Bu genç, 10 trilyon dolarlık bir sektörün karşısına çıktı. Hepimiz onun sayesinde daha sağlıklı olabiliriz.
New York Times
🔹 Bryce Martinez, 16 yaşındayken göğüs çevresinde ağrı ve yüksek tansiyon nedeniyle hastaneye kaldırıldı; burada tip 2 diyabet ve yağlı karaciğer hastalığı tanısı aldı.
🔹 Martinez, çocukluğundan beri obezite yaşadığını ancak göğüs ağrısına kadar sağlık durumuyla ilgili başka bir sorun fark etmediğini söyledi.
🔹 ABD’de sağlıksız gıdalar çoğu zaman daha ucuz ve erişilebilir seçenekler olurken, uzun çalışma saatleri evde yemek hazırlamaya ayrılan zamanı azalttı; gıda şirketleri bu boşluğu ultra işlenmiş ürünlerle doldurdu.
🔹 Ultra işlenmiş gıdalar çoğunlukla yüksek miktarda tuz, şeker, yağ ve katkı maddesi içeriyor; bazı ürünler çocuklara pazarlanıyor ve besin değerleri sınırlı olmasına rağmen sağlıklı olduklarını belirten etiketler taşıyor.
🔹 Martinez, 2024’ün sonunda Kraft Heinz, Coca-Cola, PepsiCo ve Nestlé USA’nın da aralarında bulunduğu 11 büyük gıda üreticisine dava açtı. Davada, şirketlerin ürünlerinin çocukluk döneminde tip 2 diyabet ve yağlı karaciğer hastalığına yol açtığı öne sürüldü.
🔹 Ultra işlenmiş gıdaların bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandığı ve çocuklara pazarlandığı iddiasıyla 18 yaşından küçük kişilerin kronik hastalıklarına ilişkin yarım düzineden fazla kişisel zarar davası daha açıldı.
🔹 Beslenme araştırmaları, işlenmiş gıdaların tokluk ve beslenmeye ilişkin vücut sinyallerini etkisizleştirebildiğini ve tip 2 diyabet ile obezite riskini artırabildiğini ortaya koydu.
🔹 Trump yönetiminin ve özellikle Robert F. Kennedy Jr.’ın liderliğindeki MAHA kanadının ultra işlenmiş gıdalar konusundaki açıklamalarına rağmen ABD’de kapsamlı yeni düzenlemeler yürürlüğe girmedi.
🔹 Kamu sağlığı davaları geçmişte opioid düzenlemelerini, kurşun bazlı boya ve asbest kullanımının sınırlandırılmasını ve sürüş güvenliğinin artırılmasını sağladı; tütün davaları ise reklam kısıtlamaları, yüksek sigara vergileri ve tütün ürünlerine erişimin sınırlandırılmasıyla sonuçlandı.
🔹 Martinez’in davası, belirli ürünlerin hastalıklarına neden olduğunu kanıtlamak için yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle federal mahkeme tarafından reddedildi. Haziranda yargıç, davaya ek ayrıntılarla devam edilmesi talebini de reddetti; avukatları temyize gitmeyi ve benzer davalar açmayı planlıyor.
🔹 San Francisco şehir savcısı, geçen aralık ayında 11 gıda şirketine karşı Kaliforniya halkı adına dava açtı. Davada şirketlerin geniş bir kesimi etkileyen ve sağlık bütçelerini zorlayan kamu sağlığı krizini kötüleştirdiği öne sürüldü; Kaliforniya’da diyabetin yıllık maliyeti yaklaşık 47 milyar dolar olarak hesaplandı.
🔹 Davaların sonucunda vergiler, uyarı etiketleri, ürünlerin yeniden formüle edilmesi, sağlıklı gıdalara erişimin artırılması ve bu ürünler için sübvansiyonlar gündeme gelebilir.
🔹 Philip Morris’in 1988’de Kraft’ı satın alması ve R.J. Reynolds’ın daha önce büyük gıda markalarını bünyesine katıp Nabisco ile birleşmesi sonrasında tütün şirketlerinin aroma optimizasyonu, çocuklara pazarlama ve beyin kimyası konusundaki bilgilerini ultra işlenmiş gıdalarda kullandığını gösteren belgeler ortaya çıktı.
🔹 Martinez, 20 yaşında hastalıklarını GLP-1 ilacıyla kontrol ediyor ve sağlık masraflarını karşılayan bir iş bulup bulamayacağı konusunda endişe taşıyor. Martinez, çocukken gıdalar hakkında bilmek istediği şeyi “Kolaylık, sonunda bir bedel getiriyor” sözleriyle anlattı.