Teknoloji yarışı
🔹 Pekin, teknoloji üstünlüğü için ABD ile rekabet ediyor; rekabetin sonucu küresel siyasi dengeleri etkileyebilir.
🔹 Çin hükümeti yapay zekâ, tarım, güvenlik ve diğer alanları kapsayan geniş bir sanayi politikası yürütüyor. Politika, 2025’e kadar büyük atılımlar ve 2030’a kadar dünya liderliği hedefleri içeriyor.
🔹 Çinli şirket Moonshot, temmuz ayında Amerikan rakipleriyle karşılaştırılabilir performans gösteren bir yapay zekâ modelini çok daha düşük maliyetle piyasaya sürdü.
🔹 Çin, insansız hava araçları, elektrikli araçlar, lityum iyon pilleri ve güneş hücrelerinin dünya üretiminin en az yüzde 70’ini gerçekleştiriyor; ülkede dünyanın geri kalanının toplamından daha fazla sanayi robotu kullanılıyor.
🔹 Çin’in bilim ve teknoloji yatırımları artarken, ülke kayıtlı klinik araştırma sayısında ABD’yi geçti ve etkili araştırma makalelerinin yayımlanmasında ABD ile Avrupa Birliği’ni geride bıraktı.
🔹 Çinli biyoteknoloji şirketleri dünya genelindeki yeni ilaç adaylarının yaklaşık üçte birini üretiyor. Çinli Akeso’nun deneysel kanser ilacı, Amerikan şirketi Merck’in Keytruda ilacından daha iyi sonuç verdi.
🔹 Xiaomi’nin Pekin’deki otomobil fabrikasında yaklaşık 700 robot ve 127 otonom taşıma aracı çalışıyor; şirket, üretim hattından her 76 saniyede bir otomobil çıktığını açıklıyor.
Toplum ve yönetim
🔹 Çin’de yapay zekâ, atıklarını ayırmayan, çevreyi kirleten, karşıdan karşıya kurallara aykırı geçen veya yere tüküren kişileri tespit etmek ve teşhir etmek için kullanılıyor.
🔹 Çinli şirketler, yüz ifadelerinden duygu analizi yapan, öğrencileri davranış risklerine göre sınıflandıran ve uzaktan yaşamsal belirtileri tarayarak kişilik değerlendirmesi yapan sistemler pazarlıyor.
🔹 Çin’in emlak piyasası 2021’de çökmeye başladı; yeni konut satışları yarı yarıya azaldı ve ülkede yaklaşık 90 milyon boş konut kaldı.
🔹 Çin’de doğum sayısı 1987’den bu yana yaklaşık üçte iki oranında azaldı. Geçen yıl sekiz milyondan az doğum gerçekleşti ve doğurganlık oranı kadın başına bir çocuğa düştü.
🔹 Ekonomik yavaşlama, 200 milyondan fazla kişiyi gig ekonomisine yöneltti; bunların yaklaşık 20 milyonu teslimat sürücülerinden oluşuyor.
Küresel düzen
🔹 Çin, 2013’ten bu yana Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında çok sayıda ülkeye yaklaşık 1 trilyon dolar yönlendirdi; otoyollar, hastaneler, madenler, limanlar ve Çin teknolojisiyle donatılmış akıllı kentler inşa etti.
🔹 Çin’in üretim fazlası elektrikli araç, güneş enerjisi ekipmanı, batarya ve rüzgâr türbini ihracatı Avrupa’daki sanayi politikası tartışmalarını sertleştirdi. Avrupa ülkeleri Çinli şirketlere yönelik gümrük vergileri, yatırım kısıtlamaları ve teknoloji önlemlerini görüşüyor.
🔹 Çin, 1949’dan bu yana Kuzey Kore ve Sovyetler Birliği ile yalnızca iki resmî ittifak kurdu. Pekin daha fazla nüfuz hedeflerken uluslararası kriz yöneticisi rolünü ve küresel liderliğin yükünü üstlenmekten kaçınıyor.
🔹 ABD’nin ittifaklarını ve bilimsel kurumlarını zayıflatan politikaları Çin’in teknoloji ve bilim alanındaki ilerlemesini hızlandırabilir; iki ülkenin rekabeti, yapay zekânın ekonomik faydaları ile iş gücü, güvenlik ve denetim riskleri arasındaki tercihlere bağlı ilerliyor.