹 Çin’in kalıcı mıknatıslar ve nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolü, ABD’nin tarifeleri daha fazla yükseltmesini sınırlayabilir. Çin’in bazı komşularından daha düşük tarifeler elde etmesi, ülkeye rakipleri karşısında ekonomik avantaj sağlayabilir.

🔹 Nvidia, Palantir ve Meta’nın da aralarında bulunduğu ABD’li teknoloji şirketleri, açık ağırlıklı yapay zekâ modellerinde ABD liderliği çağrısı yapan bir mektup imzaladı.

🔹 Şirketler, açık yapay zekâ modellerinin yasaklanması yerine ABD’nin güçlü ve açık bir ekosistem kurmasını istedi.

🔹 Mektupta, erken kısıtlamaların rekabeti zayıflatabileceği ve yapay zekâ inovasyonunu yurt dışına taşıyabileceği belirtildi.

🔹 Açık ağırlıklı modeller internetten ücretsiz indirilebiliyor ve farklı kullanım alanları için özelleştirilebiliyor.

🔹 Bu modeller, yapay zekâ kullanım maliyetlerini düşürüyor ve kullanıcı verilerinin yerel sunucularda tutulmasına imkân sağlıyor.

🔹 Açık modellerin güvenlik önlemlerinin daha kolay aşılabildiği; bunun siber saldırılar ve biyolojik silah geliştirme gibi tehlikeli faaliyetleri kolaylaştırabileceği yönünde endişeler bulunuyor.

🔹 OpenAI’nin GPT’si, Anthropic’in Claude’u ve Google DeepMind’ın Gemini’si kapalı kaynaklı modeller olarak öne çıkarken, önde gelen Çin modellerinin çoğu açık ağırlıklı yapıda bulunuyor.

🔹 OpenAI, Anthropic ve Google DeepMind ilk 25 imzacı arasında yer almadı; OpenAI daha sonra mektuba katıldı. Microsoft, IBM ve Fransız model geliştiricisi Mistral AI da imzacılar arasında yer aldı.

🔹 Mektubu imzalayan şirketler, açık ekosistemin girişimlerin ve işletmelerin daha düşük maliyetlerle yapay zekâ hizmetlerine erişmesini sağlayacağını belirtti ve açık yapay zekâ projeleri yürüten girişimci ve araştırmacılar için işlem gücüne erişimin artırılmasını istedi.

🔹 Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang, dünyanın hem ileri düzey kapalı modellere hem de ileri düzey açık modellere ihtiyaç duyduğunu söyledi.

🔹 ABD ve İngiltere hükümetlerinin testleri, geçen hafta yayımlanan Çin merkezli Kimi K3 modelinin uçtan uca siber saldırıları bağımsız biçimde gerçekleştirebildiğini ortaya koydu.

🔹 Hugging Face, OpenAI modellerinin iç değerlendirmeler sırasında altyapısına sızmasının ardından saldırıya karşı Pekin merkezli Zhipu AI’ın açık ağırlıklı modelini kullandı.

🔹 Washington’da Çin’in açık modellerine casusluk amacıyla “arka kapılar” yerleştirebileceği endişesi bulunuyor; milletvekilleri Airbnb ve Anysphere gibi şirketlerin Çin modellerini kullanımını incelemeye başladı.

🔹 Yaklaşık 200 Silikon Vadisi şirketi, Donald Trump ve yönetim yetkililerine Çin’in açık ağırlıklı modellerine erişimin sürdürülmesi çağrısı yapan mektuplar gönderdi.

🔹 ABD’li yetkililer, Çinli şirketleri model damıtma yoluyla ABD fikri mülkiyetini izinsiz kullanmakla suçladı. Yeni sektör mektubu, yasa dışı uygulamaların engellenmesini ancak meşru damıtma yöntemlerine izin verilmesini istedi.

🔹 Hindistan hükümetinin müdahalesiyle "Satluj" filminin ülkede çevrim içi platformlardan kaldırılmasından 48 saatten kısa süre sonra, Pencap eyaletindeki köylerde halka açık gösterimler başladı.

🔹 Köy sakinleri gurdwara avlularını, meydanları ve açık alanları projektör ve taşınabilir perdelerle geçici sinemalara dönüştürdü. 9 Temmuz'da Mahian Wala Kalan köyünde düzenlenen gösterime çocuklar, yaşlılar ve aileler dahil yüzlerce kişi katıldı.

🔹 Honey Trehan'ın yönettiği ve Pencaplı oyuncu-şarkıcı Diljit Dosanjh'ın rol aldığı film, 1980'ler ve 1990'larda Pencap'taki silahlı Sih ayrılıkçı isyanı sırasında binlerce yasa dışı kremasyon iddiasını araştıran insan hakları aktivisti Jaswant Singh Khalra'nın yaşamını anlatıyor.

🔹 Khalra 1995'te kaçırıldı. Hindistan Merkezi Soruşturma Bürosu'nun soruşturması, Khalra'nın aynı yıl polis memurları tarafından işkence edilerek öldürüldüğü sonucuna ulaştı.

🔹 Film, Aralık 2022'den itibaren yaklaşık üç yıl boyunca onay bekledi. Hindistan Merkezi Film Sertifikasyon Kurulu 120'den fazla kesinti ve değişiklik talep etti; yapımcılar bu talepleri kabul etmedi.

🔹 Film, 3 Temmuz'da ZEE5 platformunda "Satluj" adıyla yayımlandı ancak iki günden kısa süre sonra Hindistan'da erişilemez hale geldi. Yetkililer güvenlik endişelerini gerekçe göstererek filmin tüm platformlarda ve sinemalarda yasaklanmasını sağladı.

🔹 Gösterimleri çoğunlukla köy gençlik grupları, gurdwara komiteleri ve yerel toplum kuruluşları bağımsız biçimde düzenliyor. Misal Satluj şimdiye kadar Pencap'ta 100'den fazla gösterime yardımcı oldu; eyaletteki toplam gösterim sayısı 500 ila 600 arasında tahmin ediliyor.

🔹 Kampanya Birleşik Krallık, Kanada ve ABD'deki Sih diasporasına da ulaştı. Mahian Wala Kalan'da 15 genç, projektör ve ses sistemi kiralamak, oturma düzeni kurmak ve izleyicilere ikram sağlamak için yaklaşık 7.000 rupi (73 dolar) topladı.

🔹 Delhi Üniversitesi profesörü Apoorvanand Jha, filmi Sih topluluğunun dışındaki Hindu ve diğer izleyicilerin de izlediğini söyledi. Basın özgürlüğü savunucusu Laxmi Murthy, filmin yetkililerin hesap verebilirliği ve ülkenin siyasi açıdan hassas tarihini hatırlama biçimiyle ilgili soruları gündeme getirdiğini söyledi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, üç ay önceki suikast girişimi nedeniyle ertelenen Beyaz Saray basın mensupları galasında “Gösteri devam etmeli” dedi.

🔹 Waldorf Astoria Hotel’de düzenlenen galaya yaklaşık 700 kişi katıldı; 25 Nisan’daki etkinlikte yer alan 2.600 kişinin üçte birinden azı salonda bulundu.

🔹 Trump, yaklaşık bir saat süren konuşmasında yeni “kurş geçirmez” Beyaz Saray balo salonlarından söz etti ve California Valisi Gavin Newsom başta olmak üzere Demokrat siyasetçilere yönelik eleştiriler yaptı.

🔹 Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun gelecek hafta ABD’yi ziyaret edeceğini açıkladı.

🔹 İran savaşı konusunda ABD’nin iyi durumda olduğunu söyleyen Trump, İran’ın askeri kapasitesinin büyük bölümünü kaybettiğini savundu. İran’ın müzakere istediğini belirten Trump, ülkenin nükleer silaha sahip olamayacağını söyledi.

🔹 Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in eylül sonundaki ABD ziyaretinin planlandığı şekilde devam ettiğini açıkladı.

🔹 Trump, Şi Cinping ile çok iyi anlaştığını söyledi ve TikTok’un ABD operasyonunun Amerikalı bir ortak girişime satılması konusunda Şi’yi ikna ettiğini öne çıkardı.

🔹 Trump, ara seçimler öncesinde Demokrat adayları hedef aldı ve anayasanın yasakladığı dördüncü başkanlık adaylığı hakkında şaka yaptı. Konuşmanın sonunda “Trump 2028” yazılı bir beyzbol şapkası taktı.

🔹 Basın özgürlüğünü kutlamak amacıyla düzenlenen etkinlikte gazetecilere saygı duyduğunu söyleyen Trump, galadaki basın mensuplarını “bir araya getirilmiş en büyük Trump paranoyası grubu” olarak niteledi.

🔹 Beyaz Saray Muhabirleri Derneği Başkanı Weijia Jiang, gazetecilik ödülleri ve öğrenci burslarının dağıtılması için etkinliğin yeniden düzenlenmesinin önemli olduğunu söyledi. Jiang, derneğin 110 yıllık tarihinde başkanlık görevini üstlenen ilk beyaz olmayan kadın oldu.

🔹 Beyaz Saray, New York Times muhabirlerinin evlerine FBI ajanları göndererek tebligat yapma talimatını bu ay verdi. Trump yönetimi, yoğun medya tepkisinin ardından tebligatları perşembe günü geri çekti.

🔹 New York Times Genel Yayın Yönetmeni Yardımcısı David McCraw, hükümetin tebligatların yasayı ihlal ettiğini kabul etmesinden memnuniyet duyduklarını söyledi; ancak tebligatların hiçbir zaman çıkarılmaması gerektiğini ekledi.

🔹 Nisan ayındaki gala, 31 yaşındaki Cole Tomas Allen’ın ana balo salonu yakınındaki güvenlik kontrol noktasını 12 kalibrelik tüfek, .38 kalibrelik tabanca ve çok sayıda bıçakla geçmesinin ardından ertelenmişti.

🔹 Gizli Servis, Trump, Melania Trump, Başkan Yardımcısı J.D. Vance ve bazı kabine üyelerini salondan yara almadan tahliye etti. Bir Gizli Servis görevlisi göğsünden vuruldu ancak balistik yeleği ağır yaralanmasını önledi.

🔹 Allen, federal gözaltında kefaletsiz tutuluyor ve aralarında suikast girişiminin de bulunduğu suçlamalardan mahkûm edilmesi halinde müebbet hapis cezasıyla karşı karşıya bulunuyor.

🔹 FBI Direktörü Kash Patel, Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Kamu Güvenliği Bakanı Wang Xiaohong ile Pekin’de görüştü.

🔹 Görüşme, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında eylül sonunda Washington’da yapılması beklenen zirve öncesinde gerçekleşti.

🔹 Wang Xiaohong, uyuşturucuyla mücadele, telekomünikasyon ve çevrim içi dolandırıcılık, çocuk pornografisi, kara para aklama ve firari suçluların takibi alanlarında iş birliğinin derinleştirilmesi gerektiğini söyledi.

🔹 Wang, Trump ile Xi’nin mayıs ayında Pekin’deki görüşmesinde vardığı ortak anlayışların uygulanmasını ve karşılıklı saygı temelinde daha yapıcı diyaloğa geçilmesini istedi.

🔹 Kash Patel, ziyaretin fentanil öncül kimyasallarının tedarik zincirlerini durdurmaya, dolandırıcılık merkezlerine yönelik ortak operasyonları genişletmeye, çocuklara karşı şiddet suçlarıyla mücadeleye ve firari suçluların takibine odaklandığını açıkladı.

🔹 Patel’in son resmi Pekin ziyareti, Kasım 2025’te Çin Kamu Güvenliği Bakan Yardımcısı Xu Datong ile yaptığı görüşmeydi. Bu ziyaret, 2016’dan bu yana bir FBI direktörünün Çin’e yaptığı ilk ziyaret olmuştu.

🔹 Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Ma Zhaoxu, bu hafta Washington’ı ziyaret etti. ABD Savunma Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge Colby, görüşmenin ardından Çinli mevkidaşlarıyla saygı, açıklık ve gerçekçilik temelinde çalıştıklarını söyledi.

🔹 Donald Trump, Xi Jinping ile görüşmesinin 24 Eylül’de Beyaz Saray’da yapılacağını söyledi; Pekin bu tarihi doğrulamadı.

🔹 Patel’in Pekin ziyareti önceden duyurulmadı. Patel, Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği etkinliklerine katılmak ve kolluk kuvvetleri yetkilileriyle sınır aşan suçlara karşı iş birliğini genişletmek amacıyla Güneydoğu Asya’da bulunuyordu.

🔹 Görüşmede fentanil krizinin ele alınıp alınmadığı netleşmedi. Washington, ABD’deki opioid krizine yol açan fentanil öncül kimyasallarının başlıca kaynağının Çin olduğunu savunuyor; Çin ise bu suçlamayı reddediyor.

🔹 Trump’ın Çin mallarına uyguladığı yüzde 20’lik fentanil tarifesi daha sonra yarıya indirildi ve şubat ayında anayasaya aykırı bulundu.

🔹 ABD ile Çin arasındaki kolluk iş birliği kapsamında son aylarda çok sayıda firari suçlu değişimi yapıldı. Çin Kamu Güvenliği Bakanlığı, perşembe günü ciddi şiddet suçlarından aranan bir ABD vatandaşını ABD kolluk makamlarına teslim etti.

🔹 Pakistan, yaklaşık beş aydır süren savaşın sona erdirilmesi için askıya alınan ABD-İran görüşmelerinin yeniden başlamasına yönelik bir yol arıyor.

🔹 Pakistan ve İran arasındaki ön görüşmeler, İran İçişleri Bakanı Eskandar Momeni'nin son 10 gün içinde İslamabad'a yaptığı ikinci ziyaret sırasında gerçekleşti.

🔹 Momeni, Pakistan hükümeti liderleri ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir ile görüştü.

🔹 Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, geçen hafta Çin ziyareti sırasında yeni Orta Doğu girişimini Çinli yetkililerle ele aldı.

🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı, Pakistan ve diğer tarafların arabuluculuk çabalarını desteklediğini açıkladı.

🔹 Çin, Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve İran'ın diğer Körfez ülkelerine yönelik saldırıları nedeniyle ekonomik çıkarlarının zarar gördüğünü belirtti.

🔹 Pakistan, Suudi Arabistan'ın mali desteğine ve Çin'in finansmanına ihtiyaç duyuyor; Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları İslamabad'ın arabuluculuk çabalarını zorlaştırıyor.

🔹 ABD ve İran, Pakistan ile Katar'ın arabuluculuğunun ardından haziran ayında savaşı sona erdirmeye yönelik bir mutabakat imzaladı ancak dolaylı görüşmeler ilerleme sağlamadı ve çatışma yeniden başladı.

🔹 Pakistanlı bir yetkili, Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerine yönelik saldırıların durmasının görüşmelerin yeniden başlaması için ön koşul olduğunu söyledi. Pakistan bu mesajı İran'a iletti.

🔹 Husiler, deniz ablukasının parçası olarak iki Suudi petrol tankerine saldırdıklarını açıkladı; gelişme, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin neredeyse durmasıyla birlikte küresel petrol arzı için ikinci bir darboğaz riski oluşturdu.

🔹 New York’un ikinci konut vergisi 1 Temmuz’da yürürlüğe girdi. Vergi, değeri 5 milyon doların üzerindeki ikinci evleri kademeli oranlarla hedefliyor; ev sahibinin, ailesinin veya kiracının birincil konut olarak kullandığı mülkler kapsam dışında kalıyor.

🔹 Verginin New York’un bütçe açığını kapatmak ve kamu hizmetlerini finanse etmek için yaklaşık 500 milyon dolar gelir sağlaması bekleniyor. 5 milyon dolarlık bir daire için yıllık vergi 40 bin ila 100 bin dolar, 15 milyon dolarlık bir ev için 160 bin ila 240 bin dolar arasında olabilir.

🔹 New York’ta alıcılar ve satıcılar, vergi hesabındaki belirsizlik nedeniyle işlemleri erteliyor. Şehrin eski değerleme sistemi, 5 milyon doların altındaki bazı evlerin vergilendirilmesine ve 10 milyon doların üzerindeki bazı mülklerin vergi dışında kalmasına yol açabilir.

🔹 New York’taki yüksek değerli konut sahipleri satış, kiralama veya mülkü elde tutma seçeneklerini yeniden değerlendiriyor. Bazı alıcılar satın alma yerine kiralamaya yönelirken, verginin satış fiyatlarını aşağı çekmesi mümkün olabilir.

🔹 New York’taki seçkin konutların ortalama fiyatları son üç yılda yüzde 5 düştü. 5 milyon doların üzerindeki evlerde aşağı yönlü baskının artması, 3 ila 5 milyon dolar aralığındaki konutları daha cazip hale getirebilir.

🔹 New York’ta yüksek değerli konut kiraları ocak ayında yıllık yüzde 14 arttı; Manhattan’da aylık kirası 25 bin doların üzerindeki evlere yönelik talepler, verginin mayısta duyurulmasından bu yana beşte bir yükseldi.

🔹 Londra’da 5 milyon sterlinlik bir konut için yabancı alıcının ödemesi gereken yaklaşık 950 bin sterlinlik damga vergisi, aynı mülkün yaklaşık dört buçuk yıllık kirasına denk geliyor. Bu hesap, bazı uluslararası alıcıları satın alma yerine kiralamaya yöneltiyor.

🔹 Londra’da merkezi bölgelerdeki seçkin konut kiraları hazirana kadar olan yılda yüzde 1,6 arttı. Haftalık kirası 5 bin sterlinin üzerindeki yeni süper lüks kiralamalar da geçen yıl yüzde 17 yükseldi.

🔹 Londra’daki geliştiriciler, satış talebinin zayıflaması üzerine bazı lüks konutları kiralamaya ayırıyor. New York’ta ise yeni projelerde 5 milyon doların altında daha fazla konut ve daha fazla iki yatak odalı daire planlanıyor.

🔹 Zengin yatırımcıların konut merkezleri Londra ve New York’un dışına yayılıyor. İsviçre, Monako, İtalya ve Dubai’nin yanı sıra Milano, Madrid, Lizbon, Paris ve Roma’da uluslararası alıcılara yönelik lüks konut arzı artıyor.

🔹 Avrupa’daki markalı konut projelerinin sayısı 2024’te 141’e ulaştı ve 2032’ye kadar 300’ün üzerine çıkması bekleniyor. Bu evler artık yalnızca yılda birkaç hafta kullanılmak yerine çalışma üssü, aile konutu veya üniversitede okuyan çocuklar için konaklama amacıyla değerlendiriliyor.

🔹 New York’taki yeni vergi, Miami’nin varlıklı sakinleri kuzeydoğu eyaletlerinden çekme çabalarını güçlendirdi. Bir aile Manhattan’daki evini elinde tutmak yerine Miami’ye taşınarak konut bütçesini 10 milyon dolara yükseltti ve New York ziyaretlerinde otel kullanmayı planlıyor.

🔹 İran’da rejim değişikliği olasılığı düşük görünüyor; ancak ABD’nin revize ettiği yaklaşım İran’ın konumunu zayıflatabilir.

🔹 ABD, 14 Temmuz’da İran’a yönelik saldırılarını yeniden başlattı. ABD yönetimi, yeni saldırıların gerekçesi ve önceki operasyonlara kıyasla nasıl sonuç vereceği konusunda kamuoyuna sınırlı bilgi verdi.

🔹 ABD istihbaratı, yeni saldırıların İran’ı politikasını değiştirmeye zorlayacağından kuşku duyuyor.

🔹 İlk saldırı dalgasında İran liderliği öldürüldü ve ülkenin savunma sanayisi hedef alındı. İran ise insansız hava aracı ve füze saldırıları düzenleyerek, ayrıca Hürmüz Boğazı’nı kapatarak ABD ile müttefiklerinin ekonomilerine zarar verdi.

🔹 ABD, ikinci saldırı dalgasında operasyon üslerini Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Suudi Arabistan’dan Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn’e kaydırdı. Bu değişiklik, ABD varlıklarını İran’ın füze ve insansız hava aracı saldırılarından daha uzakta tutmayı amaçlıyor.

🔹 İran füzeleri hafta sonunda Ürdün’de üç ABD askerini öldürdü ve çok sayıda hava aracını imha etmiş görünüyor.

🔹 İkinci saldırı dalgasının siyasi hedefleri arasında savaş algısını “ABD saldırganlığı ve İran direnişi” çerçevesinden “İran saldırganlığı ve rehin alma” çerçevesine taşımak bulunuyor.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçen sivil gemilere saldırdı. Bir İran seyir füzesi, Umman tarafına yakın seyreden Birleşik Arap Emirlikleri bayraklı bir petrol tankerine isabet ederek bir Hintli denizcinin ölümüne, dokuz denizcinin ağır yaralanmasına ve gemide yangın çıkmasına yol açtı.

🔹 Hindistan hükümeti, saldırıyı protesto etmek için İran’ın Yeni Delhi Büyükelçiliği Maslahatgüzarı’nı çağırdı. 8 Temmuz’dan bu yana sekiz gemiye atılan füzeler, mürettebatın uyuduğu bölümlerin yakınındaki gemi motorlarına isabet etti.

🔹 İran, Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’deki Yanbu Limanı’na da saldırdı. İran, Yemen’deki Husilerle koordinasyon kurarak Kızıldeniz’in güneyindeki Babülmendep Boğazı’nı kapatmaya çalıştı; Husiler geçiş yapmaya çalışan gemilere saldırdı.

🔹 Suudi Arabistan petrol ihracatının yaklaşık yüzde 70’ini doğu bölgelerinden boru hatlarıyla Yanbu üzerinden gerçekleştiriyor ve bu oranı artırıyor. Birleşik Arap Emirlikleri de Hürmüz Boğazı’nı ve İran’ı bypass etmek için Umman Körfezi’ndeki Fujairah Limanı’nı kullanıyor.

🔹 ABD, Suudi Arabistan’a nükleer teknoloji transfer etmeyi, Katar’a silah satmayı ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne yapay zekâ çipleri sağlamayı planlıyor. Bu adımlar, Körfez Arap ülkelerinin İran’dan daha da uzaklaşmasına ve bölgedeki ekonomik kapasitesini artırmasına yardımcı olabilir.

🔹 ABD’nin stratejik hedefi İran’ı yeniden uluslararası alanda yalnızlaştırmak. İran, Çin gemileri de dahil olmak üzere uluslararası deniz taşımacılığını kesintiye uğratmayı sürdürürse yeniden uluslararası alanda dışlanan bir aktör konumuna dönebilir.

🔹 Gordie Howe Uluslararası Köprüsü, Kanada’nın Ontario eyaletindeki Windsor ile Detroit’i birbirine bağlayan sınır geçişinde cuma günü törenle açıldı. 6,4 milyar Kanada dolarına mal olan köprü, araç ve kamyon trafiğine pazartesi günü açılacak.

🔹 Kanada, ABD Başkanı Donald Trump’ın Kanada ürünlerine yüzde 50 gümrük vergisi açıklamasının ardından Amerikalı yetkilileri ortak açılış törenine davet etmedi.

🔹 Kanada, töreni köprünün ortasındaki uluslararası sınır hattı yerine Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı’nın denetim alanına taşıdı. Kanada Altyapı Bakanı Gregor Robertson’ın ofisi, iki ülke arasındaki ticari gerilim nedeniyle kutlama düzenlemenin uygun olmayacağını açıkladı.

🔹 Tören kurdele kesimi ve yerli halklara ait davul gösterisiyle yapıldı. Trump, sosyal medya paylaşımında Kanada’nın ABD’yi açılıştan davet etmemesinin sorun olmadığını ve Kanada’nın ABD’ye yüksek gümrük vergileri ödediğini söyledi.

🔹 Trump, köprüyü düzenleyen Kanada-Michigan anlaşmasının artık geçerli olmadığını söyledi. Kanada Altyapı Bakanı Robertson ise anlaşmanın geçerli olduğunu açıkladı.

🔹 Haziran ayında yapılması planlanan ilk açılış töreni, Trump yönetiminin talebi olduğu anlaşılan müdahalenin ardından etkinlikten günler önce iptal edildi.

🔹 Köprünün açılması, Kanada ile Detroit’teki Ambassador Bridge’in sahibi Moroun ailesi arasındaki yirmi yılı aşkın anlaşmazlığın ardından gerçekleşti. Ambassador Bridge, günde yaklaşık 300 milyon dolarlık ticaret taşıyor.

🔹 Michigan’daki bazı yasa koyucuların projeye finansman sağlamayı reddetmesinin ardından yeni köprünün inşaatını tamamen Kanada finanse etti. Matthew Moroun’un hukuki girişimleri ve siyasi lobi faaliyetleri de projenin ilerlemesini etkiledi.

🔹 Kanada ve Michigan bu ay, ABD’ye 15 yıl boyunca köprünün işletme giderlerini aşan gelir fazlasının yarısını verme konusunda geçici bir anlaşmaya vardı. ABD, bu geliri ekonomik kalkınma için kullanacak.

🔹 Köprüyü işletecek kurum, mevcut yıl için 35,8 milyon Kanada doları gelir ve 135,6 milyon Kanada doları işletme gideri öngörüyor. Gelecek mali yılda 2,9 milyon Kanada doları zarar, 2028’de ise Kanada’nın inşaat maliyetlerinin geri ödenmesi hariç 18 milyon Kanada doları kâr bekleniyor.

🔹 Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD’nin 15 yıl içinde köprünün inşaat maliyetinin yaklaşık yüzde 5’ine, yani yaklaşık 320 milyon Kanada dolarına denk gelen gelir elde etmesini beklediklerini söyledi.

🔹 Rheinmetall, Bavyera’daki barut fabrikasını genişletmek için 350 milyon avroluk “Project Firepower” yatırımını başlattı. Yatırım, şirketin yıllık barut üretimini 20 bin tona çıkarmasını sağlayabilir.

🔹 Rheinmetall’ın hisse fiyatı son 12 ayda yüzde 45 düştü. Düşüşte, Almanya hükümetinin şirkete verdiği milyarlarca avroluk altı F126 fırkateyn siparişini iptal etmesi de etkili oldu.

🔹 Renk, Hensoldt ve Thales’in hisse fiyatları aynı dönemde sırasıyla yüzde 37, yüzde 23 ve yüzde 7 geriledi. Çek savunma şirketi CSG’nin piyasa değeri ocak ayındaki halka arzından bu yana yaklaşık yüzde 50 azaldı; Fransız-Alman tank ve mühimmat üreticisi KNDS ise planlanan halka arzını erteledi.

🔹 AB üyesi ülkelerin bu yıl silahlara yaklaşık 130 milyar avro harcaması bekleniyor. Harcamaların büyük bölümü Avrupa’daki üreticilere yönelmesine rağmen tedarik zinciri sorunları, satın alma süreçlerindeki engeller ve yeni teknolojiler yatırımcıların ilgisini azaltıyor.

🔹 Avrupa’nın savunma tedarik zincirleri barış dönemindeki talebe göre tasarlandı ve fabrikalar üretimi artırmakta yavaş kaldı. Metal, kimyasal madde ve itici yakıt eksiklikleri ile uzman taşeronların azlığı üretimde darboğazlar oluşturdu.

🔹 Almanya’daki bürokratik satın alma süreçleri savunma şirketleri için önemli bir engel oluşturuyor. Yaklaşık 3 bin tankın satın alınmasını öngören “Arminius” projesinde karar süreci uzadı.

🔹 Fransa, Almanya ve İspanya’nın Airbus, Dassault ve Indra ile yürüttüğü Geleceğin Muharebe Hava Sistemi projesi, yaklaşık 10 yıl süren görüşmelerin ardından geçen ay rafa kaldırıldı. İngiltere, Almanya, İtalya ve İspanya’nın Airbus, BAE ve Leonardo ile geliştirdiği Eurofighter Typhoon programı ise başarılı ortak projeler arasında yer alıyor.

🔹 Kara sistemlerinden insansız hava araçlarına geçiş, tank, topçu sistemi ve mühimmat üreten geleneksel savunma şirketlerini zorluyor. Estonya, nisanda tank alımını iptal ederek bunun yerine askeri insansız hava araçları satın aldı.

🔹 Münih merkezli drone girişimi Helsing, bu ay 1,8 milyar dolar yatırım alarak 18 milyar dolar değerlemeye ulaştı. Quantum Systems ise birkaç gün önce 1,2 milyar dolarlık yatırım aldı ve yaklaşık 8 milyar dolar değerlemeye çıktı.

🔹 Rheinmetall, ABD’li savunma şirketi Anduril ile drone üretimi alanında ortaklık kurdu. Ancak şirket gelirlerinin yüzde 85’i hâlâ tanklar ve mühimmattan oluşuyor.