🔹 Çin, Pekin’de devlet destekli Uzay Akıllı Hesaplama Araştırma Enstitüsü’nü kurarak uzay tabanlı yapay zekâ hesaplama alanındaki yatırımlarını hızlandırdı.

🔹 Girişim, yapay zekâ veri merkezlerinin enerji kısıtları nedeniyle ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin uzaya taşındığını gösteren önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

🔹 Enstitü, Pekin Ekonomik-Teknolojik Kalkınma Bölgesi'nde faaliyet gösterecek ve uzay hesaplama teknolojilerine odaklanacak.

🔹 Enstitü, uzay hesaplama çipleri, uydular arası lazer haberleşmesi, uzay enerjisi ve uzay güvenliği standartları üzerine ileri teknoloji araştırmaları yürütecek.

🔹 Kuruluş, 2028 sonuna kadar deneysel bir hesaplama uydusu geliştirmeyi ve uzaya göndermeyi hedefliyor.

🔹 Projede GalaxySpace, LandSpace ve çeşitli yarı iletken şirketleri yer alarak test, doğrulama ve ticarileştirme platformları geliştirecek.

🔹 Çin nisan ayında uzay hesaplama alanında standartlar oluşturmak ve sektör ekosistemini geliştirmek amacıyla ilk Uzay Hesaplama Komitesi'ni kurdu.

🔹 Taslak 15. Beş Yıllık Plan, uzay ve yer tabanlı iletişim ile hesaplama altyapısını bütünleştiren bir hizmet sistemi oluşturulmasını öngörüyor.

🔹 Şanghay, küresel uzay tabanlı akıllı hesaplama ağı oluşturmayı amaçlayan Star Hub projesini başlatırken, Guangzhou da havacılık ve uzay sektörünü desteklemek için 20 milyar yuanlık yatırım fonu oluşturdu.

🔹 Çin’in uzay hesaplama yatırımları, SpaceX’in yapay zekâ altyapısını genişletmek amacıyla halka arz gelirlerinin önemli bölümünü uzay tabanlı veri merkezlerine yönlendirme planlarıyla aynı döneme denk geldi.

🔹 Uzmanlar, güneş enerjisiyle çalışan uzay tabanlı hesaplama sistemlerinin, Dünya’daki veri merkezlerinin enerji ihtiyacına alternatif çözüm olarak öne çıktığını belirtiyor.

🔹 Huawei'nin de yer aldığı bir araştırma ekibi, Ascend 910C çipleriyle DeepSeek-V4-Pro modelinin tam parametreli son eğitim aşamasını başarıyla tamamladı.

🔹 Çalışma, Çin yarı iletken sektörünün yapay zekâ çıkarımından (inference) daha karmaşık model eğitim süreçlerine geçişinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

🔹 Araştırmacılar, 1,6 trilyon parametreye sahip DeepSeek’in en büyük modelini en az 1.000 Huawei çipinden oluşan bir hesaplama kümesi üzerinde çalıştırdı.

🔹 Ekip, modelin tüm mimarisini güncelleyerek tam parametreli son eğitim gerçekleştirdi ve eğitim sürecinde herhangi bir kesinti veya hata yaşanmadığını açıkladı.

🔹 Model, 1.500'den fazla eğitim iterasyonunu kesintisiz tamamladı ve matematiksel yeteneklerinde gelişme sağladı.

🔹 Son eğitim süreci, modele insan talimatlarını, güvenlik kurallarını ve belirli görevleri daha iyi yerine getirme becerisi kazandırmayı amaçlıyor.

🔹 Proje, Huawei, Shenzhen Loop Area Institute, Harbin Teknoloji Enstitüsü Shenzhen Kampüsü ve Shenzhen Büyük Veri Araştırma Enstitüsü tarafından ortak yürütüldü.

🔹 Çalışmanın Çin’in yapay zekâ tedarik zincirinde teknolojik bağımsızlığını güçlendirmesi hedefleniyor.

🔹 ABD’nin gelişmiş Nvidia ve AMD çiplerine yönelik ihracat kısıtlamaları, Çinli şirketleri yerli çiplerle model eğitimi geliştirmeye yöneltti.

🔹 Baidu geçen ay Ernie 5.1 modelinin önemli bir sürümünü Kunlunxin çip kümesi üzerinde eğittiğini açıklamıştı.

🔹 Çinli Meituan da tamamen yerli çiplerle eğitildiği belirtilen trilyon parametreli yeni bir yapay zekâ modelini test etmeye başladı.

🔹 Huawei Cloud, eğitim ve çıkarım işlemleri için hesaplama kaynaklarını yöneten yeni "Agentic Infra" altyapısını tanıttı ve bunun kaynak kullanımını yüzde 30’dan fazla artırabildiğini duyurdu.

🔹 ABD Ticaret Bakanlığı, Çin veya Makao merkezli şirketlerin yurt dışındaki iştiraklerine gelişmiş yapay zekâ çiplerinin ihracatı için de lisans gerektiğini yeniden hatırlatan bir kılavuz yayımladı.

🔹 Çin Ticaret Bakanlığı, ABD’yi ihracat kontrollerini kötüye kullanmak ve küresel yarı iletken tedarik zincirini bozmakla suçladı.

🔹 Hukuk uzmanları, yayımlanan belgenin yeni bir yasak getirmediğini, Kasım 2023'te yürürlüğe giren düzenlemelerin kapsamını netleştirdiğini belirtti.

🔹 Çinli teknoloji şirketleri, Nvidia’nın en gelişmiş çiplerine erişemediği için Güneydoğu Asya’daki veri merkezlerini kullanarak yapay zekâ modellerini eğitmeye yönelmişti.

🔹 Yeni açıklama, Çin merkezli şirketlerin yurt dışındaki iştirakleri üzerinden gelişmiş yapay zekâ çiplerine lisanssız erişemeyeceğini yeniden teyit etti.

🔹 Uzmanlar, bir şirketin "Çin merkezli" sayılmasının yalnızca ortaklık yapısına değil, yönetim ve karar alma merkezinin bulunduğu yere de bağlı olduğunu belirtiyor.

🔹 Bazı ABD'li uzmanlar, önceki uygulamalardaki belirsizlik nedeniyle Çinli şirketlerin yurt dışındaki iştiraklerinin Nvidia Blackwell çiplerini lisans olmadan satın alabildiğini, yeni kılavuzun bunu açık şekilde yasakladığını savunuyor.

🔹 Bazı piyasa analistleri ise Çinli şirketlerin yabancı bulut hizmetleri üzerinden gelişmiş hesaplama gücüne erişmeye devam edebileceğini ve dolaylı üretim kanallarının tamamen kapanmadığını değerlendiriyor.

🔹 Nvidia H200 çiplerinin Çin’e satışı için lisans başvuruları ABD tarafından vaka bazında inceleniyor.

🔹 Nvidia, H200 satışlarından henüz gelir elde etmediğini ve sevkiyatlara izin verilip verilmeyeceğinin belirsiz olduğunu açıkladı.

🔹 Çinli yapay zekâ şirketleri hem Çin içine doğrudan çip ithalatında hem de yurt dışındaki iştirakleri üzerinden gelişmiş ABD çiplerine erişimde lisans ve düzenleyici engellerle karşı karşıya bulunuyor.

🔹 Donald Trump, İran savaşı nedeniyle yükselen gübre ve yakıt fiyatlarından etkilenen çiftçilere yeni destek ödemeleri yapılabileceğini söyledi.

🔹 Trump, savaşın sona ermesiyle birlikte gübre fiyatlarının birkaç ay önceki seviyelerine hızla gerileyeceğini ifade etti.

🔹 Gübre fiyatları bu yıl yüzde 25'ten fazla arttı. Basra Körfezi bölgesi küresel kimyasal gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unu gerçekleştiriyor.

🔹 Etkinliğe katılan çiftçiler artan fiyatlar, tarifeler ve tarım sektöründeki şirket birleşmelerinin kendilerini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

🔹 Trump, ilk başkanlık döneminde uygulanan tarife desteklerine benzer yeni yardım programlarının değerlendirildiğini açıkladı.

🔹 Enerji ve gübre fiyatlarındaki artışın yapay nedenlerden kaynaklandığını söyleyen Trump, bu kayıpların telafi edilmesi için seçeneklerin incelendiğini belirtti.

🔹 Etkinlikte Cumhuriyetçi adaylar Derrick Van Orden ve Tom Tiffany’ye destek veren Trump, yönetiminin çiftçilerin gelirini korumak için çalıştığını söyledi.

🔹 Demokrat aday Rebecca Cooke, İran savaşının dizel ve gübre maliyetlerini artırdığını, bunun çiftçilerin beklentilerinin tersine sonuçlar doğurduğunu savundu.

🔹 Demokratlar, sağlık hizmetleri maliyetlerinin yükseldiğini ve kırsal bölgelerde sağlık tesislerinin kapanmaya devam ettiğini öne sürdü.

🔹 Trump, mayıs ayında ABD’de 172 bin yeni istihdam yaratılmasını memnuniyetle karşılarken, iyi ekonomik veriler açıklanmasına rağmen borsaların düşmesini eleştirdi.

🔹 Wisconsin’de düzenlenen etkinlikte Trump, yönetiminin her gün çiftçilerin işlerini ve geçim kaynaklarını korumak için mücadele ettiğini söyledi.

🔹 NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda tespit edilen yeni bir sızıntının onarımı sırasında astronotların tedbir amacıyla geçici olarak güvenli bölmeye geçmesini istedi.

🔹 İstasyondaki beş astronot, Rus kozmonotlar sızıntıyı onarırken istasyona kenetlenmiş SpaceX kapsülüne geçti.

🔹 NASA, kararın tamamen ihtiyati tedbir amacıyla alındığını açıkladı.

🔹 Onarım çalışmalarına ara verilmesinin ardından mürettebat kapsülden çıkarak normal görev faaliyetlerine geri döndü.

🔹 Sızıntının bulunduğu Rus bölümünde geçmiş yıllarda da çatlaklar ve hava kaçakları yaşanmıştı.

🔹 Rus uzay ajansı Roscosmos, yeni sorunların tespit edilmesi üzerine daha kapsamlı bir onarım çalışması başlattı.

🔹 NASA ve Roscosmos, istasyondaki çatlakların ve sızıntıların nedenini belirlemek için ortak çalışmalarını sürdürüyor.

🔹 ABD’de yaklaşık 60 yıl sonra ilk kez Teksas’ta Yeni Dünya kurt sineği (New World screwworm) vakası tespit edildi.

🔹 Parazit, Zavala County’de üç haftalık bir buzağının göbek bölgesinde bulundu. Yetkililer başka vaka tespit edilmediğini ve yayılımı önlemek için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.

🔹 Yeni Dünya kurt sineği, açık yaralara veya vücut boşluklarına yumurta bırakan parazitik bir sinek türü olarak biliniyor. Yumurtalardan çıkan larvalar canlı dokularla besleniyor.

🔹 Parazit başta Güney Amerika ve Karayipler’de görülürken, 2023’ten bu yana Orta Amerika ve Meksika üzerinden kuzeye doğru yayılmaya başladı.

🔹 ABD bu zararlıyı 1966 yılında ortadan kaldırmıştı. Son büyük salgın 2016-2017 döneminde Florida’da görülmüş ve ağırlıklı olarak geyikleri etkilemişti.

🔹 ABD Tarım Bakanlığı, Meksika üzerinden yayılımı önlemek amacıyla bir yıldan uzun süredir çeşitli önlemler uyguluyor ve steril sinek üretimini artırarak parazitin çoğalmasını engellemeye çalışıyor.

🔹 Şubat ayında Teksas’ta steril sineklerin dağıtımı için yeni bir tesis hizmete açıldı. Dişi sineklerin yaşamları boyunca yalnızca bir kez çiftleşmesi nedeniyle bu yöntem popülasyonu azaltmayı hedefliyor.

🔹 ABD Tarım Bakanlığı, gıda arzı açısından herhangi bir risk bulunmadığını ve et, kümes hayvanı ürünleri ile yumurta tedarikinin güvenli olduğunu açıkladı.

🔹 Teksas Tarım Komiseri Sid Miller, mevcut önlemlerin yetersiz kaldığını savunarak Başkan Donald Trump’a tüm federal kaynakların seferber edilmesi çağrısında bulundu.

🔹 Yetkililer bölgede gözetimi artırırken, hayvan sahiplerinden evcil hayvanlarını ve çiftlik hayvanlarını larva belirtileri açısından kontrol etmeleri ve şüpheli durumlarda yetkililere haber vermeleri istendi.

🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 8-9 Haziran tarihlerinde Kuzey Kore’ye resmi ziyaret gerçekleştirecek. Bu, Şi’nin yedi yıl sonraki ilk Kuzey Kore ziyareti olacak.

🔹 Ziyaret, Kim Jong Un’a Batı tarafından dışlansa da Çin gibi güçlü bir müttefike sahip olduğunu gösterme fırsatı sunuyor.

🔹 Görüşme, Kuzey Kore’nin Rusya ile askerî iş birliğini artırdığı ve Çin’in Pyongyang ile ilişkilerini güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde gerçekleşiyor.

🔹 Çin, Kuzey Kore’nin en büyük ekonomik destekçisi konumunu korurken Pyongyang’ın yeni yatırım ve ekonomik anlaşmalar için Pekin’e yönelmesi bekleniyor.

🔹 Zirve, Çin’in İran savaşı ve küresel gelişmeler sonrasında kendisini uluslararası istikrar sağlayıcı güç olarak öne çıkarmaya çalıştığı döneme denk geliyor.

🔹 Donald Trump ikinci döneminde Kim Jong Un ile yeniden görüşmeye açık olduğunu açıkladı. Kuzey Kore ise ABD’nin düşmanca politikalarını sona erdirmesi ve nükleer statüsünü kabul etmesi halinde müzakerelere dönebileceğini belirtiyor.

🔹 Kuzey Kore bu hafta yeni bir uranyum zenginleştirme tesisi olduğu değerlendirilen bir tesisi tanıttı ve nükleer silah programını genişletmeye devam ettiğini gösterdi.

🔹 Uzman tahminlerine göre Kuzey Kore yaklaşık 90 nükleer savaş başlığı üretebilecek seviyede silah yapım malzemesine sahip bulunuyor ve yaklaşık 50 savaş başlığı üretmiş olabilir.

🔹 Çin, Kuzey Kore’nin nükleer programına mesafeli yaklaşsa da son yıllarda Rusya ile birlikte Birleşmiş Milletler yaptırımlarının gevşetilmesini destekleyen tutum sergiliyor.

🔹 Şi Cinping’in ziyareti, iki ülke arasındaki 1961 Dostluk Antlaşması’nın 65. yıl dönümüne denk geliyor ve Çin ile Kuzey Kore’nin Batı merkezli uluslararası düzene karşı yakın iş birliğini pekiştirme mesajı taşıyor.

🔹 Trump yönetiminin, çoğu yeşil kart başvuru sahibinin başvurularını kendi ülkelerinden yapmasını öngören yeni politikası teknoloji ve iş dünyasında büyük tepkiyle karşılaştı.

🔹 Teknoloji şirketleri, sektör kuruluşları ve büyük şirket yöneticileri Beyaz Saray ile İç Güvenlik, Çalışma ve Dışişleri bakanlıkları nezdinde yoğun ancak kamuoyuna yansımayan girişimlerde bulundu.

🔹 ABD Ticaret Odası ve teknoloji sektörü temsilcileri, yeni uygulamanın iş gücü üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratacağı uyarısında bulunarak daha fazla açıklık talep etti.

🔹 Girişimlerin ardından yönetimin tutumu değişti. USCIS yetkilileri özel görüşmelerde çoğu çalışma vizesi sahibinin etkilenmeyeceği güvencesini verdi.

🔹 USCIS ayrıca çoğu kişinin kalıcı oturum başvurusu için ABD dışına çıkmasının gerekmeyeceğini açıkladı, ancak bu konuda henüz resmi bir rehber yayımlanmadı.

🔹 İş dünyası aylardır göçmen iş gücünü kısıtlayan politikalar konusunda Trump yönetimine itirazlarını iletiyor ve özellikle iş dünyasına yakın isimlerle temas kuruyordu.

🔹 Bazı göçmenlik avukatları, başvurusu etkilenen kişilere uygulamanın yeni talimatlar gelene kadar fiilen durdurulduğunun bildirildiğini söyledi.

🔹 Beyaz Saray, politikanın mevcut yasaların tekrarından ibaret olduğunu ve kurallara uyan nitelikli çalışanlar üzerinde büyük bir etkisinin olmayacağını savundu.

🔹 Kongrede de konu gündeme geldi. Senatör Bill Cassidy, yasal göçmenler açısından uygulamayı fiilen geri çevirecek bir değişiklik önergesi sundu.

🔹 Yönetimin resmi uygulama kılavuzu yayımlamaması nedeniyle şirketler ve hukuk büroları belirsizliğin devam ettiğini, süreci bekleyip izlemeyi tercih ettiklerini belirtiyor.

🔹 Standart bir elektrik prizine bağlanarak eve enerji sağlayan “plug-in solar” (balkon tipi güneş enerjisi sistemi) ABD’de giderek daha fazla eyalette yasal hale geliyor.

🔹 Sistemler şebeke elektriği kesildiğinde otomatik olarak devreden çıkıyor ve elektrik çalışanları için güvenlik riski oluşturmamak üzere tasarlanıyor.

🔹 Almanya’da 1 milyondan fazla balkon tipi güneş sistemi kuruldu. Her sistemin üretim kapasitesi sınırlı olsa da toplam üretim büyük bir elektrik santraline eşdeğer seviyeye ulaşıyor.

🔹 Teknolojinin özellikle elektrik fiyatlarının yüksek olduğu bölgelerde daha ekonomik olduğu belirtiliyor. Elektrik fiyatının kilovatsaat başına 20 centin altında olduğu yerlerde yatırımın geri dönüşü zorlaşabiliyor.

🔹 EcoFlow’un ABD’de sattığı iki 400 watt panel ve bataryadan oluşan sistem yaklaşık 2.300 dolar seviyesinde bulunuyor. Daha küçük başlangıç paketleri ise yaklaşık 500 dolardan başlıyor.

🔹 Kaliforniya ve Hawaii gibi elektrik fiyatlarının yüksek olduğu eyaletlerde bu sistemlerin maliyetini yaklaşık üç yıl içinde enerji tasarrufuyla geri ödeyebileceği öngörülüyor.

🔹 Sistemlerin amacı evin tüm elektrik ihtiyacını karşılamak değil, tüketimin bir bölümünü azaltmak. Bazı apartman dairelerinde elektrik kullanımının yarısından fazlasını karşılayabilecek seviyeye ulaşabiliyor.

🔹 Bataryalı modeller elektrik kesintilerinde telefon, buzdolabı ve bazı tıbbi cihazların çalıştırılmasına da imkân sağlayabiliyor.

🔹 Avrupa deneyimi, izin süreçlerinin ve kurulum maliyetlerinin azaltılmasının bu sistemlerin yaygınlaşmasını hızlandırdığını gösteriyor. Taşınabilir yapıları nedeniyle kiracılar tarafından da kullanılabiliyor.

🔹 1920’lerde otomobil, radyo, uçak, sinema ve elektriğin hızla yayılması ABD toplumunda bugün yapay zekânın yarattığına benzer büyük bir dönüşüm dalgası oluşturdu.

🔹 Yeni teknolojiler aile yapısı, tüketim alışkanlıkları ve sosyal yaşamı değiştirse de toplum zamanla bu dönüşüme uyum sağladı ve yeniliklerin sağladığı kolaylıklar geniş kabul gördü.

🔹 Teknolojik sıçramalar yalnızca eski işleri ortadan kaldırmadı; sinema, otomotiv ve elektrikleşme gibi sektörlerin büyümesiyle tamircilerden elektrikçilere, yol yapımından sinema işletmeciliğine kadar çok sayıda yeni meslek ortaya çıktı.

🔹 Yapay zekânın uzun vadede istihdamı azaltıp azaltmayacağı bilinmese de geçmiş teknolojik dönüşümler yeni ekonomik fırsatlar ve yeni iş alanları oluşturdu.

🔹 1920’lerde elektriğin yaygınlaşması ev aletleri, radyo ve yeni iletişim araçlarıyla günlük yaşamı dönüştürdü; yapay zekânın da sağlık, eğitim, ulaşım ve diğer alanlarda benzer geniş etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.

🔹 Yeni teknolojiler ilk ortaya çıktığında güvenlik sorunları da yaşandı. Otomobil ve havacılık sektörlerinde yüksek kaza oranları zamanla düzenlemeler, standartlar ve teknik iyileştirmelerle önemli ölçüde azaltıldı.

🔹 Makale, yapay zekâ ve diğer yeni teknolojiler için de güvenlik standartları ve düzenleyici mekanizmaların zaman içinde gelişebileceğini, geçmiş deneyimlerin bu konuda iyimserlik için temel oluşturduğunu savunuyor.