🔹 Başkan Donald Trump, İran'a yönelik yeni saldırı planını iptal etti ve ABD ile İran arasındaki gerilim geçici olarak azaldı.

🔹 Katar arabulucuları, Hürmüz Boğazı'nın açılması için İran'a yeni bir teklif sundu. İranlı diplomatlar teklife olumlu tepki verdi, ancak Tahran'ın anlaşmayı kabul edip etmeyeceği netleşmedi.

🔹 Teklif, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler için yeni seyir düzenleri oluşturmayı öngörüyor. İran geçen hafta boğazdaki her iki geçiş hattının en az bir bölümünü kontrol etmekte ısrar etmişti.

🔹 Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sini taşıyor. İran'ın gemilerden geçiş ücreti alma talebinin yeni teklifte nasıl ele alındığı netleşmedi; ABD bu talebe karşı çıkıyor.

🔹 İranlı diplomatlar ayrıca stratejik su yolunun açılması ve ülkenin petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılması için yeni öneriler sundu.

🔹 Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Trump'la yaptığı telefon görüşmesinde bölgedeki gerilimin azaltılması için diyaloğu sürdürmesini istedi. Suudi hükümeti, diplomatik çabaların bölgesel güvenlik ve istikrarı koruyabileceğini açıkladı.

🔹 Körfez ülkeleri, savaşın uzaması ve İran saldırılarının topraklarını sık sık hedef alması nedeniyle ABD'nin net bir strateji belirlememesinden rahatsızlık duyuyor. Körfez müttefikleri ABD'den daha fazla hava savunma önleyicisi ve Amerikan ordusunun koruma güvencesini talep etti.

🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'daki mevkidaşlarıyla görüştü. Arakçi, ABD veya İsrail'in saldırması halinde Tahran'ın kendisini savunmak için güçlü bir karşılık vereceğini ve sonuçlardan Washington'ın sorumlu olacağını söyledi.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, Trump'tan İran'a karşı daha kararlı adımlar atmasını istedi. Suudi Arabistan ise gerilimin azaltılmasını desteklemeyi sürdürüyor ve Trump'ın tam kapsamlı savaşa dönmek yerine anlaşmayı tercih ettiği değerlendiriliyor.

🔹 İran'la savaş ABD'de geniş ölçüde desteklenmiyor ve savaş, Cumhuriyetçilerin kasım ayındaki ara seçimlerdeki beklentilerini olumsuz etkiliyor. Diplomasi başarısız olursa İran Devrim Muhafızları, ABD saldırmasa bile önleyici saldırıları değerlendirebilir.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran’la müzakerelerin pazartesi öğleden sonra başlayacağını söyledi ancak görüşmelerin yeri ve katılımcıları hakkında bilgi vermedi.

🔹 Trump, İran’ın anlaşmaya varması için bir son tarih belirlemeyi reddetti ve insanların ölmesini istemediğini söyledi.

🔹 Trump, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve İran’ın nükleer kapasitesine ilişkin anlaşmazlığın çözülmesi umuduyla yakın zamanda düzenlenmesi beklenen bir saldırıyı durdurduğunu açıkladı.

🔹 Trump, İran ile İsrail’in şubat sonunda başlattığı savaşta daha önce yeni saldırılarla tehdit etmiş, ancak görüşmelere zaman tanımıştı. Müzakereler şu ana kadar kapsamlı bir anlaşmayla sonuçlanmadı.

🔹 İran, savaş başlamadan önce dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde kapattı.

🔹 Boğazın kapanması enerji fiyatlarını yükseltti ve daha geniş kapsamlı enflasyon baskısı oluşturdu.

🔹 Petrol fiyatları pazartesi gününün erken işlemlerinde yüzde 4’ten fazla geriledi.

🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, diplomatik çabaları görüşmek üzere Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’le telefon görüşmeleri yaptı.

🔹 Tahran ile Umman arasındaki Hürmüz Boğazı görüşmeleri son aşamaya geldi.

🔹 İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, müzakerelerin boğazdan geçiş için yeni bir rota üzerinde yoğunlaştığını ve bunun Hürmüz Boğazı’nın açılması ya da kapatılması konusundan ayrı olduğunu söyledi.

🔹 İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, İran’ın nükleer programını yenilemeye veya balistik füze sanayisini ilerletmeye çalışması halinde İsrail’in harekete geçeceğini ve saldırı düzenleyeceğini söyledi.

🔹 Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran’ın nükleer programını sınırlandırmak için diplomasi, ekonomik baskı ve güç kullanımı seçeneklerini görüştü. Tahran, nükleer silah geliştirmeye çalıştığını reddediyor.

🔹 Japonya ve ABD, 40 yılın en düşük seviyesine gerileyen yeni desteklemek amacıyla geçen hafta ortak müdahalede bulundu.

🔹 Ortak müdahale, iki ülkenin 2011’deki deprem ve tsunaminin ardından yeni zayıflatmak için koordineli adım atmasından bu yana ilk kez gerçekleşti.

🔹 Japonya Maliye Bakanlığı ve ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, gelecekte daha fazla ortak müdahale yapmaktan çekinmeyeceklerini açıkladı.

🔹 Müdahaleler, yen ve Japon devlet tahvillerindeki satışların küresel ekonomiyi etkilemesini ve Washington’un borçlanma maliyetlerini artırmasını önlemeyi amaçlıyor.

🔹 Japonya Ekonomisi Başkanı Shigeto Nagai, ABD’nin müdahaleye katılmasının düşük maliyetle önemli fayda sağlama ihtimali nedeniyle ulusal çıkarlarına hizmet ettiğini söyledi. Nagai, iki ülkenin bir süre koordineli ve aralıklı müdahalelere devam etmesinin beklendiğini ekledi.

🔹 Yenin zayıflığında, Japonya’daki politika faizlerinin ABD gibi diğer büyük ekonomilere kıyasla daha düşük olması etkili oluyor. Japonya Merkez Bankası, haziran ayında ana faizini yüzde 1’e yükseltti; ABD Merkez Bankası’nın politika faizi yüzde 3,50 ile yüzde 3,75 aralığında bulunuyor.

🔹 Japonya’nın çalışma çağındaki nüfusundaki uzun süreli düşüş, düşük verimlilik ve ABD doları üzerinden fiyatlanan enerji ithalatına yüksek bağımlılık da ekonomideki sorunlar arasında yer alıyor.

🔹 Japonya Maliye Bakanlığı, cuma günü ABD Hazinesi ile yapılan müdahalenin son aylardaki aşırı oynaklığı ve yen üzerindeki düzensiz hareketleri sınırladığını açıkladı. Bessent, koordineli döviz işlemlerinin düzensiz yen hareketlerini engellediğini söyledi ve Japonya’nın yeni yönelik adımlarını desteklediğini ekledi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Japonya’nın zayıflayan yen için yardım istediğini ve ABD’nin Japonya’nın yanında olduğunu söyledi.

🔹 Dolar, Trump’ın açıklamalarının ardından yüzde 0,2 düşerek 157,07 yene geriledi; Japonya Maliye Bakanlığı’nın açıklamasından sonra 157,70 yene yükseldi. Japonya Merkez Bankası verileri, Tokyo’nun perşembe günü New York piyasalarındaki müdahale sırasında yaklaşık 59 milyar dolar satarak yen almış olabileceğine işaret etti.

🔹 ABD müdahalesinin büyüklüğünü açıklamadı; Scott Bessent’in önündeki not defterinde Japon yeni almak için 5-10 milyar dolarlık işlem planı yer aldı.

🔹 Başkan Donald Trump, İran'a yeni bir saldırı düzenleme tehditlerinin ardından diplomasi yoluyla savaşta ulaşamadığı sonuçları elde etmeye çalışıyor.

🔹 Trump'ın Körfez ortakları, Hürmüz Boğazı'nı en azından geçici olarak deniz taşımacılığına yeniden açmayı ve gelecekteki nükleer görüşmelerin temelini oluşturmayı hedefliyor.

🔹 Trump, ABD'nin pazartesi öğleden sonra görüşmelere başlayacağını açıkladı. Müttefiklerinin talebi üzerine, II. Dünya Savaşı'ndan bu yana düzenlenmesi planlanan en büyük askeri saldırıyı iptal etmeye hazırlandığını söyledi.

🔹 Umman ve İran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda ilerleme sağlandığını açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Umman'la gemilerin boğazdan geçişini sağlayacak mekanizma için görüşmelerin son aşamaya yaklaştığını söyledi.

🔹 İran'ın ticari gemilerden geçiş ücreti alma talebinden kalıcı olarak vazgeçip geçmeyeceği ve görüşmelerin su yolunu tamamen açıp açmayacağı belirsizliğini koruyor.

🔹 Arakçi, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ile gerilimi azaltmaya yönelik yeni önlemleri görüştü. Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman da Trump'la yaptığı telefon görüşmesinde bölgedeki gerilimi azaltmak için diyaloğu destekledi.

🔹 Görüşmeler başarısız olursa Trump, askeri tehditlerini yeniden gündeme getirebilir. İran da ABD'nin askeri planlarına destek veren Arap Körfez ülkelerine saldırabileceği uyarısında bulundu.

🔹 Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin büyük ölçüde durması benzin fiyatlarını artırdı ve ABD ile diğer ülkeleri petrol rezervlerini kullanmaya zorladı. Cumhuriyetçi Kongre üyeleri, Beyaz Saray'dan İran savaşının hedeflerini ve nasıl sona ereceğini açıklamasını istedi.

🔹 Ürdün'deki bir ABD üssüne düzenlenen İran füze saldırısında üç ABD askeri öldü; şubattan bu yana çatışmalarda hayatını kaybeden ABD askeri sayısı 18'e çıktı.

🔹 Trump, şubat sonunda İran'a saldırı emri verdiğinde savaşın dört ila altı hafta içinde sona erebileceğini söylemişti. Savaş altıncı ayına girerken Trump'ın ülke içindeki ve dışındaki desteği azaldı.

🔹 ABD, haziranda İran'la Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığını yeniden başlatmayı amaçlayan bir mutabakat imzaladı; ancak anlaşma, uygulanma biçimine ilişkin farklı yorumlar nedeniyle çöktü.

🔹 Trump daha sonra ekonomik yaptırımları yeniden uyguladı ve ABD ordusuna deniz ablukasını sürdürme talimatı verdi. ABD Merkez Komutanlığı, İran'ın füzelerini, savunma sanayisini ve diğer hedeflerini vuracak büyük bir saldırı için seçenekler hazırladı.

🔹 Kandan Alzheimer hastalığını tespit eden testler, hastalığın daha erken yakalanmasını ve tanı sürecinin değişmesini sağlayabilir.

🔹 Güney Kaliforniya Üniversitesi’nin araştırmasına göre aile bakım verenleri, demans hastası yakınlarına her yıl 6,8 milyar saat bakım sağlıyor; bu emeğin tahmini ekonomik değeri 237 milyar dolar.

🔹 Alzheimer hastalarının aile bakım verenleri, bakım sorumlulukları nedeniyle kendi sağlıklarının kötüleştiğini bildirme konusunda diğer bakım verenlere kıyasla yaklaşık iki kat daha yüksek olasılığa sahip.

🔹 Güvenilir kan testleri, ailelere yeni Alzheimer tedavilerini takip etmek, kendi sağlıklarını korumak ve ileride gerekli olacak bakım için hazırlanmak üzere daha fazla zaman sağlayabilir.

🔹 İki partili Alzheimer Tarama ve Önleme Yasası, Gıda ve İlaç Dairesi’nin onayından sonra Medicare’in rutin kan temelli taramaları karşılamasını öngörüyor.

🔹 Kan testleri Alzheimer’la ilişkili biyolojik değişiklikleri hızlı biçimde tespit edebilir; ancak pozitif sonuç, hastanın bilişsel veya davranışsal belirtilerinin nedeninin mutlaka Alzheimer olduğu anlamına gelmiyor.

🔹 Araştırmalar, yaşlı yetişkinlerin yüzde 40’ına kadarının hiçbir belirti göstermeden Alzheimer patolojisi taşıyabileceğini ortaya koyuyor. Bilişsel ve davranışsal belirtileri bulunan bir kişi, belirtilerin gerçek nedeni başka bir durum olsa bile Alzheimer biyobelirteçleri açısından pozitif sonuç verebilir.

🔹 Diğer nörodejeneratif hastalıklar, damar ve metabolizma değişiklikleri, psikiyatrik hastalıklar, tıbbi sorunlar ile sosyal ve çevresel etkenler bilişsel belirtilere yol açabilir veya Alzheimer patolojisinin etkisini artırabilir; bu etkenlerin çoğu basit bir kan testiyle tespit edilemez.

🔹 Pakistan'daki Broad Peak'te bir çığın 10 kişilik dağcı ekibinin tamamını öldürmesinin ardından Nepal genelinde anma törenleri düzenleniyor. Ekipte altı Nepalli dağcı bulunuyordu.

🔹 Nirmal Purja, diğer adıyla Nims, dünyanın en yüksek 14 zirvesine altı aydan biraz uzun sürede tırmanmasıyla tanınan Britanya-Nepal vatandaşı bir dağcıydı.

🔹 Nepal Başbakanı Balendra Shah, Purja'nın cesaretinin, adanmışlığının ve katkılarının her zaman ilham verici kalacağını söyledi.

🔹 Purja'nın kardeşi Kamal, kardeşinin ölümünün ardından dünyasını kaybetmiş gibi hissettiğini ve Purja'yla gurur duyduklarını söyledi. Kamal, Purja'nın mirasının sonsuza dek yaşayacağını ekledi.

🔹 Purja'nın daha önce eğitim gördüğü, Katmandu yakınlarındaki Chitwan bölgesinde bulunan Small Heaven School'da öğrenciler ve çalışanlar mum yakarak anma töreni düzenledi.

🔹 Öğrenci Sarbagya Paudel, Purja'nın cesaretinin okulları için büyük bir örnek oluşturduğunu ve Nepal'e gurur getirdiğini söyledi.

🔹 Purja'nın okul yurdu sorumlusu Shailendra Baral, Purja'yı çocukluğundan itibaren korkusuz, dürüst ve hedeflerine ulaşmaya kararlı bir öğrenci olarak tanımladı.

🔹 Purja, Britanya ordusunda 16 yıl görev yaptı; bu sürenin 10 yılını özel kuvvetlerde geçirdi. Aşırı yüksek irtifa dağcılığındaki başarıları nedeniyle 2018'de MBE nişanı aldı ve Britanya ordusunda görev yaparken Everest'e tırmanan ilk Gurkha olduğunu söyledi.

🔹 Purja'nın uluslararası tanınırlığı, dağcılık yolculuğunun 2021 yapımı bir Netflix belgeselinde anlatılmasının ardından arttı.

🔹 2024'te iki kadın, Purja hakkında cinsel saldırı ve cinsel taciz suçlamalarında bulundu. Purja, avukatı aracılığıyla suçlamaları reddetti.

🔹 Broad Peak'teki ekipte Everest'e 10 kez tırmanan Pur Bahadur Gurung ve 2021'de K2'ye kışın çıkan tarihi Nepalli keşif gezisine katılan Kili Pemba Sherpa da bulunuyordu.

🔹 Fed Başkanı Kevin Warsh, ABD merkez bankasının düzenli politika toplantılarının sıklığını değiştirme olasılığını gündeme getirdi.

🔹 Önerilerden biri, Fed politika yapıcılarının faiz kararları ve diğer para politikası konuları için yılda altı kez, kapsamlı bir ekonomik konuyu görüşmek için de yılda iki kez toplanmasını öngörüyor. Bu konuda henüz karar alınmadı.

🔹 Warsh, toplantı takviminin yeniden değerlendirilmesini geçen hafta faiz belirleyen Federal Açık Piyasa Komitesi toplantısında gündeme getirdi.

🔹 FOMC, 1980’lerin başından bu yana faiz oranlarını belirlemek için Washington’da yılda sekiz kez toplanıyor.

🔹 Görüşmelerde politika kararlarının, önemli ekonomik veri açıklamaları ve diğer bilgilerle daha iyi örtüşmesi de ele alındı. Amaç, karar alma sürecini geliştirmek.

🔹 Fed, toplantı sayısının azaltılmasının yanı sıra basın toplantılarının daha seyrek yapılması ve toplantı sonrası politika açıklamasının önemli ölçüde kısaltılması olasılıklarını da gündeme getirdi.

🔹 Warsh, Fed’in iletişim yöntemleri ve bilanço yönetimi dahil olmak üzere olası değişiklikleri incelemek üzere beş çalışma grubu oluşturdu.

🔹 FOMC, 2026’nın geri kalanında eylül, ekim ve aralık aylarında; 2027’de ise önceden belirlenmiş takvim doğrultusunda toplanacak. Toplantı tarihleri, bir önceki toplantıda onaylanana kadar geçici kabul ediliyor.

🔹 FOMC kuralları, kurulun Washington’da yılda en az dört kez toplanmasını öngörüyor. Ekonomik veya finansal çalkantı dönemlerinde, 2020’de Covid-19 pandemisinin başlangıcında olduğu gibi plansız toplantılar da yapılabiliyor.

🔹 Faiz belirleyen FOMC, Fed Yönetim Kurulu’ndaki yedi yetkili, başkan yardımcısı olarak görev yapan New York Fed Başkanı ve her yıl dönüşümlü olarak oy hakkı kazanan dört bölgesel Fed bankası başkanından oluşan 12 üyeye sahip.

🔹 Warsh, 2014’te İngiltere Merkez Bankası’nın şeffaflık uygulamalarını ve prosedürlerini inceledi. İnceleme sonrasında banka, yıllık toplantı sayısını 12’den sekize düşürdü.

🔹 Avrupa Merkez Bankası da 2015’te para politikası toplantılarını her ayın ilk iş günü perşembesi yerine altı haftada bir yapmaya başladı.

🔹 Kanada’nın en büyük havayollarından WestJet, yeni iş sözleşmesi görüşmelerinin sonuçsuz kalmasının ardından kabin görevlilerinin greve çıkmasıyla pazar günü yüzlerce seferini iptal etti.

🔹 Kanada Kamu Çalışanları Sendikası tarafından temsil edilen 4.400 kabin görevlisi, pazar günü Doğu Kanada saatiyle 02.00’den kısa süre sonra greve başladı.

🔹 WestJet, cuma gününden bu yana 600 seferi iptal etti. İptaller Kanada iç hatlarının yanı sıra ABD, Avrupa ve Asya seferlerini de etkiledi.

🔹 Kabin görevlileri Toronto, Montreal, Vancouver ve Calgary’deki havalimanlarının önünde grev gözcülüğü yaptı.

🔹 Çalışanlar ücret artışı ve uçuş sırasında yaptıkları işlerin yanı sıra yolcu alımı ve güvenlik sunumları gibi halen ücretsiz olan yer hizmetleri için de saatlik ücret talep ediyor.

🔹 Yerel sendika başkanı Alia Hussain, WestJet’in son teklifinin yeterli olmadığını söyledi ve Kanada hükümetinden görüşmelerin müdahale olmadan sürmesine izin vermesini istedi.

🔹 WestJet, sendikanın ücret artışı ve yer hizmetleri için saatlik ödeme teklifini reddetmesinin ardından görüşmelere devam etmeye hazır olduğunu açıkladı. İcra Kurulu Başkanı Alexis von Hoensbroech, teklifin kabul edilmediğini söyledi.

🔹 Grev, WestJet’in Boeing 737 ve 787 uçaklarıyla uçuş yapmasını engelliyor. Havayolu, etkilenen yolculara ücret iadesi yapılacağını veya alternatif uçuş sağlanacağını açıkladı.

🔹 WestJet, Air Canada’nın ardından Kanada’nın ikinci büyük havayolu şirketi ve yaklaşık 200 uçakla 100’den fazla noktaya uçuyor.

🔹 Kanada hava ulaşımındaki bu grev, bir yıl içindeki ikinci büyük kesinti oldu. Geçen yaz Air Canada’daki 10.000 kabin görevlisinin grevi, Kanada hükümetinin bağlayıcı tahkim kararıyla sona erdirilmişti.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran’ın müzakerelere yeniden başlayacağını ve görüşmelerin pazartesi öğleden sonra başlayacağını söyledi.

🔹 Trump, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve İran’ın talebi üzerine hafta sonu planlanan saldırıları iptal ettiğini açıkladı.

🔹 Trump, olası anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve İran’ın nükleer silahlardan arındırılmasını kapsayacağını söyledi.

🔹 İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı’ndan geçişin yeniden açılması için Umman’la anlaşmayı tamamlamaya yaklaştıklarını açıkladı.

🔹 ABD ile İran arasındaki yeni görüşmeler, haziran ortasında imzalanan ateşkes ve mutabakat zaptının çökmesinin ardından çatışmaları sona erdirmeye yönelik yeni girişim olarak başladı.

🔹 İran savaşında en az 18 ABD askeri öldü, 600’den fazla ABD askeri yaralandı.

🔹 ABD, ateşkesin başarısız olmasının ardından İran’a yönelik saldırılarını artırdı ve İran limanlarına giren ya da limanlardan ayrılan gemilere yönelik deniz ablukasını yeniden uyguladı.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün kendisinde olması ve geçişlerden ücret alması gerektiğini savunurken ABD, İran’ın geçişler üzerinde söz hakkı olmaması gerektiğini belirtti.

🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran’ın karşı tarafı imzaladığı anlaşmaya uymaya zorlaması gerektiğini söyledi.

🔹 İran güvenlik yetkilileri, İsrail ve ABD’nin İran’ın enerji altyapısına saldırması hâlinde bölgedeki İsrail ve ABD enerji tesislerini hedef alacaklarını açıkladı.

🔹 Yemen’de İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’daki petrol tesislerine saldırdı ve Kızıldeniz’de Suudi gemilerine abluka ilan etti.

🔹 Kuveyt, İran’ın hayati öneme sahip tuzdan arındırma altyapısına yönelik art arda saldırılarla karşı karşıya kaldı.

🔹 Türkiye, 21 Temmuz’da ASEAN diyalog ortağı statüsüne yükseltildi. Karar, Birleşik Krallık’ın 2021’de kabul edilmesinden beri yürürlükte olan moratoryumu sona erdirdi ve Türkiye’yi ABD, Çin, Rusya, Birleşik Krallık, Avustralya, Japonya ve Güney Kore’nin bulunduğu gruba kattı.

🔹 Türkiye ile ASEAN arasındaki ilişkiler 2010’da Dostluk ve İşbirliği Antlaşması’nın imzalanmasıyla başladı; Türkiye 2017’de sektörel diyalog ortağı statüsü aldı.

🔹 Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ASEAN üyeleriyle ticaret hacminin 2010’dan bu yana 6,5 milyar ABD dolarından 16 milyar ABD dolarına yükseldiğini söyledi. Fidan, yaklaşık 700 milyon nüfusa ve 4 trilyon ABD dolarını aşan ekonomiye sahip ASEAN bölgesiyle siyasi ve ekonomik işbirliğinin daha da derinleşeceğini belirtti.

🔹 Türkiye’nin bölgede özellikle Malezya, Vietnam, Endonezya, Tayland ve Singapur’la güçlü ticari bağları bulunuyor. Malezya, ASEAN-Türkiye ilişkilerinde koordinatörlük görevini yürütüyor.

🔹 Türkiye, Endonezya, Malezya ve Filipinler’e gelişmiş insansız hava araçları, zırhlı araçlar, korvetler, helikopterler ve diğer silah sistemlerini sattı. Fidan, yeni statünün Türkiye’nin Asya-Pasifik’teki etkisini artıracağını ve ASEAN’a yönelik uzun vadeli stratejisini ilerleteceğini söyledi.

🔹 SETA Vakfı araştırmacısı Mehmet Salah Devrim, statü yükseltme çabasının Türkiye’nin giderek daha özerk bir orta güç olarak konumlanmasıyla bağlantılı olduğunu söyledi. Devrim, ASEAN’ın merkezilik politikasıyla Türkiye’nin stratejik özerklik yaklaşımının seçenekleri açık tutma arzusunu paylaştığını belirtti.

🔹 Bosphorus Centre for Asian Studies kurucu direktörü Mehmet Enes Beser, Türkiye’nin ASEAN’la ilişkilerini pratik politikalara dönüştürmesi gerektiğini söyledi. Beser, düzenli toplantılar, tüm üye ülkelerle istişare, somut projelere finansman ve ASEAN’ın uzlaşıya dayalı kurumsal kültürüne uyum çağrısı yaptı.

🔹 Türkiye’nin Malezya ve Singapur’la serbest ticaret anlaşmaları bulunuyor; Tayland’la benzer bir anlaşma için görüşmeler sürüyor. Ankara, Endonezya ve Malezya’yla ticareti ayrı ayrı 10’ar milyar ABD dolarına çıkarmayı hedefliyor.

🔹 Türkiye ile ASEAN arasındaki ekonomik ilişkilerin ortak girişimler, yerel tedarikçi ağları, mesleki eğitim, teknoloji transferi ve ortak üretime yönelmesi isteniyor. Türkiye’nin sanayi ve mühendislik kapasitesiyle ASEAN’ın üretim ekosistemleri ve tedarik zincirlerinin birleştirilmesi öneriliyor.

🔹 Savunma sanayisinin yanı sıra afet müdahalesi, terörle mücadele, siber güvenlik, gıda ve enerji güvenliği, insani yardım ve savunma sanayisi işbirliği potansiyel alanlar arasında bulunuyor. Türkiye’nin afet yönetimi ve insani operasyon deneyimi, deprem, sel ve fırtınalardan sık etkilenen ASEAN ülkeleri için kullanılabilir.

🔹 Beser, diyalog ortağı statüsünün tek başına ekonomik veya stratejik kazanım sağlamayacağını söyledi. ASEAN-Türkiye eylem planında ölçülebilir projeler, finansman mekanizmaları, düzenli bakanlar düzeyinde temas, daha güçlü şirketler arası kurumlar ve açık uygulama takvimleri bulunması gerektiğini belirtti.