Teknoloji ve tarafsızlık
🔹 Malezya Başbakanı Enver İbrahim’in kıdemli siyasi danışmanı Tengku Zafrul Aziz, ülkesinin dış politikada taraf seçmeye zorlanmadığını, ancak teknoloji güvenliği konusunda taraf seçmesi için baskı gördüğünü söyledi.
🔹 Malezya, daha güçlü düzenlemeler, hassas teknolojilere yönelik daha sıkı denetim ve ABD ile Çin’e ait donanım ya da teknik bilginin karşı tarafa geçmesini önleyecek güvenceler içeren koşullu tarafsızlık politikası izliyor.
🔹 Malezya’nın büyüyen veri merkezi sektörü, ABD’yi gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e yönlendirilmeyeceğine, Çin’i ise sıkı kontrollerin taraf seçmek anlamına gelmediğine ikna etmeye çalışıyor.
🔹 Washington, Çinli mühendisleri yüksek teknoloji ürünü Nvidia çipleriyle donatılmış Malezya veri merkezi kapasitesini kiralayarak ABD ihracat kontrollerini aşmakla suçladı.
🔹 Malezya, ABD menşeli yüksek performanslı yapay zekâ çiplerinin ihracatı, yeniden ihracatı ve ülke üzerinden transit geçişine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdı.
🔹 Malezya, Stratejik Ticaret Yasası kapsamında listelenmemiş ürünler için “her şeyi kapsayan” kontroller uygulamaya koydu. İşletmeler, ABD menşeli yapay zekâ çiplerinin kısıtlı faaliyetlere yönlendirilebileceğinden şüphelenirse ticaret izni almak zorunda.
🔹 Gelişmiş yapay zekâ çiplerini Malezya üzerinden ihraç eden, yeniden ihraç eden veya taşıyan kişiler, çiplerin kısıtlı faaliyetlerle bağlantılı olabileceğini bilmeleri ya da bundan şüphelenmeleri halinde 30 gün önceden bildirim yapmak zorunda. Stratejik Ticaret Sekreterliği daha sonra izin gerekip gerekmediğine karar veriyor.
🔹 Gümrük ve ticaret hukuku uzmanları Jeff Sum ile Chloe Ng, düzenlemenin fiziksel donanım sınırdan geçmese bile dijital veya veri merkezi ortamlarında aktarılan kontrollü teknoloji, yazılım ve teknik bilgiyi kapsayabileceğini söyledi.
🔹 Malezya’daki düzenlemeler, ihlal şüphesi halinde düzenleyicilere belge ve dijital kayıtlara erişim talep etme yetkisi veriyor; ancak uygulamaya ilişkin hukuki emsal bulunmuyor.
🔹 Veri merkezi işletmecileri, müşterilerin kiraladıkları işlem kapasitesini hangi amaçlarla kullandığını her zaman göremiyor. Yakın denetim, teknoloji sahibi ülkelerin talep ettiği güvenceyi sağlamayı zorlaştırırken gizlilik sorunlarına da yol açabilir.
🔹 HeiTech Padu Üst Yöneticisi Abdul Halim Md Lassim, işletmecilerin müşteri incelemesi yapması gerektiğini ancak platformlardaki tüm yapay zekâ iş yüklerini gerçekçi biçimde takip edemeyeceğini söyledi.
🔹 Malezya, siber güvenlik, veri koruma ve bilgi sistemleri yönetimini kapsayan açık ve teknolojiye tarafsız standartlarla hassas teknolojiler için güvenilir bir merkez olmayı hedefliyor.
🔹 Malezya, teknoloji tüketicisinden teknoloji geliştiricisine geçmeye çalışırken ABD, Çin, Japonya, Güney Kore ve diğer ülkelerden gelen sistem ve bileşenlere dayanıyor.
🔹 Malezya’nın nadir toprak elementlerini ham cevher olarak ihraç etmek yerine ülke içinde işleme politikası, Çinli yatırımcıların getirdikleri işleme teknolojisinin rakiplere sızabileceği yönünde kaygı duymasına yol açtı. Malezya, yatırımlara açık kalırken hassas teknolojiler için güvenlik önlemlerini güçlendiriyor.
Siyasi planlar
🔹 Tengku Zafrul Aziz, Senato döneminin sona ermesinin ardından seçimlerde aday olmak istediğini söyledi.
🔹 Zafrul, parlamenter veya eyalet koltuğundan hangisi için aday olacağına Enver İbrahim ile Halkın Adaleti Partisi’nin (PKR) karar vereceğini belirtti. Eski ekonomi bakanı Rafizi Ramli’nin partiden ayrılırken boşalttığı parlamento koltuğu Zafrul’un adıyla ilişkilendirildi.
🔹 Zafrul, 2015-2020 arasında CIMB’nin grup üst yöneticiliğini yaptı; Mart 2020’de maliye bakanı oldu ve görevi Muhyiddin Yasin’in ardından İsmail Sabri Yaakob döneminde de sürdürdü.
🔹 Zafrul, 2022’de Kuala Selangor parlamento koltuğu için Birleşik Malaylar Ulusal Örgütü adayı olarak yarıştı. 1997’de katıldığı partiden geçen yıl ayrılarak PKR’ye geçti.