İran görüşmeleri neden çıkmaza girdi?
CNN
🔹 Brett McGurk, Washington ile Tahran'ın aynı görüşmeleri yürüttüğünü düşünmesine rağmen gerçekte iki farklı müzakere anlayışıyla hareket ettiğini savundu.
🔹 McGurk, Washington'un müzakereleri güç dengesi üzerinden, Tahran'ın ise sahip olduğu varlık üzerinden değerlendirdiğini yazdı.
🔹 İran'ın 1979 devriminden bu yana ABD ile pazarlıklarda rehineleri koz olarak kullandığı ifade edildi.
🔹 Eylül 2023'te ABD ile İran arasında Evin Cezaevi'nde tutulan beş ABD vatandaşının serbest bırakılması karşılığında bazı İranlı mahkûmların bırakılması ve 6 milyar dolarlık fonun Güney Kore'den Katar'a aktarılması konusunda anlaşma sağlandı.
🔹 Anlaşma kapsamında 6 milyar dolarlık fonun yalnızca yaptırım dışı insani işlemler için kullanılmasına izin verildi.
🔹 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e saldırmasının ardından ABD, Katar'daki bu fonlara erişimi yeniden durdurdu.
🔹 Brett McGurk, İran'ın bugün Hürmüz Boğazı'nı küresel ekonomi için bir rehine gibi kullandığını savundu.
🔹 Hürmüz Boğazı dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birini taşıyor.
🔹 İran, füze ve insansız hava araçlarıyla oluşturduğu baskı sayesinde boğaz üzerinde fiili kontrol sağladığını öne sürüyor.
🔹 İranlı askerî danışman Muhsin Rızai, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için ABD'nin 24 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığını serbest bırakması gerektiğini söyledi.
🔹 Rızai, "Trump müzakereleri ciddiye alıyorsa bu 24 milyar dolar güven testidir." dedi.
🔹 Donald Trump yönetimi, İran limanlarına uyguladığı abluka ile İran petrol ihracatını durdurarak ekonomik baskıyı artırmaya çalışıyor.
🔹 İran ekonomisinin yüksek enflasyon ve milyarlarca dolarlık gelir kaybıyla ekonomik çöküşün eşiğinde olduğu ifade edildi.
🔹 McGurk, Tahran'daki yeni yönetimin ekonomik sıkıntılara rağmen geri adım atmayacağını savundu.
🔹 İran, pazar günü nisan ayındaki ateşkesten bu yana ilk kez İsrail'e füze saldırısı düzenledi.
🔹 Tahran, Donald Trump'ın küresel ekonomik baskıya İran'dan daha uzun süre dayanamayacağını düşündüğünü hesaplıyor.
🔹 Muhsin Rızai, deniz ablukasının kaldırılmaması halinde savaşın Hint Okyanusu'na, Babülmendep Boğazı'na, Kızıldeniz'e ve Akdeniz'e taşınacağını söyledi.
🔹 Brett McGurk, Washington'un önünde ekonomik baskıya devam etmek, İran'ın taleplerini kabul etmek veya askerî müdahaleyle Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü sağlamaya çalışmak olmak üzere üç seçenek bulunduğunu savundu.
🔹 Brett McGurk, mevcut güç dengesi değişmediği sürece İran'ın elindeki kozu kolayca bırakmayacağını ve görüşmelerin çıkmazda kalacağını yazdı.