🔹 Çin, ABD ile teknoloji üstünlüğü rekabeti yoğunlaşırken yapay zekâ çağında uzun vadeli büyümenin temelini oluşturmak için trilyonlarca dolarlık altyapı yatırımı başlatıyor.

🔹 “Altı Ağ” adı verilen program, Çin’in son Beş Yıllık Planı’nın parçası olarak elektrik, su, telekomünikasyon, bilişim, lojistik ve yer altı boru hatlarını kapsıyor.

🔹 Programın 2030’a kadar tamamlanması planlanıyor. China Securities Co., projenin maliyetinin 26 trilyon yuanı, yani yaklaşık 3,8 trilyon doları aşacağını tahmin ediyor.

🔹 Çin, yüksek performanslı süper bilgisayar merkezleri, genel amaçlı veri merkezleri ve yapay zekâ odaklı bilişim merkezlerinin yanı sıra ultra yüksek hızlı fiber internet, uydu interneti ve 6G mobil ağ kurmayı planlıyor.

🔹 Elektrik şebekesinde uzun mesafeli iletim hatlarının genişletilmesi, kentsel ve kırsal ağların güçlendirilmesi ve yenilenebilir enerjiyi depolayacak tesislerin artırılması hedefleniyor. Yapay zekâ destekli bir sistem, şebekeyi gerçek zamanlı izleyerek elektrik akışını ve veri merkezlerinin enerji talebini düzenleyebilir.

🔹 Lojistik ağlarının üretim tesisleri, limanlar ve dağıtım merkezleri arasındaki bağlantıları güçlendirilecek. Set, bent ve rezervuarların iyileştirilmesi; suyun yağışlı havzalardan kurak bölgelere taşınmasını sağlayan projelerin ve büyük sulama alanlarının genişletilmesi planlanıyor.

🔹 Çin kentlerinin altında 770 bin kilometrelik su, kanalizasyon, gaz ve ısıtma boru hattı inşa edilmesi planlanıyor. Proje, eski altyapının yenilenmesini, sızıntı ve sellerin azaltılmasını ve kentsel gelişimin desteklenmesini amaçlıyor.

🔹 Yapay zekâ modellerinin büyümesi, bilişim gücü, elektrik, soğutma suyu, hızlı iletişim ağları ve verimli tedarik zincirlerine yönelik ihtiyacı artırıyor. Çin, bu ihtiyaçları ayrı projeler yerine ulusal ölçekte entegre bir sistemle karşılamayı hedefliyor.

🔹 Kamu yararına yönelik sel kontrolü ve su aktarım projelerinin merkezi ve yerel hükümet tahvilleri ile politika bankalarının kredileriyle finanse edilmesi planlanıyor. Gelir sağlayan lojistik merkezleri kamu-özel ortaklıklarıyla, elektrik, bilişim ve iletişim ağları ise ağırlıklı olarak şirket yatırımlarıyla desteklenebilir.

🔹 Projenin finansmanı, zayıf tüketici harcamaları, durgun istihdam piyasası, emlak krizi ve arazi satışlarından elde edilen yerel yönetim gelirlerindeki düşüş nedeniyle zorlaşabilir. ABD öncülüğündeki ihracat kontrolleri de Çin’in gelişmiş yarı iletkenlere erişimini kısıtlayarak bilişim ve iletişim ağlarının ilerlemesini yavaşlatabilir.

🔹 Farklı kamu kurumlarının ayrı planlama yapması, teknik standartların tutarsızlığı ve fayda paylaşım kurallarının belirsizliği yatırımların çakışmasına yol açabilir. Hükümet araştırmacıları, çok sektörlü projenin koordinasyonunun önemli bir zorluk oluşturabileceği konusunda uyarıyor.

🔹 Meta Platforms, Google ve Amazon.com yüz milyarlarca dolarlık yatırımla yapay zekâ çipleriyle donatılmış veri merkezleri kurmayı planlıyor. ABD yönetimi federal arazileri ve kaynakları veri merkezleri için kullanma planlarını açıklarken, New York Valisi Kathy Hochul eyaletteki yeni büyük veri merkezi projelerine bir yıllık moratoryum duyurdu; Başkan Donald Trump kararı “korkunç” olarak nitelendirdi.

🔹 Çin’in bellek çipi şirketi CXMT’nin hisseleri, halka arz fiyatından yüzde 1.239 daha yükselebilir. Nomura, şirketin zamanla pazar payı kazanmasını bekliyor.

🔹 CXMT hisseleri, Şanghay’daki ilk işlem gününde yüzde 535’e varan artışla 55,03 yuana çıktı. Şirket, Çin ana karasındaki en büyük halka açık firma konumuna geldi.

🔹 ChangXin Memory Technologies adıyla faaliyet gösteren CXMT, halka arzda hisselerini 8,66 yuandan sattı.

🔹 Nomura analisti Donnie Teng, CXMT için “al” tavsiyesi ve 116 yuan hedef fiyat belirledi. Küresel bellek arzının gelecek yıllarda rahatlamasının beklenmemesi, şirketin pazar payı artışını hızlandırabilir.

🔹 Teng, yapay zekâ ajanlarına yönelik güçlü talebin 2030’a kadar küresel bellek kullanımını yedi kattan fazla artırabileceğini söyledi.

🔹 CXMT’nin bellek çipi üretiminin 2030’a kadar her yıl yüzde 40 ila yüzde 45 büyümesi bekleniyor. Şirketin DRAM alanındaki küresel pazar payı yaklaşık yüzde 10’dan 2028 sonuna kadar yüzde 18’e çıkabilir.

🔹 Morningstar analisti Jing Jie Yu, CXMT’nin adil değerini hisse başına 14,90 yuan olarak hesapladı. Bu değer, Nomura’nın hedef fiyatının ve hissenin pazartesi günkü işlem seviyesinin altında kaldı.

🔹 CXMT’nin aşırı ultraviyole litografi teknolojisine (EUV) erişimi bulunmuyor. Jing Jie Yu, bu durumun şirketin geleneksel DRAM teknolojisindeki ilerlemesini giderek zorlaştırabileceğini söyledi.

🔹 CXMT’nin geride kalan teknolojik kapasitesi, rakiplerine kıyasla daha düşük DRAM fiyatlarına ve daha düşük değerleme çarpanlarına yol açıyor. Fiyat farkı ve değerleme iskontosu, CXMT EUV kısıtlamasını aşarak kârlılığını koruyana kadar daralmayabilir.

🔹 Nomura, CXMT’ye 2028 mali yılı hisse başına beklenen kâr üzerinden 20 kat fiyat/kazanç çarpanı uyguladı. Şirket hisseleri, ABD’li rakibi Micron’un iki katı değerlemeyle işlem görebilir.

🔹 CXMT’nin büyüme beklentileri konusunda analistler farklı görüşlere sahip. Şirket, Samsung Electronics, SK Hynix ve Micron Technology gibi küresel rakipler için giderek büyüyen bir rakip haline geliyor.

🔹 Çin, 2026-2030 döneminde tarım sektörünü yapay zekâ, gen düzenleme ve alternatif gıda kaynakları gibi ileri teknolojilerle yeniden yapılandırmayı planlıyor.

🔹 Çin Devlet Konseyi, tarımsal araştırma ve geliştirmeyi önemli ölçüde güçlendirme hedefi koydu. Teknolojik ilerlemelerin tarımsal üretime katkısının on yılın sonuna kadar 3 puan artırılarak yüzde 67’ye çıkarılması planlanıyor.

🔹 Yapay zekânın tarımda daha geniş kullanılması; ürün ıslahı, zararlı ve hastalık tespiti ile verim tahminini kapsayacak.

🔹 Tarım sektöründe tohum endüstrisinde gen düzenleme, Çin’in engebeli arazilerine uygun yeni makineler ve önde gelen tarım teknolojisi şirketlerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

🔹 Çin, dünya nüfusunun beşte birini küresel ekilebilir arazilerin onda birinden azıyla besliyor. Et ağırlıklı beslenmenin yaygınlaşması, jeopolitik belirsizlikler ve aşırı hava olayları gıda güvenliği üzerindeki baskıyı artırıyor.

🔹 Çin, temel tahıllarda büyük ölçüde kendine yeterli kalırken hayvan yemi üretiminde kullanılan soya fasulyesi gibi ürünlerde ithalata yüksek düzeyde bağımlı durumda.

🔹 Ülke, 40 yılı aşkın sürenin ardından ulusal tarımsal kaynak araştırmasını yeniden başlatmayı planlıyor. Araştırma; tarım arazileri, su, orman, otlak ve deniz kaynaklarının yeniden değerlendirilmesini sağlayacak.

🔹 “Daha geniş gıda yaklaşımı” kapsamında tahıl üretiminin ötesine geçilerek okyanuslar, ormanlar, otlaklar ve yeni tarım teknolojileriyle gıda arzının artırılması hedefleniyor.

🔹 Plan; derin deniz su ürünleri yetiştiriciliğinin genişletilmesini, yapay yemlik otlakların geliştirilmesini, yenilebilir mantar üretimini ve bitki temelli yeni gıda kaynaklarına yatırım yapılmasını içeriyor. Bu kaynaklar arasında alglerden ve mikroorganizmalardan elde edilen proteinler de bulunuyor.

🔹 Tarımsal araştırma ve geliştirme harcamaları Çin’in tarımsal üretiminin yalnızca yaklaşık yüzde 0,95’ini oluşturuyor; bu oran önde gelen tarım ekonomilerindeki yaklaşık yüzde 2’lik seviyenin altında kalıyor.

🔹 Tarımsal Ar-Ge harcamalarının yüzde 6,42’si temel araştırmaya ayrılıyor. Moleküler ıslah reaktifleri, gelişmiş tarım ekipmanı çipleri ve hassas sensörler gibi kritik teknolojilerdeki kısmi ithalat bağımlılığı, Çin’in soya fasulyesi ve mısır veriminin ABD’nin gerisinde kalmasına katkıda bulunuyor.

🔹 Liu Bingxin, tohum şirketlerinin Ar-Ge harcamalarını gelirlerinin yüzde 8-10’una çıkarmasının ve tarımsal araştırmanın güçlendirilmesinin Çin’i gelecekteki küresel gıda krizlerine karşı daha dirençli hale getirebileceğini söyledi.

🔹 ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları ve savaşı, Çin’in bölgedeki etkisini sınırlamak amacıyla oluşturulan Çabahar Limanı’nın faaliyetlerini sekteye uğrattı.

🔹 Hindistan, Çabahar Limanı’na destek vererek Pakistan’ı aşan bir ticaret koridoru oluşturmayı ve Çin tarafından işletilen Gwadar Limanı’na stratejik bir karşı ağırlık sağlamayı hedefledi.

🔹 Washington ve Yeni Delhi, Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’nun parçası olan Gwadar’ın Hürmüz Boğazı yakınlarında Çin donanmasına lojistik merkez ve istihbarat noktası sağlayabileceğinden endişe etti.

🔹 ABD yönetimleri, İran’a yönelik baskıyı artırırken Çabahar’ın işletilmesine olanak tanıyan yaptırım muafiyetleri uyguladı. Hindistan’ın liman terminalindeki temel yatırımı 120 milyon dolar, Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’na yapılan yatırım ise yaklaşık 62 milyar dolar seviyesinde kaldı.

🔹 Donald Trump’ın Çin’e karşı daha uzlaşmacı bir ton benimsemesi ve ABD, Hindistan, Avustralya ile Japonya arasındaki Quad güvenlik ortaklığına daha az ilgi göstermesi, bölgesel stratejinin yönünü değiştirdi.

🔹 İran’a yönelik yeni yaptırımlar ve ABD’nin son askeri saldırıları, Hindistan’ın Çabahar’daki operasyonlarını durma noktasına getirdi ve önemli altyapıya zarar verdi.

🔹 ABD tarafından desteklenen Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru da savaşlar nedeniyle somut ilerleme sağlayamadı.

🔹 Hudson Institute uzmanı Ken Moriyasu, büyük güç rekabetinin denizlerdeki Hint-Pasifik bölgesinden Avrasya’nın merkezine kaydığını söyledi. Çin, Malakka Boğazı gibi deniz geçiş noktalarını aşabilen demiryolu, boru hattı ve ticaret koridorlarından oluşan kıtasal bir sistem kuruyor.

🔹 Moriyasu, Çabahar’ın Hindistan’ı kıtasal Avrasya’ya bağlayabileceğini ve Japonya ile Orta Asya ülkeleri için Çin altyapısına dayanmayan bir güzergâh sağlayabileceğini söyledi.

🔹 İran’daki çatışma, Orta Asya ülkelerinin denize açılmak için İran güzergâhından uzaklaşmasına yol açabilir. Bu ülkeler Afganistan ve Pakistan üzerinden geçen rotalara veya Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’na yönelebilir.

🔹 Hint Okyanusu güvenliği uzmanı Nilanthi Samaranayake, ABD’nin Hindistan’ın İran’la bağlantılı çıkarlarına rağmen hedeflerine ulaşana kadar operasyonlarını sürdüreceğini söyledi.

🔹 ABD güçleri kasım ayında Sri Lanka açıklarında Çin’den İran’a giden ve askeri nitelikte olduğu öne sürülen kargoyu taşıyan bir gemiye çıktı. Bir İran fırkateyni de bu yılın başlarında bir denizaltı tarafından batırıldı.

🔹 Chatham House uzmanı Neil Quilliam, Çabahar’ın jeopolitik gerilimlere karşı kırılgan kalması halinde Hindistan’ın bölgesel hedeflerini daraltmak yerine bağlantı ağlarını ve diplomatik ilişkilerini çeşitlendirmesinin muhtemel olduğunu söyledi.

🔹 Pekin merkezli Moonshot AI, Kimi K3 yapay zekâ modelinin ağırlıklarını 27 Temmuz Pazartesi günü kamuya açacak. Geliştiriciler modeli ücretsiz olarak indirip değiştirebilecek ve kendi sistemlerinde barındırabilecek.

🔹 Moonshot AI kurucusu Yang Zhilin, şirketin kullanıcı kazanmak için rakip ABD merkezli özel sistemlerden daha açık ve erişilebilir olmaya odaklandığını söyledi.

🔹 Kimi K3’ün ilk duyurusu ve kıyaslama sonuçları, Çin yapımı modellerin OpenAI ve Anthropic gibi ABD merkezli şirketlerin modelleriyle arasındaki farkı kapattığını gösterdi. Duyuru, bu ay yapay zekâ şirketlerinin hisselerinde satış dalgasına yol açtı.

🔹 Kimi K3’ün piyasaya çıkışı, Çinli şirketlerin Nvidia’nın yapay zekâ hızlandırıcılarına tam erişimi olan rakiplerine kıyasla daha düşük bütçe ve daha az gelişmiş kaynakla rekabet edebileceği görüşünü güçlendirdi.

🔹 Kimi K3’ün piyasaya çıkışı, üçüncü taraf açık modelleri barındıran bulut yapay zekâ bilişim sağlayıcılarının işlerini artırabilir. Çin’de geliştirilen yapay zekâ modelleri, daha düşük fiyat ve ABD merkezli sistemlerle karşılaştırılabilir performans sunmaları sayesinde küresel ölçekte yaygınlaştı.

🔹 Moonshot AI’nin günlük satışları, K3’ün tanıtımından bu yana en az altı kat arttı. Şirket, olası bir Hong Kong halka arzı öncesinde 50 milyar dolar değerlemeyle yeni bir finansman turu arıyor.

🔹 Açık ağırlıklı büyük dil modellerinin kullanımı artıyor; ancak bu modellerin gelir yaratması, büyük ölçekli bulut sağlayıcıları üzerinden dağıtılmasına bağlı olacak. Amazon AWS Bedrock, Microsoft Azure Foundry ve Google Vertex AI henüz Çin menşeli açık ağırlıklı modelleri desteklemiyor.

🔹 Bir Beyaz Saray yetkilisi, Moonshot AI’nin K3’ü yasaklı Nvidia çipleriyle eğittiğini ve Anthropic’in yapay zekâ modelinden yasa dışı biçimde çıktı alarak kendi performansını geliştirdiğini suçladı. Moonshot AI konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

🔹 Moonshot AI, K3’ü 2,8 trilyon parametreyle geliştirdi. Model, 1 milyon tokenlık bağlam penceresi sayesinde tek bir komut içinde büyük belgeleri veya kod tabanlarını işleyebiliyor.

🔹 Moonshot AI, modelin mimarisi, eğitimi ve değerlendirme kıyaslamalarına ilişkin daha fazla ayrıntıyı yaklaşan teknik raporla açıklayacak.

🔹 CXMT hisseleri, Şanghay Borsası'ndaki ilk işlem gününde yüzde 470 yükseldi ve Asya'nın bu yılki en büyük halka arzına imza attı.

🔹 Hisse fiyatı, 8,66 yuanlık halka arz fiyatına karşılık 49,50 yuan seviyesinden işlem görmeye başladı.

🔹 İlk dakikalardaki yükseliş, CXMT'nin piyasa değerini 3,3 trilyon yuana (487,31 milyar dolar) çıkardı; halka arz sürecindeki değer 85,5 milyar dolardı.

🔹 CXMT, piyasa değeri bakımından Çin'de işlem gören en değerli şirket olurken Industrial and Commercial Bank of China'yı geride bıraktı.

🔹 Hisseler kısa süreliğine 38,11 yuana geriledi, ardından toparlandı ve saat 02.36 GMT itibarıyla 49,51 yuandan işlem gördü.

🔹 CXMT, eski adı ChangXin Memory Technologies olan şirket olarak halka arzdan 57,92 milyar yuan (8,6 milyar dolar) sağladı; ek tahsis seçeneğinin tamamen kullanılması halinde gelir 66,61 milyar yuana çıkabilir.

🔹 Halka arz fiyatı üzerinden yaklaşık 579 milyar yuan (85,5 milyar dolar) değer biçilen CXMT, Çin'in en büyük borsada işlem gören yarı iletken şirketlerinden biri oldu.

🔹 Şirketin genişletilmiş sermayesinin yalnızca yüzde 6,73'ü halka arz sırasında serbestçe işlem gördü; hisselerin büyük bölümü işlem kısıtlaması altında kaldı.

🔹 Küçük başlangıçtaki halka açık pay, fiyat dalgalanmalarını artırabilir ve yüksek işlem hacmi çekebilir.

🔹 CXMT, ilk yarı gelirinin yedi katından fazla artmasını bekliyor.

🔹 HSBC Qianhai Securities, halka arzın Çin genelindeki piyasanın likiditesini azaltabileceğini söyledi; geçmiş teknoloji şirketi listelemelerinin ardından ertesi işlem gününde toparlanma görülebilir.

🔹 Carlyle ve Bain Capital, müşterilerine ait yaklaşık 160 milyar dolarlık varlığı yöneten Wealth Enhancement’ı satın almak için yarışıyor.

🔹 Carlyle ve Bain Capital, Wealth Enhancement’ın özel sermaye sahipleri TA Associates ve Onex’in satış sürecinde kalan son teklif sahipleri oldu.

🔹 Satış sürecinde Wealth Enhancement için borç dahil yaklaşık 7 milyar dolarlık değerleme hedefleniyor.

🔹 TA Associates ve Onex, son aylarda Wealth Enhancement’ı satmak için Evercore’u görevlendirdi. Süreç ileri aşamada bulunuyor ancak anlaşmayla sonuçlanması garanti değil; mevcut sahipler şirketi ellerinde tutmayı da seçebilir.

🔹 Wealth Enhancement, geçen yıldan bu yana en az altı küçük kayıtlı yatırım danışmanını satın alarak ölçeğini büyütmeye çalıştı.

🔹 Kayıtlı yatırım danışmanı şirketleri, ücret karşılığında varlıklı bireylere ve işletme sahiplerine yatırım danışmanlığı sunuyor ve bankalarla rekabet ediyor.

🔹 Özel sermaye grupları, düzenli gelirleri ve sadık müşteri tabanları nedeniyle bağımsız varlık yönetimi şirketlerine yatırım yapıyor. Mubadala Capital geçen yıl CI Financial’ı 8,8 milyar dolarlık anlaşmayla satın aldı; Clayton Dubilier & Rice ise 2023’te Focus Financial Partners’ı 7 milyar dolara satın aldı.

🔹 Bazı özel sermaye yöneticileri, varlık yönetimi sektöründe aşırı yatırım bulunduğunu ve uzun süredir elde tutulan bazı yatırımların beklenen getiriyi sağlayamadığını düşünüyor. Borsada işlem gören LPL Financial gibi varlık yöneticilerinin değerlemeleri de yapay zekânın finansal danışmanlık hizmetlerini etkileme ihtimali nedeniyle bu yıl geriledi.

🔹 Carlyle ve Bain Capital yorum yapmadı; Wealth Enhancement, TA Associates, Onex ve Evercore’un yorum taleplerine yanıt vermedi.

🔹 İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin geçen hafta yayımladığı video mesajını kendisine ve İsrail’e yönelik “nefret söylemi” olarak nitelendirdi.

🔹 Mamdani, video mesajında Netanyahu’yu “savaş suçlusu” olarak tanımladı, Gazze’deki savaşı kınadı ve ABD hükümetinden Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama emrini uygulamasını istedi.

🔹 Netanyahu, Mamdani’nin “nefreti körüklediğini” ve bir grubu diğerine karşı kışkırtmaya çalıştığını söyledi.

🔹 Netanyahu, Mamdani’nin video mesajının yayımlanmasının ardından Manhattan’ın Upper West Side bölgesinde Yahudi bir erkeğin bıçaklanmasının “tesadüf” olduğunu düşünmediğini söyledi.

🔹 Saldırgan, 57 yaşındaki Asyalı Chok Sung ile Yahudi Moshe Yezhak Grunhaus’u bıçakladı. Polis, saldırılar sırasında “Allahu ekber” diye bağırdığını belirtti.

🔹 Polis, Raul Morales’i gözaltına aldı ve hakkında nefret suçu kapsamında iki cinayete teşebbüs suçlaması yöneltti. Polis Komiseri Jessica Tisch, saldırıların gerekçesinin soruşturulduğunu ve Morales’in ruhsal durumunun saldırılarda rol oynamış olabileceğini söyledi.

🔹 Her iki saldırı mağduru da hayatta kaldı. Netanyahu, New York’taki Yahudi Amerikalıların şu anda korktuğunu söyledi ve Mamdani’nin Yahudiler, Hristiyanlar ve Müslümanlar dahil tüm New Yorkluların belediye başkanı olması gerektiğini belirtti.

🔹 Mamdani, kent genelinde antisemitizmle mücadele etmeye kararlı olduğunu söyledi. Yahudi New Yorkluların kent nüfusunun azınlığını oluşturmasına rağmen tüm nefret suçlarının mağdurları arasında çoğunluğu oluşturduğunu belirtti.

🔹 Mamdani, Netanyahu’nun New York’a gelmesi halinde tutuklanması konusunda kent hukukçularıyla görüşmeler yürüttü. Belediye Hukuk Departmanı konuyu incelemesine rağmen kentin tutuklama yetkisi bulunmadığını açıkladığı video yaklaşık 100 milyon kez izlendi.

🔹 Netanyahu, Mamdani’yi 7 Ekim katliamını kutlamakla suçladı. Mamdani ise Hamas saldırılarını “korkunç bir savaş suçu” olarak kınadı ve Gazze’deki savaşta 70 binden fazla kişinin öldüğünü söyledi.

🔹 Netanyahu, Eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantısı için New York’a gitme planını sürdürdüğünü söyledi.

🔹 New York Belediye Meclisi Başkanı Julie Menin, İsrail ve Gazze çevresindeki gerilim nedeniyle söylemlerin ve tansiyonun düşürülmesi gerektiğini söyledi.

🔹 Hızla yayılan orman yangını pazar günü Bordeaux’ya 16 kilometre mesafeye kadar yaklaşırken, çevre kent ve köylerden tahliye edilen binlerce kişi Bordeaux’ya sığındı.

🔹 Tahliye edilenlerin önemli bir bölümü Bordeaux Sergi Merkezi’nde barınıyor ve evlerine ne zaman dönebileceklerini bekliyor.

🔹 Gironde bölgesinde yangınların başlamasından bu yana yaklaşık 42 bin hektar alan yandı; yaklaşık 220 bin kişi tahliye edildi. Bu sayı, Fransa tarihindeki en büyük barış dönemi tahliyelerinden biri oldu.

🔹 Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, bu yaz ülke genelinde orman yangınlarının 115 bin hektar alanı yaktığını açıkladı. 2014-2023 dönemindeki yıllık ortalama kayıp 9 bin hektardı; 2022 yazında ise yaklaşık 70 bin hektar yanmıştı.

🔹 Orta İspanya’daki yangınlarda yaklaşık 50 bin hektar alan yandı ve 105 bin kişi yerinden edildi.

🔹 Bordeaux’da yoğun sarı-turuncu duman nedeniyle sokaklara keskin bir koku yayıldı, havaya kurum parçacıkları karıştı ve çok sayıda kişi maske takarak evlerinde kaldı.

🔹 Bordeaux Belediye Başkanı Thomas Cazenave, yetkililerin kent için tahliye emri vermeyi beklemediğini söyledi. Değişen rüzgârlar ve yüksek sıcaklıklar, itfaiyenin yangını kontrol altına almasını zorlaştırıyor.

🔹 Bordeaux’da sıcaklığın salı günü 37, çarşamba günü ise 41 dereceye ulaşması bekleniyor.

🔹 Eysines’ten tahliye edilen 77 yaşındaki Atika Farhati, evini ve aralarında Çin vazosunun da bulunduğu eşyalarını kaybetmekten endişe ettiğini söyledi. Eysines, Atlantik’ten kente doğru esen dönen rüzgârların taşıdığı yangınların güzergâhında bulunuyor.

🔹 Eski mühendis Roger Peuron, yangının Saint-Médard-en-Jalles yakınlarındaki stratejik balistik füze yakıtı üreten bir fabrikaya ulaşmasının büyük bir felaket yaratacağını söyledi. Peuron, bölgedeki çam ağaçlarının yanıcı reçineleri ve sığ kökleri nedeniyle yangını büyüttüğünü belirterek daha dayanıklı ağaç türlerinin dikilmesini önerdi.

🔹 Bordeaux’daki tahliye merkezinde bazı kişiler itfaiyecilerin çabalarını överken, 70 yaşındaki Rabah Boukabous yetkililerin geç tepki verdiğini ve yangının etkisini daha erken sınırlayabileceklerini söyledi.

🔹 Başkan Yardımcısı JD Vance ve Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, Başkan Donald Trump’ın İran’daki savaşı tırmandırma seçeneğini değerlendirdiği cuma günkü Beyaz Saray toplantısında çatışmanın büyümesine ilişkin endişelerini dile getirdi.

🔹 ABD, yaklaşık iki hafta boyunca her gece düzenlenen saldırıların ardından cuma gecesi İran’a yönelik bombardıman kampanyasına ara verdi. Savunma Bakanlığı operasyonların cumartesi günü itibarıyla beklemede olduğunu açıkladı.

🔹 Caine, ABD’nin mühimmat stoklarının azalması ve olası olumsuz sonuçlar konusunda uyarıda bulundu. Caine, mevcut askeri seçeneklerin başarıyla uygulanabileceğini ancak bunun muhtemel sonuçlarının dikkate alınması gerektiğini söyledi.

🔹 Toplantıda, ABD’nin büyük çaplı operasyonlara yeniden başlaması halinde İran’da çok sayıda sivilin hayatını kaybedebileceği uyarısı yapıldı.

🔹 Trump’ın hedef alınabileceğini söylediği yollar, köprüler ve elektrik santralleri gibi sivil altyapıların vurulması, çok sayıda İranlının ölmesine ve daha fazla kişinin elektriksiz ya da gıdasız kalmasına yol açabilir.

🔹 Görüşmede olası bir mülteci krizi, İran’ın Körfez ülkelerindeki enerji ve deniz suyu arıtma altyapılarına misilleme yapması ve çatışmanın bölgeye yayılması ihtimali de ele alındı.

🔹 Trump, daha büyük bir saldırı emri vermesi halinde ABD’nin bunu yıkıcı biçimde gerçekleştirebileceğini belirten danışmanlarına rağmen, saldırının ikinci ve üçüncü aşamadaki sonuçlarını dikkate aldı.

🔹 ABD’nin mühimmat stokları, Ukrayna’ya sağlanan askeri yardım ve Husilere yönelik operasyonlar nedeniyle önemli ölçüde azaldı. ABD’nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Mike Waltz, stokların yeniden oluşturulduğunu söyledi.

🔹 Demokrat Senatör Chris Van Hollen, ABD’nin İran savaşına girmemesi gerektiğini ve savaşı sona erdirmesi gerektiğini söyledi. Van Hollen, İran saldırılarını durdurmak için kullanılan önleyicilerin her gün tükendiğini belirtti.

🔹 Trump, İran’la aktif müzakerelerin sürdüğünü ve bombardımanın devam edebileceğini ya da daha yoğun hale getirilebileceğini söyledi. Beyaz Saray İletişim Direktörü Steven Cheung, Trump’ın diplomatik çözümü tercih ettiğini ancak İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki faaliyetlerini veya müttefiklere yönelik saldırılarını sürdürmesi halinde tüm seçenekleri koruduğunu açıkladı.

🔹 Körfez ülkeleri, ABD yönetimiyle yaptıkları görüşmelerde itidal çağrısında bulundu. Trump’ın daha büyük bir saldırıyı değerlendirdiği dönemde müzakerecilere görüşmeleri sürdürme talimatı verdiği belirtildi.

🔹 Trump’ın çevresindeki ve Pentagon’daki yetkililerin çoğu, kara birlikleri konuşlandırılmadan yapılabilecek tırmandırma seçeneklerinin beklenen sonuçları sağlayacağına inanmadı. Pentagon Sözcüsü Sean Parnell ise ABD ordusunun operasyonları yürütmek ve ülkeyi korumak için gerekli kapasiteye sahip olduğunu açıkladı.