🔹 Brezilya Dışişleri Bakanlığı, Trump yönetiminin seçim sisteminin adilliği ve güvenilirliği hakkında şüphe oluşturmak üzere göndermeyi planladığı iki üst düzey ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisine vize vermedi.

🔹 Bakan Yardımcısı Riley M. Barnes ile Bakan Yardımcısı Yardımcısı Samuel Samson’ın, 4 Ekim’de yapılacak başkanlık seçimi öncesinde başkent Brasilia’ya gitmesi planlanıyordu.

🔹 ABD’li yetkililer, Brezilya’nın seçim sürecinde görevli makamlarla görüşmek amacıyla Washington’daki Brezilya konsolosluğuna vize başvurusu yaptı.

🔹 Brezilyalı yetkililer, heyetin seçim sistemine şüpheyle yaklaşan kişilerle görüşerek elektronik oy sistemini geçersizleştirmek için kullanılabilecek bir rapor hazırlamasından şüphelendi.

🔹 Brezilyalı bir yetkili, girişimin Brezilya demokrasisiyle tamamen uyumsuz olduğunu söyledi ve hükümetin oy sistemini koruyacağını açıkladı.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, Barnes ve Samson’ın gelecek hafta Brasilia’ya gitmeyi planladığını doğruladı ancak ziyaretin amacıyla ilgili soruları yanıtlamadı. Barnes ve Samson, yorum talebine dönüş yapmadı.

🔹 Girişim, ifade özgürlüğünün sınırları ve eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro hakkındaki ceza davası nedeniyle ABD ile Brezilya arasındaki uzun süredir devam eden anlaşmazlığı tırmandırdı.

🔹 Donald Trump bu hafta bazı Brezilya ürünlerine yüksek gümrük vergileri getirdi. Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, kararı seçimdeki rakibi ve Trump müttefiki Flávio Bolsonaro’ya yardım etmeyi amaçlayan siyasi bir hamle olarak nitelendirdi.

🔹 Jair Bolsonaro, 2022 seçimlerinin ardından Lula karşısındaki yenilgisini tersine çevirmeye ve askeri yönetim kurmaya çalıştı. Bolsonaro, Brezilya devletini devirmeye teşebbüsten 27 yıl hapis cezası aldı ve cezasını ev hapsinde çekiyor.

🔹 Flávio Bolsonaro, Brezilya’daki oy makinelerinin Venezuelalı Smartmatic şirketi tarafından üretildiğini ve seçimlerde hileye açık olduğunu söyledi. Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi bu iddiaları reddetti.

🔹 Amerikan Devletleri Örgütü’ndeki Brezilya Büyükelçisi Benoni Belli, 2018’den bu yana yapılan tüm seçim gözlem misyonlarının, 2022 başkanlık seçimi de dahil olmak üzere, Brezilya seçim sistemini güvenli ve güvenilir bulduğunu söyledi.

🔹 Trump yönetimi son dönemde Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei’yi mali destekle, Honduras’taki muhafazakâr bir belediye başkanını ve Kolombiya Devlet Başkanı seçilen Abelardo de la Espriella’yı siyasi destekle güçlendirdi. ABD Dışişleri Bakanlığı, Kolombiya’daki seçim sürecinin meşruiyetine şüphe düşürme girişimlerini ise kınadı.

🔹 Nvidia, Güney Kore’de inşa edilen yapay zekâ veri merkezinin finansmanına katkı sağlamak için Naver’a 1 milyar dolar yatırım yapacak.

🔹 Yatırım, Naver ve ABD’li özel sermaye şirketi Brookfield tarafından ortak geliştirilen tesisin kapasitesinin üç kattan fazla artırılmasını sağlayabilir. Tesiste Nvidia’nın yapay zekâ bilgi işlem donanımı kullanılacak.

🔹 Nvidia ve SK Group, Kore Yarımadası’nda 2 gigavatın üzerinde yapay zekâ veri merkezi kuracak. Bu kapasite yaklaşık 1,5 milyon haneye yetecek enerjiye denk geliyor.

🔹 SK Telecom tarafından inşa edilen ilk yapay zekâ fabrikasının gelecek yıl faaliyete geçmesi bekleniyor.

🔹 Nvidia, SK Hynix’in gelecekteki yüksek bant genişlikli bellek çiplerini tasarlamasına yardımcı olacak. Şirket, bu çalışmanın bellek tedarikine erişimi güvence altına alabileceğini açıkladı.

🔹 Nvidia ile SK Group arasındaki yapay zekâ girişiminin toplam değerinin 500 milyar doların üzerinde olması bekleniyor. Tutar, Nvidia’nın bellek çipi alımlarını ve SK Group’un Nvidia süper bilgisayarları satın almasını kapsıyor.

🔹 Brookfield, Naver projesi için 9 milyar dolara kadar finansman sağlamak üzere bağlayıcı olmayan bir ön koşul belgesi imzaladı.

🔹 Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang, Güney Kore’nin gelişen yarı iletken ve sanayi sektörleriyle küresel yapay zekâ altyapısının kurulmasına katkı sağlayabileceğini söyledi.

🔹 Huang, yapay zekâ tedarik zincirinin farklı bölümlerindeki şirketlere milyarlarca dolarlık yatırım yaptı. Bu yatırımlar, Nvidia ürünlerinin kullanımını hızlandırmayı ve yapay zekânın benimsenmesini yavaşlatabilecek engelleri ortadan kaldırmayı amaçlıyor.

🔹 Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Silikon Vadisi’ndeki etkinliklere katılıyor; ülkede ek teknoloji anlaşmaları için çalışmalar yürütülüyor.

🔹 Nvidia, Amkor Technology ile çip paketleme tesislerini güçlendirmek için 1,5 milyar dolarlık anlaşma imzaladı ve Japonya’daki robotik şirketleri ile Toyota Motor ile anlaşmalar yaptı.

🔹 Huang, büyük bulut hizmeti sağlayıcılarının dışındaki şirketlerde yapay zekâ donanımına daha fazla yatırım yapılmasını istiyor. Ülkelerin kendi verileri üzerindeki kontrolü korumak için egemen yapay zekâ kapasitesi oluşturmasını ve yapay zekâ altyapısının daha küçük şirketlerle kuruluşların kullanımına açılmasını savunuyor.

🔹 Vergi avantajlı emeklilik hesaplarında en az 10 milyon dolar bulunan mükelleflerin sayısı 2024’te yaklaşık 12 bine çıktı. Bu sayı 2019’da 3.625’ti.

🔹 ABD’lilerin çoğu emeklilik hesaplarında 100 bin dolardan az birikim bulunduruyor; özel sektör çalışanlarının yaklaşık yüzde 70’i 401(k) benzeri bir emeklilik planına erişebiliyor.

🔹 401(k) ve IRA hesapları, yatırım gelirleri ile satış kazançlarını vergiden koruyarak birikimlerin büyümesini destekliyor.

🔹 Çalışanlar 2026’da 401(k) veya benzeri işyeri emeklilik planlarına en fazla 24.500 dolar yatırabiliyor. 50 yaş ve üzerindekiler toplam katkıyı 32.500 dolara, 60-63 yaş grubundakiler 35.750 dolara çıkarabiliyor.

🔹 Geleneksel 401(k) katkıları vergilendirilmeden yapılırken vergi para çekildiğinde ödeniyor; Roth 401(k) katkıları vergilendirilmiş gelirle yapılıyor ve yatırım kazançlarıyla birlikte genel olarak vergisiz çekilebiliyor.

🔹 IRA katkı limiti 2026’da 7.500 dolar, 50 yaş ve üzerindekiler için 8.600 dolar. İşyerinde emeklilik planı bulunan yüksek gelirli çalışanlar geleneksel IRA katkılarını vergiden düşemeyebilir.

🔹 Modifiye edilmiş düzeltilmiş brüt geliri 168 bin dolar veya üzeri olan bekârlar ile geliri 252 bin dolar veya üzeri olan çiftler doğrudan Roth IRA katkısı yapamıyor; bu kişiler geleneksel IRA’ya vergisi ödenmiş para yatırıp Roth IRA’ya dönüştürme yöntemini kullanabiliyor.

🔹 Mega-backdoor Roth dönüşümü, işveren planı vergi sonrası 401(k) katkılarına izin veren çalışanların 24.500 dolarlık temel sınırın üzerine çıkmasını sağlayabiliyor. 2026’da toplam 401(k) katkı sınırı 72 bin dolar; bu tutar 50 yaş ve üzerindekiler için 80 bin, 60’lı yaşların başındaki kişiler için 83.250 dolara kadar çıkıyor.

🔹 Mega-backdoor yönteminde çalışanlar 401(k) planına 47.500 dolara kadar ek katkı yapıp bu tutarı Roth 401(k)’ye dönüştürebiliyor. İşveren katkıları da 72 bin dolarlık toplam sınıra dahil ediliyor.

🔹 1984-2019 arasında her yıl bugünkü 72 bin dolarlık azami katkıya eşdeğer tutarı yatıran ve uygun yaşa geldiğinde ek katkı yapan bir kişinin hesabı, S&P 500 endeksine paralel getiri varsayımıyla 2024 sonunda 20,6 milyon dolara ulaşabilirdi.

🔹 Nakit bakiyeli emeklilik planı bulunan işverenlerin sayısı 2001’de 1.477 iken 2023’te 25.754’e yükseldi. Bu planlar çoğunlukla küçük işletmelerde bulunuyor ve teknik olarak emeklilik planı sayıldıkları için yıllık 401(k) katkı sınırlamalarına tabi değil.

🔹 Tıp ve hukuk firmalarındaki ortaklar gibi kâr payı alan işletme sahipleri, nakit bakiyeli planlara yılda 397 bin dolara kadar katkı yapabiliyor. IRS, bu planlarda 62 yaşına kadar yaklaşık 3,7 milyon dolar biriktirilmesine izin veriyor.

🔹 Çalışanlar emekli olduklarında veya iş değiştirdiklerinde nakit bakiyeli planlarındaki ve 401(k) hesaplarındaki parayı genellikle IRA’lara aktarıyor.

🔹 Trump yetkilileri, tarihi alanları korumayı amaçlayan federal kuralları yeniden yazmak için oy kullandı ve planı ek inceleme için Beyaz Saray’a gönderdi.

🔹 Tarihi Koruma Danışma Konseyi, Ulusal Tarihi Yerler Kaydı’na girmeye uygun alanlar, federal araziler ve federal fon alan inşaat projeleri için uygulanan süreci değiştirecek düzenlemeyi ilerletti.

🔹 Düzenleme yasalaşırsa, Başkan Donald Trump’ın planladığı zafer takı gibi projelerin yürütülmesi kolaylaşabilir ve diğer büyük federal projelerde kamu görüşü alınması zorunluluğu ortadan kalkabilir.

🔹 Öneri, Beyaz Saray Yönetim ve Bütçe Ofisi’nin denetimindeki kurumlar arası inceleme sürecine girecek. İncelemenin ardından kamuoyu görüşüne açılacak ve son hâline getirilecek.

🔹 Mevcut Section 106 kuralları, federal kurumların inşaat projelerinin tarihi alanlara olası etkilerini çok aşamalı bir incelemeyle değerlendirmesini ve kamuoyunun görüşünü almasını gerektiriyor.

🔹 Yeni düzenleme, tarihi alanları etkileyen projelerin eyaletlerin, kabilelerin ve diğer ilgili tarafların onayı aranmadan onaylanmasına izin verebilir. Kurumlar ayrıca kamu katılımının kamu yararına olup olmadığına tek başına karar verebilir.

🔹 Değişiklikler, Kızılderili mezarlıkları ve tarihi kent merkezleri gibi alanların değiştirilmesini veya yok edilmesini kolaylaştırabilir; Monticello arazisinin yakınına elektrik hatları inşa edilmesi gibi tarihi alanların manzarasını değiştiren projelerin önünü açabilir.

🔹 Trump yönetimi, Arlington Ulusal Mezarlığı yakınındaki federal park arazisine 250 fit yüksekliğinde bir zafer takı inşa etmeyi planlıyor. Dış gruplar, mevcut Section 106 kuralları kapsamında proje hakkında görüş bildiriyor.

🔹 Ulusal Tarihi Koruma Vakfı Başkanı Brent Leggs, değişikliklerin ülkenin tarihini ve toplumsal yapısını tehdit ettiğini söyledi. Ulusal Kabile Tarihi Koruma Görevlileri Derneği, düzenlemeyi kabile egemenliğine karşı bir saldırı olarak nitelendirdi.

🔹 Maine Temsilcisi Chellie Pingree, düzenlemenin tarihi alanlara kalıcı zarar verebilecek acele inşaat projelerine izin verebileceğini söyledi. Eski konsey başkanı Sara Bronin ise koruma topluluğunun düzenlemeye mahkemede itiraz etmeye ve Kongre’den müdahale istemeye hazırlandığını açıkladı.

🔹 Annie Jacobsen’in “Biological War” adlı eseri, insan yapımı bir salgının toplumu çöküşe sürüklediği bir senaryoyu ele alıyor.

🔹 Gideon Lewis-Kraus, geleceği öngörmeye çalışırken gözden kaçabilecek noktaları inceliyor.

🔹 Çalışma, insan yapımı felaketleri konu alan kehanetlerin oluşturduğu dalganın parçası olarak sunuluyor.

🔹 Kheibar Shekan, en az 900 mil menzile sahip, ucuz, mobil ve isabetli bir orta menzilli balistik füze olarak İran’ın cephaneliğinde yaygın şekilde kullanılıyor.

🔹 İran, çatışmaların bu ay yeniden başlamasından bu yana Kheibar Shekan füzelerini ABD üslerine fırlatıyor ve hava savunmalarını şaşırtmak için farklı uçuş güzergâhları, manevralar ve hızlar kullanıyor.

🔹 ABD ve ortakları savaş boyunca Kheibar Shekan füzelerinin çoğunu düşürdü; ancak bazı füzeler hava savunmasını aşmayı başardı.

🔹 Füze, eski İran füzelerinin aksine yakıtı doldurulmuş ve fırlatmaya hazır halde kamyonlara veya diğer araçlara hızlı şekilde yüklenebiliyor. Bu özellik, füze rampalarının ABD ve İsrail savaş uçaklarından kaçırılmasına yardımcı olabilir.

🔹 Füzenin bazı varyantlarında, patlayıcı savaş başlığını taşıyan ve uçuşun son aşamasında ayrılan burun bölümünde küçük bir motor bulunuyor. Bu motor, füzenin hedefe saatte yaklaşık 6.000 mil hızla yaklaşırken yön değiştirmesini sağlayabiliyor.

🔹 Kheibar Shekan, bazı diğer balistik füzelere kıyasla uçuş yörüngesini daha fazla değiştirebiliyor; bu özellik tespit edilmesini ve imha edilmesini zorlaştırabilir.

🔹 İran, Kheibar Shekanlarla hedef aldığı noktalara yüksek hızlı saldırı dronları ve daha basit füzeler de gönderiyor. ABD’li yetkililer, İran’ın savaş boyunca taktiklerini değiştirdiğini söyledi.

🔹 Ateşkesin sona ermesinden bu yana İran, Orta Doğu’daki ABD üslerinde Amerikan askerlerinin kaldığı konut bölgelerini ve hava savunmalarının temelini oluşturan radarları tekrar tekrar hedef alıyor.

🔹 ABD ve İsrail tahminlerine göre İran’ın savaş öncesinde Kheibar Shekan ve diğer orta menzilli füzelerden yaklaşık 2.500 adetlik stoğu bulunuyordu. Yeraltı üslerinde depolanan parçalarla yeni füzeler monte edilebilir; ancak motor üretim tesisleri imha edildi.

🔹 İran, Kheibar Shekanları İsrail’e karşı kullandı; İsrail çoğunu düşürdüğünü açıkladı. İran ayrıca füzelerle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisini ve İsrail Hava Kuvvetleri komutanının karargâhını hedef aldığını duyurdu; bu saldırıların sonuçları belirlenemedi.

🔹 İran, Kheibar Shekan’ın maliyetini açıklamadı. Analistler, füzenin kendisini düşürmek için kullanılan ABD ve İsrail önleyicilerinin sistemine göre 2 milyon ila 15 milyon dolar arasındaki maliyetinden çok daha ucuz olduğunu söyledi.

🔹 Hindistan Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan, on binlerce öğrenci ve destekçinin istifasını talep eden gösteriler düzenlemesinin ardından cumartesi günü görevinden ayrıldığını açıkladı.

🔹 Protestocular, Hindistan’ın saygın tıp fakültelerine giriş sınavlarının sızdırılıp satıldığı iddiaları nedeniyle hesap verilmesini talep ediyor. Sınavların tekrarlanması milyonlarca öğrenciyi etkiliyor.

🔹 Başbakan Narendra Modi, Pradhan’ın istifasını henüz kamuoyu önünde kabul etmedi.

🔹 Gençlik hareketi Cockroach Janta Party (CJP), hükümetin taleplerini kabul etmesi üzerine ülke genelindeki protestoları derhal sona erdireceğini duyurdu.

🔹 Talepler arasında, sınav sonuçlarının iptal edileceğini öğrenmelerinin ardından intihar eden öğrencilerin ailelerine tazminat ödenmesi, CJP’nin beş maddelik sınav reformu planının incelenmesi ve hareket üyeleriyle görüşme yapılması bulunuyor.

🔹 CJP’nin kurucusu Abhijeet Dipke, Pradhan’ın istifasını memnuniyetle karşıladı ancak yapılacak daha fazla iş bulunduğunu söyledi.

🔹 İktidardaki Bharatiya Janata Party’nin ulusal başkanı Nitin Nabin, Pradhan’ın kararının kamu yaşamında en yüksek dürüstlük ve özverili hizmet standartlarını yansıttığını söyledi. Nabin, partisinin Pradhan’ın kararının arkasında durduğunu ekledi.

🔹 Protestocularla polis arasında hafta boyunca çatışmalar yaşandı. Polis, Parlamento’ya yürüyen kalabalıkları cop ve göz yaşartıcı gaz kullanarak dağıttı.

🔹 CJP, mayıs ayında çevrim içi bir şaka olarak ortaya çıktı ve milyonlarca genç Hindistanlının hesap verebilirlik, fırsat ve sistemik reform taleplerini birleştiren ülke çapında bir siyasi harekete dönüştü.

🔹 Hareket, yüksek genç işsizliği ve eğitimden işsizliğe geçiş sorununa da dikkat çekiyor. Hindistan’da 15-29 yaş aralığında 360 milyondan fazla kişi bulunurken, 25 yaş ve altındaki mezunların yaklaşık yüzde 40’ı işsiz; 20-29 yaş grubunun yaklaşık yüzde 20’si çalışmıyor.

🔹 Narendra Modi, iki buçuk ay içinde sınav sorularının sızdırılmasıyla ilgili etkili önlemler alındığını, sorumluların tutuklanarak cezaevine gönderildiğini ve öğrencilerin akademik yılının boşa gitmemesini sağlamanın öncelikleri olduğunu söyledi.

🔹 ABD Yüksek Mahkemesi, Trump yönetiminin "acil durum" tarifelerini iptal etti. Hükümetin hukuka aykırı şekilde topladığı milyarlarca doları iade edip etmeyeceği belirsizliğini koruyor.

🔹 Trump yönetimi, süresi dolan Bölüm 122 tarifelerinin yerine Bölüm 301 kapsamında yeni tarifeler açıkladı. Yeni vergiler yaklaşık 60 ekonomiyi ve ABD ithalatının neredeyse tamamını kapsıyor; oranlar yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişiyor.

🔹 Bölüm 122 kapsamındaki tarifeler 150 günle sınırlandırıldı ve cuma günü sona erdi. Bir federal mahkeme bu tarifeleri hukuka aykırı buldu, ancak temyiz mahkemesi dava süreci devam ederken uygulamanın sürmesine izin verdi.

🔹 Bölüm 301, ABD ticaretini etkileyen haksız yabancı eylem, politika veya uygulamalara karşı başkana tarife uygulama yetkisi veriyor. Yönetim, Kanada ve Avrupa Birliği dahil ticaret ortaklarının zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını yeterince engellemediğini savunuyor.

🔹 Zorla çalıştırmayla üretilen malları yasaklayan ancak yasakları etkili biçimde uygulamayan ülkelere yüzde 10, diğer birçok ülkeye yüzde 12,5 tarife uygulanıyor. Yönetim ayrıca "fazla kapasite" gerekçesiyle yeni bir Bölüm 301 soruşturması yürütüyor ve birkaç hafta içinde daha fazla tarife uygulanması bekleniyor.

🔹 Trump geçen hafta Brezilya'ya Bölüm 301 kapsamında yüzde 25 tarife açıkladı. Tarifenin gerekçesi, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın politikalarıyla bağlantılı olarak sunuldu.

🔹 Trump, 1930 tarihli Smoot-Hawley Yasası'nın Bölüm 338 hükmünü kullanarak Kanada'dan gelen yüzlerce ürüne yüzde 50 tarife getirdi. Kapsama kereste, kuş tüyü, beton, kâğıt ürünleri, altın kolyeler, avizeler ve oyuncaklar dahil edildi.

🔹 Ulusal güvenlik gerekçesiyle Bölüm 232 kapsamında çelik ve alüminyuma yüzde 50, bu metalleri içeren ürünlere yüzde 25, motorlu taşıt ve parçalara yüzde 25, ahşap mobilya ve dolaplara yüzde 25, yarı iletkenlere yüzde 25 ve markalı ilaçlara yüzde 100 tarife uygulandı.

🔹 Yönetim; kömür, robotik, sanayi makineleri, tıbbi ekipman ve cihazlar, insansız hava araçları, polisilikon ve uçak parçaları hakkında Bölüm 232 soruşturmaları başlattı. Bazı tarifelerde muafiyet veya uygulama ertelemesi yapıldı; ilaç şirketleri ABD'de üretim tesisi kurup Medicaid'e belirli fiyatlarla satış yapmayı kabul ederse bu kapsamdan yararlanabiliyor.

🔹 Trump, jenerik ilaçlara yüzde 100 tarife açıkladı ve uygulamanın iki yıl içinde başlayacağını söyledi. Jenerik ilaçlar ABD'deki reçetelerin yaklaşık yüzde 90'ını oluşturuyor; tarifeler fiyatları artırabilir ve temel ilaçlarda kıtlığa yol açabilir.

🔹 Gümrük vergileri, acil durum tarifeleri için yaklaşık 70 milyar dolarlık iadeler hariç tutulduğunda, haziran sonuna kadar mali yıl içinde 163 milyar dolar gelir sağladı. İşletmeler, tüketiciler ve çalışanlar üzerindeki maliyetlerin dağılması nedeniyle tarifelerin etkisi doğrudan bir fatura kalemi olarak görülmeyebiliyor.

🔹 ABD'de tüketicilerin ekonomik koşullara ilişkin memnuniyetsizliğinde yüksek fiyatlar önemli bir yer tutuyor. Tarifeler ve işletmeler için belirsizlik, ekonomik faaliyet üzerinde baskı oluşturabilir; tarifelerin kasım seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi Parti açısından siyasi sonuçları olabilir.

🔹 Haziranda imzalanan geçici ateşkes anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın kontrolü için çatışmalar yeniden başladı ve ateşkes sona erdi.

🔹 ABD, iki hafta içinde İran'a yönelik hava saldırılarının kapsamını genişletti; hedefler donanma ve kıyı savunmalarından güneydeki köprü ve altyapıya, İran'ın merkezine ve Tahran çevresine yayıldı.

🔹 İran Sağlık Bakanlığı, savaşın başlamasından bu yana 3.434 kişinin öldüğünü, son tırmanışta ise 55 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.

🔹 İran güçleri Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere ve Körfez ülkelerindeki ABD üslerine saldırdı; en az dört Amerikan askeri öldü ve kritik altyapı hasar gördü. İsrail, çatışmaların son turunda hedef alınmadı ve ABD'nin saldırılarına katılmadı.

🔹 ABD saldırılarının ilk aşaması Huzistan, Buşehr ve Hürmüzgan eyaletleriyle Bandar Abbas limanı çevresine odaklandı; Kiş, Ebu Musa ve Kişm adaları ile Sistan ve Beluçistan eyaletindeki deniz ve askeri üsler de hedef alındı.

🔹 ABD ordusu iki günlük bombardımanda hava savunma sistemleri, kıyı radarları, füze ve insansız hava aracı fabrikaları, fırlatıcılar ve küçük tekneler dahil onlarca hedefi vurdu. Saldırılarda hassas mühimmat, savaş gemileri ve ilk kez tek yönlü saldırı deniz dronları kullanıldı.

🔹 Bandar Abbas çevresinde en az altı köprü ve bir tünel hasar gördü; liman kentinin batısındaki demiryolu kavşağı da vuruldu. Saldırılar sonrasında bazı yollarda trafik sıkışıklığı oluştu.

🔹 Bandar Abbas'taki radyo ve iletişim düzenleme kurumu ile iletişim kuleleri vuruldu; ana kara ile Harg ve Kişm adaları arasındaki bağlantılar geçici olarak kesildi. İran makamları bağlantıların kampanyanın 10. gününde yeniden kurulduğunu açıkladı.

🔹 Huzistan'da elektrik kesintileri yaşandı ve tarımsal su pompalama istasyonu vurularak bir kişi öldü. Cask'taki su arıtma tesisi saldırısında pompalama istasyonları yok oldu ve yaklaşık 10.000 kişinin su temini etkilendi.

🔹 Irak sınırındaki bir geçiş noktasına düzenlenen ABD saldırısında iki kişi öldü. ABD ordusu hedeflerinin lojistik altyapı olduğunu açıkladı; Donald Trump, boğazdaki her İran saldırısına karşılık bir elektrik santrali veya köprünün vurulacağı uyarısında bulundu.

🔹 ABD saldırıları çatışmanın üçüncü gününde İran'ın iç kesimlerine ulaştı; Devrim Muhafızları ve askeri üsler, füze üretim birimleri, askeri tesisler ve havaalanları hedef alındı.

🔹 İran makamları, İrankehr'deki bir askeri kışlaya düzenlenen saldırıda yedi askerin öldüğünü ve yaklaşık 12 kişinin yaralandığını açıkladı. Huzistan'daki Devrim Muhafızları Hava-Uzay Kuvvetleri tesisine en az iki saldırı düzenlendi.

🔹 Tahran bölgesi son çatışma turunda iki kez vuruldu; 19 Temmuz'da başkent yakınındaki Hucir askeri kompleksi ile daha sonra başkent dışındaki bir füze tesisi hedef alındı.

🔹 Jaswant Singh Khalra’yı konu alan “Satluj” filminin Hindistan’da hükümet müdahalesiyle erişime kapatılmasından 48 saatten kısa süre sonra Pencap’taki köylerde halka açık gösterimler başladı.

🔹 Köy sakinleri gurdwara avlularını, köy meydanlarını ve açık alanları projektör ve taşınabilir ekranlarla geçici sinemalara dönüştürdü.

🔹 Honey Trehan’ın yönettiği ve Pencaplı oyuncu-şarkıcı Diljit Dosanjh’ın rol aldığı film, Khalra’nın 1980’ler ve 1990’larda Pencap’taki silahlı Sih ayrılıkçılığı döneminde binlerce kişinin yasa dışı yakıldığı iddialarını araştırmasını anlatıyor.

🔹 Khalra 1995’te kaçırıldı; Merkez Soruşturma Bürosu soruşturması, aynı yıl polis memurları tarafından işkence edilerek öldürüldüğü sonucuna ulaştı.

🔹 “Punjab ’95” adıyla hazırlanan film, Hindistan Merkezi Film Sertifikasyon Kurulu’nun 120’den fazla değişiklik talebi sonrasında Aralık 2022’den itibaren yaklaşık üç yıl onay bekledi. Yapımcılar talepleri kabul etmedi.

🔹 Film, 3 Temmuz’da ZEE5 platformunda “Satluj” adıyla yayımlandıktan iki günden kısa süre sonra Hindistan’da erişime kapatıldı; yetkililer güvenlik gerekçelerini göstererek filmi tüm platformlarda ve sinemalarda yasakladı.

🔹 Yasaktan sonra film kopyaları köy gençlik grupları, gurdwara komiteleri ve yerel toplum kuruluşları arasında dolaşıma girdi. Misal Satluj, Pencap genelinde 100’den fazla gösterim düzenledi; eyaletteki toplam gösterim sayısı 500 ila 600 olarak tahmin ediliyor.

🔹 Gösterimler Birleşik Krallık, Kanada ve ABD’deki Sih diasporasına da ulaştı.

🔹 Mahian Wala Kalan köyünde 15 genç, projektör ve ses sistemi kiralamak, oturma düzeni kurmak ve izleyicilere ikram sağlamak için yaklaşık 7 bin Hindistan rupisi harcadı.

🔹 Üniversite hocası Apoorvanand Jha, filmi yalnızca Sihlerin değil Hinduların ve diğer toplulukların da izlediğini söyledi. Basın özgürlüğü savunucusu Laxmi Murthy, filmin yetkililerin hesap verebilirliği ve yakın tarihin hatırlanma biçimiyle ilgili soruları gündeme getirdiğini söyledi.