Çin gözlemevi evrendeki en güçlü parçacık hızlandırıcısını keşfetti
South China Morning Post
🔹 Çin öncülüğündeki ekip, şimdiye kadar kaydedilen en yüksek enerjili ışık parçacığını tespit etti. Bulgular, evrenin maddeyi daha önce öngörülen sınırın 30 katına kadar hızlandırabildiğini gösterdi.
🔹 Parçacık, Kuğu takımyıldızındaki Kuğu X-3 adlı şiddetli bir ikili yıldız sisteminde oluştu. Sistem, ölü bir yıldızın büyük eş yıldızından madde çekmesi ve uzaya güçlü jetler fırlatmasıyla parçacıkları hızlandırıyor.
🔹 Parçacık yaklaşık 30 bin yıl yol aldıktan sonra Mart 2024’te Dünya’ya ulaştı ve Tibet Platosu’nun doğu ucundaki LHAASO dedektör dizisi tarafından tespit edildi.
🔹 Çin Bilimler Akademisi’nden Cao Zhen, önceki teorilerin Samanyolu’ndaki yıldız patlamaları veya dönen kara deliklerin parçacıkları en fazla yaklaşık 1 petaelektron volta (PeV) kadar hızlandırabileceğini söyledi.
🔹 Yeni gözlemler, Kuğu X-3’ün yüklü parçacıkları en az 30 PeV’e kadar hızlandırabildiğini gösterdi. Bu enerji, Avrupa’daki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın ulaştığı enerjinin 2.200 katından fazla.
🔹 LHAASO, 2019’un sonları ile 2024’ün ortaları arasındaki gözlemlerde Kuğu X-3’ten gelen 11 ultra yüksek enerjili ışık parlaması tespit etti.
🔹 Beş parlamanın enerjisi 1 PeV’in üzerindeydi. Bunlardan biri 3,7 PeV’e ulaşarak herhangi bir astrofiziksel kaynaktan tespit edilen en yüksek enerjili ışık parçacığı oldu; bir diğeri 3,1 PeV ile ikinci sıraya yerleşti.
🔹 En yüksek enerjili sinyallerin 4,8 saatte bir tekrarlanması, parçacıkların jetlerin uzağında değil, ikili sistemin merkezindeki motorun yakınında hızlandırıldığını gösterdi.
🔹 Kuğu X-3, 1 PeV’in çok üzerinde enerjiye sahip parçacıklar üretebilen ve doğrulanan ilk “süper-PeVatron” doğal hızlandırıcı olarak tanımlandı. Sistem, kara deliklerin ve diğer yoğun gök cisimlerinin Samanyolu’nda görülen en yüksek enerjilere sahip parçacıkları nasıl fırlattığının incelenmesi için fırsat sunuyor.