🔹 Donald Trump, İran’ın ABD ile ilişkilerinde “inanılmaz derecede ikiyüzlü” davrandığını söyledi ve Tahran’daki rakiplerini anlamakta zorlanıyor.

🔹 Trump yönetiminden yetkililer, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için yeni bir anlaşmanın yakın olabileceğini açıkladı. İran ise Trump’ın kabul edilemez bulduğu geçiş ücretlerini talep etmeyi sürdürüyor.

🔹 Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmalar petrol fiyatlarında dalgalanmaya yol açarken, gelişmeler ABD’li tüketicileri ve küresel ekonomiyi etkiliyor.

🔹 Şubat ayında düzenlenen hava saldırısında yaklaşık 40 yıldır İran’ın dini lideri olan Ali Hamaney öldürüldü. Trump, İran halkını hükümeti devralmaya çağırdı ve ülkenin bir sonraki liderini kendisinin seçeceğini söyledi; ancak halk ayaklanması gerçekleşmedi.

🔹 İran, mart ayında Ali Hamaney’in oğlu Mojtaba Hamaney’i yeni dini lider seçti. ABD’li yetkililer Mojtaba Hamaney’i babasından daha katı ve nükleer silah edinmeye daha istekli görüyor.

🔹 İran, Trump’ın Mojtaba Hamaney’in seçimini “kabul edilemez” bulduğunu söylemesini dikkate almadı. Mojtaba Hamaney, Trump’ın yüz yüze görüşme teklifine yanıt vermedi.

🔹 İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı ve nükleer program gibi konularda Trump’la müzakere edebileceklerini söyledi; ancak Trump’ın temel taleplerinin çoğunu reddetti.

🔹 Eski CIA analisti ve Ulusal Güvenlik Konseyi yetkilisi Kenneth Pollack, Trump’ın İran liderliğini en az anlayan ABD başkanı olabileceğini söyledi. Pollack, Trump’ın İran’la anlaşma yapmayı en çok isteyen ve ülkeye karşı en fazla güç kullanan başkan olduğunu belirtti.

🔹 Brookings Enstitüsü yöneticisi Suzanne Maloney, ABD’li politika yapıcıların İran İslam Cumhuriyeti’ndeki ideolojik bağlılığı ve kurumsallaşmış iktidar yapısını onlarca yıldır yeterince hesaba katmadığını söyledi. Maloney, savaşın İran’daki dini ve askeri liderliğin gücünü artırmış göründüğünü belirtti.

🔹 Jimmy Carter, Ronald Reagan ve Bill Clinton dönemlerinde İran’la yürütülen temaslar rehinelerin serbest bırakılması, gizli silah anlaşmaları ve reformcu Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi üzerinden ilerledi; ancak bu girişimler kalıcı bir uzlaşma sağlamadı.

🔹 Barack Obama’nın 2015’te İran’la yaptığı nükleer anlaşma, İran’ın nükleer programına 15 yıla kadar sınırlamalar getirerek ekonomik yaptırımların hafifletilmesini sağladı. Trump, 2018’de anlaşmadan çekildi ve daha ağır ekonomik yaptırımlar uyguladı.

🔹 İran, ABD’nin anlaşmadan çekilmesinin ardından nükleer programını hızlandırdı; süreç, Trump’ın şubatta başlattığı savaşla sonuçlanan gerilimi artırdı.

🔹 AB’nin AB dışından gelen yolcular için uygulamaya koyduğu biyometrik sınır sistemi, parmak izi ve yüz taraması topluyor; havalimanlarında uzun gecikmelere, kaçırılan uçuşlara ve yolcu tepkilerine neden oluyor.

🔹 Brüksel Havalimanı’nda Shoneez Sallie pasaport kontrolü için 5 saat 15 dakika bekledi. Altı açık gişede yaklaşık 1.000 kişi işlendi; araç kiralama şirketi ayırdığı aracı başka bir müşteriye verdiği için Sallie yeni araç için yaklaşık 740 dolar daha ödedi.

🔹 Lizbon Havalimanı’nda kuyruklar geçen kış altı saate kadar çıktı. Bekleme süresi şu anda yoğun saatlerde yaklaşık bir saat seviyesinde bulunuyor; Amsterdam’da KLM yolcularının yoğun saatlerde uçuş kaçırma oranı normalin iki katına yükseldi.

🔹 Yeni sistem, 29 ülkeden oluşan serbest dolaşım bölgesine giren ve çıkan yolcuların daha iyi izlenmesini amaçlıyor. ABD ve Birleşik Krallık dahil AB dışından gelen ziyaretçilerin kayıt yaptırması gerekiyor.

🔹 Biyometrik verilerin aynı anda binlerce kişiden toplanması işlemleri yavaşlatıyor. Sistem 2025 sonbaharında aşamalı olarak uygulanmaya başladığından beri Avrupa’daki havalimanlarında büyük yığılmalar yaşanıyor.

🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yeni sistemde teknik sorunlar bulunduğunu kabul etti. Komisyon, uzun kuyruklarda havalimanlarının temel biyometrik verileri geçici olarak toplamayı durdurmasına izin veren sürenin uzatılmasını değerlendiriyor.

🔹 Qsensor verilerine göre haziran sonu ve temmuz başında pasaport kontrolü bekleme süresi Amsterdam’da ortalama 15, Paris’te yaklaşık 9 dakika oldu. Sorun yaşanan dönemlerde bekleme süreleri hızla saatlere çıkabiliyor.

🔹 Biyometrik verileri personel desteği olmadan toplaması planlanan elektronik kiosklar birçok havalimanında çalışmıyor veya henüz etkinleştirilmedi. Brüksel Havalimanı’na kurulan yaklaşık 60 kiosk test aşamasında bulunuyor.

🔹 Portekiz, yaz yoğunluğu öncesinde baskıyı azaltmak için 369 yeni sınır görevlisi ekliyor. Ülkede yolcuların bilgilerinin önemli bölümünü önceden göndermesine izin veren bir uygulama kullanılıyor; aynı uygulama İsveç’te de etkin.

🔹 Kuyruklar kontrolden çıktığında sınır görevlileri parmak izi ve yüz taraması toplamayı altı saate kadar durdurabiliyor. Bu yetkinin eylül ayında sona ermesi planlanıyor, ancak AB süreyi uzatabilir.

🔹 Havayolları ve havalimanları, yoğunluk oluşmadan önce sistemi geçici olarak askıya alma konusunda daha fazla esneklik istedi; AB yetkilileri bu talebi reddetti.

🔹 Hollanda Göç Bakanı Bart van den Brink, sistemin uygulanmasının büyük bir zorluk olduğunu söyledi ve güncellenen sınır kontrol noktalarının daha güvenli ve hızlı olacağını belirtti.

🔹 Trump yönetimi, büyük yeni saldırıların yakın olduğu yönündeki haberlerden 36 saat geçmeden İran konusunda geri adım attı ve ABD ile İran arasında “bir anlaşmanın çerçevesinin” oluştuğunu söyledi.

🔹 İranlı kaynaklar, ABD ile İran arasında anlaşma çerçevesi oluştuğu açıklamasını reddetti.

🔹 Trump, Ürdün’deki ABD üslerine yönelik İran saldırılarının ardından “Onlara çok sert vuracağız çünkü sıra bizde” dedi.

🔹 Bahreyn ve Kuveyt, ABD öncülüğündeki koalisyona Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile katılarak İran’daki hedeflere saldırdı. Suudi Arabistan ve ABD ilk kez birlikte Iraklı Şii milislere yönelik saldırı düzenledi.

🔹 Yemen’deki Husiler, 20 Temmuz’da Kızıldeniz’de Suudi ticaretine abluka ilan etti; Riyad yönetimi deniz yolunu açık tutmak için uluslararası koalisyon kurulacağını duyurdu.

🔹 29 Temmuz’da Mısır’ın Dimyat Limanı’na düzenlenen insansız hava aracı saldırısı, Kızıldeniz’in güney çıkışındaki tehditle birlikte Süveyş Kanalı’nın kuzey girişini tehlikeye attı.

🔹 Ukrayna, Hazar Denizi’nde askeri ekipman taşıdığını düşündüğü bir İran gemisine saldırdı.

🔹 Çin-Rusya ekseninde Xi Jinping ile Vladimir Putin arasındaki “sınırsız ortaklık” bulunuyor; İran, Belarus ve Kuzey Kore bu eksene yakın ülkeler arasında yer alıyor.

🔹 İran, yıllardır Rusya’ya insansız hava araçları ve diğer askeri kapasite sağlıyor. Rusya, ABD güçlerine karşı kritik askeri istihbarat sağlarken Çin de Rusya’ya destek veriyor; Kuzey Kore ise Rusya’ya asker ve silah gönderiyor.

🔹 Çin, Doğu Çin Denizi’nde Tayvan ve Japonya’ya, Güney Çin Denizi’nde ve Hindistan ile Vietnam sınırlarındaki gerilimlerde tehdit oluşturuyor.

🔹 ABD yönetiminin İran’daki rejimi zayıflatmaya, Rusya’yı Ukrayna’da kontrol altında tutmaya ve Çin’e karşı caydırıcılığı artırmaya odaklanması gerekiyor.

🔹 ABD’nin Ukrayna’ya Patriot füze savunma teknolojisi lisanslarını hızlandırması, Rusya’ya ekonomik baskıyı artırması ve NATO’daki askeri varlığını azaltmaması gerekiyor.

🔹 Tayvan’a yönelik 14 milyar dolarlık silah satışının tamamlanması, Hindistan, Japonya ve Avustralya’yı kapsayan Asya Dörtlüsü’nün güçlendirilmesi ve Japonya’nın konvansiyonel askeri kapasitesini artırma çabalarının desteklenmesi gerekiyor.

🔹 Başkan Donald Trump, görünümünden memnun kalmadığı yeni Beyaz Saray helikopter pisti için yürütülen haftalarca süren çalışmanın yeniden yapılması talimatını verdi.

🔹 Müteahhitler, Güney Çim’de inşa edilen pistin çevresinde şekillenmeye başlayan 100 fit genişliğindeki granit başkanlık mührünü söktü.

🔹 Beyaz Saray’ın Güney Çim’i aşağı doğru eğimli olduğu için Trump, helikopter pistinin ufukla aynı seviyede olmasını istedi. Müteahhitler, çalışmaları sökerek önce çimin eğimini değiştirmeyi değerlendiriyor.

🔹 Haziranda başlayan projenin eylüldeki bir devlet ziyareti öncesinde tamamlanması planlanıyor. İnşaat ekipleri, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in eylül sonundaki ziyareti öncesinde çalışmaları bitirmek için gece gündüz çalışıyor.

🔹 Maliyeti 5 milyon doların üzerinde olan projenin son değişikliklerle ne kadar ek süre ve maliyet gerektireceği bilinmiyor. Projenin finansmanını, helikopterleri üreten şirketin sahibi Lockheed Martin sağlıyor.

🔹 Lockheed Martin ek maliyetleri karşılamasının istenip istenmediği konusunda açıklama yapmadı. Projede çalışan Clark Construction, soruları Beyaz Saray’a yönlendirdi; Beyaz Saray, başkanın istediği özel değişiklikler hakkında yorum yapmadı.

🔹 Beyaz Saray sözcüsü Davis Ingle, uygun bir helikopter pistinin başkanın güvenli iniş yapmasını ve Marine One’ın egzozundan çıkan sıcak gazların Güney Çim’e zarar vermesini önlemesini sağlayacağını söyledi.

🔹 Federal tavsiyelere göre helikopter pistlerinin güvenlik için düz olması gerekiyor ancak suyun akabilmesi için tamamen yatay olması gerekmiyor. Güney Çim’in bazı bölümleri yaklaşık 20 derece aşağı eğimli; yeni pist için seçilen alan diğer bölgelere göre daha düz.

🔹 Yeni helikopter pisti, Marine One’ın geleneksel iniş alanı olan Güney Portiko’nun yakınında kurulacak. Proje, yeni nesil Marine One helikopterlerinin çimleri yakma riskini azaltmayı amaçlıyor.

🔹 Sikorsky Aircraft tarafından üretilen VH-92A Patriot helikopterinin ısıyı aşağı yönlendiren egzoz çıkışları bulunuyor ve bu tasarım çimlerin yanma riskini artırıyor.

🔹 Trump, yeni pist tamamlanana kadar Marine One için Beyaz Saray’ın güneyindeki bir park olan Ellipse’i geçici iniş alanı olarak kullanıyor.

🔹 SpaceX’in üç aylık geliri 7,8 milyar dolara yükseldi; gelir bir önceki yıla göre yüzde 92 arttı ve 6,82 milyar dolarlık beklentiyi aştı.

🔹 Şirket yaklaşık 541 milyon dolar net zarar açıkladı; zarar, 2,12 milyar dolarlık tahminin altında kaldı.

🔹 SpaceX’in hisseleri, şirketin yapay zekâ yatırımları için yaklaşık 16 milyar dolar sermaye harcadığını açıklamasının ardından mesai sonrası işlemlerde yüzde 8’e kadar geriledi.

🔹 Yapay zekâ harcaması önceki çeyreğin iki katına çıktı ve SpaceX bu düzeydeki harcamaların en az iki çeyrek daha süreceğini açıkladı.

🔹 Elon Musk, SpaceX’in bilgi işlem kapasitesini yıl sonunda 2 gigavattan 2027 sonuna kadar 5 gigavattan ziyade 10 gigavata yaklaştırmayı planladığını söyledi.

🔹 Yeni kapasitenin her bir gigavatı onlarca milyar dolara mal olabilir; harcamaların büyük bölümü çiplere ayrılacak ve SpaceX gelecekteki altyapısında yalnızca Nvidia donanımı kullanacak.

🔹 SpaceX’in yapay zekâ geliri önceki çeyreğe göre üç kattan fazla artarak 2,56 milyar dolara çıktı. Gelirin büyük bölümü Anthropic ve Google gibi yapay zekâ şirketlerine veri merkezi kapasitesi kiralanmasından geldi.

🔹 SpaceX’in finans direktörü Bret Johnsen, şirketin yıl sonuna kadar yıllık tekrarlayan gelirinin 100 milyar doları aşacağını ve büyümenin büyük bölümünü bulut hizmetlerinin oluşturacağını söyledi.

🔹 SpaceX, Starmind AI-1 adı verilen ilk yörüngesel veri merkezlerini geliştirmeyi sürdürüyor ve bu merkezleri gelecek yıl fırlatmaya başlamayı planlıyor.

🔹 Musk, yeni Grok yapay zekâ modellerinin SpaceX verileriyle eğitildiğini ve bunun şirketin mühendislik araçlarına avantaj sağlayacağını söyledi.

🔹 SpaceX, hazirandaki halka arzında 86 milyar dolar topladı; şirketin hisseleri halka arzın ardından 225 dolara kadar yükseldikten sonra bu değerin neredeyse yarısını kaybetti.

🔹 SpaceX’in 1,65 trilyon dolarlık piyasa değeri; yeniden kullanılabilir roketlerle Mars’a ulaşma, veri merkezlerini yörüngeye yerleştirme ve yapay zekâ geliştirmede kritik rol oynama hedeflerine dayanıyor. Musk, şirketin on yılın sonuna kadar 1 trilyon dolar gelire ulaşabileceğini söyledi.

🔹 SpaceX hisselerinde açığa satış pozisyonları 220 milyon hisseye, serbest dolaşımdaki hisselerin yaklaşık yüzde 34’üne yükseldi.

🔹 Deutsche Bank, çalışanların hisseleri için ilk kilitlenme süresinin perşembe günü sona ermesinin ve SpaceX’in Nasdaq 100 endeksine eklenmesinden sonra pasif fon alımlarının beklenenden düşük kalmasının hisse fiyatını baskıladığını söyledi.

🔹 Yatırımcılar, Musk’ın daha önce şirketler grubunun bazı bölümlerini birleştirmesinin ardından SpaceX’i Tesla ile birleştirme olasılığını değerlendiriyor. Musk, Tesla ile SpaceX arasındaki iş birliğinin Terafab adlı çip üretim girişimi de dâhil olmak üzere arttığını ve olası bir birleşmenin uygun süreç kapsamında yapılması gerektiğini söyledi.

🔹 Roma’nın 130 kilometre güneydoğusundaki Fiat Cassino fabrikasında 2.200 çalışan ayda yalnızca birkaç gün işe çağrılıyor. Fabrika, 2026’nın ilk yarısında yıllık 300 bin araçlık kapasitesine karşılık sadece 6.700 otomobil üretti.

🔹 Stellantis’in Cassino fabrikası için Leapmotor veya Dongfeng ile bir ortaklık kurması bekleniyor. Stellantis Avrupa operasyonları Başkanı Emanuele Cappellano, İtalya’daki fabrikaların tamamen kapatılmayacağını ve Cassino için yıl sonuna kadar çözüm bulunacağını söyledi.

🔹 Stellantis, İspanya ve Fransa’daki fabrikalarında Leapmotor ve Dongfeng modelleri üretmeye başladı. Fransa’daki Rennes fabrikasında Dongfeng ortaklığı, tesisin faaliyetlerini sürdürmesine yardımcı olabileceği için çalışanlar tarafından büyük ölçüde kabul edildi.

🔹 Avrupa otomotiv üretimi kıtanın gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 7’sini oluşturuyor ve yaklaşık 14 milyon kişiye istihdam sağlıyor. Avrupa’da otomobil satışları pandemi öncesi seviyelerin yaklaşık 3 milyon altında kalırken Nissan, Volkswagen ve Ford da Çinli üreticilerle ortaklıklar kuruyor veya görüşüyor.

🔹 Avrupa otomotiv sektöründe fabrika kullanım oranı yüzde 60’ın altında bulunuyor. AlixPartners, yaklaşık 2,5 milyon araçlık üretim kapasitesinin yeni ortaklıklara açılabileceğini hesaplıyor.

🔹 İtalya Sanayi Bakanı Adolfo Urso, Çinli ortaklıkların fabrikaları ve tedarik zincirlerini korumasını desteklediğini, ancak şirketlerin İtalya’ya yalnızca montaj yapmak için değil üretim gerçekleştirmek için gelmesi gerektiğini söyledi.

🔹 Çinli otomobillerin Avrupa’da üretilmiş olarak tanıtılan bazı modellerinde Çin’de üretilen parçalar kullanılıyor ve araçlar nihai montaj için Avrupa Birliği’ne gönderiliyor. Avrupa’daki politika yapıcılar, otomobil üreticileri ve sendikalar istihdamın korunmasını ve Çin teknolojisiyle bölgesel tedarik zincirlerinin güçlendirilmesini hedefliyor.

🔹 Avrupa Birliği, 2027’nin ortalarından itibaren sübvansiyon veya kamu sözleşmelerinden yararlanacak otomobiller için yüzde 70 yerel parça içeriği şartı getirmeyi planlıyor. Çinli grupların teknoloji ve fikri mülkiyet transferi yapıp yapmayacağı ve Avrupa parçalarını ne hızla kullanacağı belirsizliğini koruyor.

🔹 Nissan, gelecek yıldan itibaren Sunderland fabrikasında Chery ile üretim paylaşacak ve Çinli grup için üç model üretecek. Chery’nin Avrupa Birliği’ne ihracat yapabilmesi için yerelleştirmeyi hızla artırması gerekebilir; İngiltere’de üretilen araçların Avrupa’da Üretim çerçevesine dahil edilip edilmeyeceği konusunda görüşmeler sürüyor.

🔹 Çin’in küresel otomobil ihracatının bu yıl yüzde 41 artarak 10 milyonun üzerine çıkması bekleniyor. Çin’de zayıflayan iç talep ve kapasite fazlası, üreticilerin ihracatı artırması yönündeki baskıyı yükseltiyor.

🔹 BYD, ortak girişimlerin stratejik açıdan anlamlı olmadığını açıkladı. Şirket, araçlarını yıl sonuna kadar Macaristan’da seri üretmeye başlamayı planlıyor ve Türkiye’deki tesisini tamamlamadan önce İspanya veya Fransa’da ikinci bir fabrika arıyor.

🔹 Cassino çalışanları, fabrikanın kapanmak yerine başka bir otomobil üreticisiyle eşit şartlarda ortaklık kurmasını istiyor. Belediye Başkanı Enzo Salera, üretimi fabrikaya taşıyacak herhangi bir ortağın kabul edilebilir olduğunu söyledi.

🔹 TikTok, 2021'de zararlı içeriklerin kullanıcıları aşırı biçimde etkilemesini önlemek için algoritmasını değiştirdi ancak daha güvenli sürümü tüm kullanıcılara sunmadı.

🔹 Şirket, değişikliğin uygulamanın kullanıcıları platformda tutma oranını azaltıp azaltmayacağını ölçmek için ABD'deki kullanıcıların yüzde 10'unu eski algoritmanın kullanıldığı kontrol grubuna dahil etti. Bu grup o dönemde yaklaşık 15 milyon kişiden oluşuyordu.

🔹 16 yaşındaki Chase Nasca'nın hesabı kontrol grubunda yer aldı ve TikTok'un filtre balonu önleme güvenlik özelliği bu hesapta devreye girmedi.

🔹 TikTok'un incelemesi, Nasca'ya ölümünden önceki iki haftada 7.563 video önerildiğini ortaya koydu. Videoların yüzde 73'ü intihar, ruh sağlığı sorunları, yalnızlık ve üzüntü temaları taşıdı; yaklaşık yüzde 10'u ise intiharı veya kendine zarar vermeyi teşvik eden içerik kurallarını ihlal etti.

🔹 Nasca, Şubat 2022'de New York'un Bayport kentinde bir trenin önüne geçerek hayatını kaybetti. Ölümünden önceki gün TikTok'ta beş saatten fazla zaman geçirdi ve intihar ile trenler hakkında aramalar yaptı.

🔹 Mart 2023'te hazırlanan ve mahkeme kararıyla mühürlenen şirket içi inceleme, Nasca'nın hesabının tekrarlayan intihar, kendine zarar verme, depresyon, umutsuzluk ve yalnızlık içeriklerinden oluşan bir filtre balonuna düştüğünü ortaya koydu.

🔹 İnceleme, gelecekte benzer olayları önlemek için kontrol grubunun yüzde 1'in altına indirilmesini ve aynı kullanıcılar üzerindeki test süresinin altı ay veya bir yıldan yedi güne düşürülmesini önerdi. Kontrol grubunun onda bir oranına indirilmesinin bile en az 1,8 milyon ABD'li kullanıcıyı bu özellikten mahrum bırakacağı hesaplandı.

🔹 TikTok, topluluğun güvenliği ve refahına bağlı olduğunu, özellikle gençleri korumak için içerik tespit sistemlerine ve uygulama kurallarını ihlal eden içerikleri kaldıran ekiplerine yatırım yaptığını açıkladı.

🔹 TikTok CEO'su Shou Chew, Mart 2023'te Kongre'de gençler için güvenlik ve refahın şirketin temel önceliği olduğunu ve şeffaflık taahhüdü bulunduğunu söyledi.

🔹 Şirket, Kongre'ye sunduğu yazılı yanıtlarda platform kullanımının kullanıcıların intihar etmesine neden olduğuna inanmadığını söyledi ve algoritmik A/B testlerinin yol açtığı zarar vakaları sorusuna, topluluk güvenliğinin en önemli öncelik olduğunu belirten genel bir yanıt verdi.

🔹 Son dört yılda sosyal medya şirketlerinin çocukların ruh sağlığına zarar verdiği gerekçesiyle 4.000'den fazla kişisel yaralanma davası açıldı. TikTok, bu yıl duruşmaya gitmesi planlanan sosyal medya bağımlılığına ilişkin beş kişisel yaralanma davasının tamamını uzlaşmayla sonuçlandırdı.

🔹 Chase Nasca'nın ailesinin TikTok'a açtığı haksız ölüm davası geçen yıl bir yargıç tarafından reddedildi; şirketin Sorumlu İletişim Ahlakı Yasası'nın 230. maddesi kapsamındaki korumayı ileri sürmesine dayanan karara itiraz süreci devam ediyor.

🔹 Trump yönetimi, Brezilya’nın geçen ay seçimler öncesinde ülkeyi ziyaret etmek isteyen iki ABD’li diplomata vize vermemesine ve Trump’ın Brezilya büyükelçiliği için aday gösterdiği ismi onaylamayı geciktirmesine karşılık Brezilya’nın ABD Büyükelçisi Maria Luiza Ribeiro Viotti’nin vizesini iptal etti.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, kararı Brezilya’nın uygulamalarına karşılıklı yanıt olarak nitelendirdi. Karar, Brezilya’nın uygun adım atması ve Trump’ın büyükelçi adayını kabul etmesi halinde hızla geri alınabilir.

🔹 Brezilya hükümeti, ABD’nin büyükelçi adayını belirlerken uluslararası hukuka uymadığını ve vize iptalinin ekim ayında yapılacak seçimleri etkilemeyi amaçlayan siyasi bir karar olduğunu söyledi.

🔹 Maria Luiza Ribeiro Viotti ABD’den sınır dışı edilmeyecek. Brezilya hükümeti, eski Florida Temsilciler Meclisi Başkanı Danny Perez’in ABD’nin Brezilya büyükelçisi olarak atanmasını kabul ederse Viotti’nin resmi görevlerine dönmesine izin verilebilir.

🔹 Brezilya, Perez’in adaylığı kamuoyuna açıklanmadan önce diplomatik ilişkiler hakkındaki Viyana Sözleşmesi uyarınca özel olarak onay talep edilmesi gerektiğini söyledi. Perez’in atanmasına ilişkin ABD talebi hâlâ inceleniyor.

🔹 Brezilya, Dışişleri Bakan Yardımcısı Riley Barnes ile yardımcısına geçen ay vize vermedi. ABD Dışişleri Bakanlığı, iki diplomatın 27-30 Temmuz tarihlerinde seçimlerin güvenilirliği, din özgürlüğü ve ifade özgürlüğü hakkında görüşmeler yapmak üzere Brasilia’yı ziyaret etmeyi planladığını açıkladı.

🔹 Brezilya hükümeti, iki ABD’li diplomatın Brezilya seçim sisteminin güvenilirliği hakkında şüphe oluşturmayı ve ülkenin siyasi sürecine müdahale etmeyi planladığını söyledi.

🔹 Brezilya’nın Brasilia’daki büyükelçilik makamı, Trump’ın Ocak 2025’te Beyaz Saray’a dönmesinden bu yana boş durumda. Brezilya hükümeti, Perez’in atanmasının seçimlerden yalnızca birkaç ay önce hızlandırılmasının nedenini sorguluyor.

🔹 Trump yönetimi, Brezilya’nın en büyük uyuşturucu kaçakçılığı grupları First Command Capital ve Red Command’ı yabancı terör örgütleri olarak sınıflandırdı. Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva bu karara karşı çıkıyor.

🔹 ABD yönetimi, binlerce Brezilya ürününe yüzde 37,5’e varan ek gümrük vergisi getirdi. ABD, Brezilya’yı adil olmayan rekabet uygulamak ve zorla çalıştırmayı önlememekle suçlarken Lula yönetimi bu suçlamaları reddetti.

🔹 Brezilya hükümeti, vize iptalinin Brezilya’ya yönelik düşmanca önlemlerde kasıtlı bir tırmanışın parçası olduğunu ve yaklaşan başkanlık seçimlerine müdahale amacının görüldüğünü söyledi.

🔹 Luiz Inácio Lula da Silva, ekim ayında yapılacak seçimde dördüncü devlet başkanlığı dönemi için yarışacak. Lula’nın başlıca rakibi Senatör Flávio Bolsonaro, Liberal Parti tarafından Sao Paulo’da başkan adayı olarak onaylandı.

🔹 Japon yeni, Tokyo ve Washington’ın ortak müdahalesinin ardından dolar karşısında 155,23 seviyesine kadar yükseldi ve mayıs başından bu yana en güçlü değerine ulaştı.

🔹 Müdahale, Japonya ile ABD’nin yaklaşık 30 yıl sonra ilk ortak yen alım işlemi oldu.

🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in kabine toplantısındaki “yapılacaklar” listesinde 5 milyar ila 10 milyar dolar değerinde yen alımını değerlendirdiği görüldü.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, müdahaleyi “dostluk göstergesi” olarak nitelendirdi ve ABD’nin Japonya’nın yanında olduğunu söyledi. Bessent, ABD’nin yeni ortak müdahalelere katılmaktan çekinmeyeceğini açıkladı.

🔹 Japonya Merkez Bankası faiz oranlarını değiştirmese de daha sıkı para politikası sinyali verdi; ABD Merkez Bankası ise temmuz ayında faizleri sabit tutarak daha gevşek bir politika tonuna yöneldi.

🔹 ABD’nin müdahaleye katılması, Japonya’nın yen alırken ABD doları varlıklarını satma ihtiyacını azaltabilir ve ABD Hazine tahvilleri üzerindeki satış baskısını sınırlayabilir.

🔹 Yenin yeniden sert biçimde değer kaybetmesi halinde başka bir müdahale yapılabilir; ancak uzun süreli müdahale maliyetli olabilir ve Washington’ın düzenli koordinasyonu beklenmiyor.

🔹 Tokyo, yeni bir adım atmadan önce piyasa gelişmelerini izleyecek. Müdahalenin kapsamı, gerektiğinde yeniden harekete geçilebilecek alan bıraktı.

🔹 ABD’nin katılımı müdahaleyi önceki tek taraflı girişimlerden daha etkili hale getirebilir, ancak yenin uzun vadeli yönünü değiştirmesi beklenmiyor.

🔹 Yenin üçüncü çeyreğin geri kalanında dolar karşısında 155-160 aralığında işlem görmesi bekleniyor. ABD ile Japonya arasındaki geniş faiz farkı, yenin değer kazanımını sürdürülebilmesi önündeki yapısal sorunlardan biri olarak gösteriliyor.

🔹 Yen carry trade işlemlerinin çözülmesi, hisse senedi piyasalarında sert dalgalanmalara yol açabilir; ancak yatırımcıların Japonya’nın belirli seviyelerde müdahale edebileceğini fiyatlaması, yenin fonlama para birimi olarak kullanımında daha temkinli davranılmasına neden oldu.

🔹 Carry trade pozisyonlarının çözülmesinin düzenli gerçekleşmesi ve iki yıl önce yenin sert değer kazanmasının hisse satışlarını tetiklediği hareketi tekrarlamaması bekleniyor.

🔹 Hong Kong piyasası, daha güçlü yenin carry trade işlemlerinin dönemsel olarak çözülmesine ve piyasa likiditesi üzerinde sınırlı baskıya yol açabilmesi nedeniyle Çin ana karasından daha fazla etkilenebilir.

🔹 Çin ana karasındaki A tipi hisseler üzerindeki etkinin sınırlı kalması, Japonya’ya ihracat yapan şirketlerin kur hareketlerinden yararlanabilmesi bekleniyor. Yuanın yönünü ise ağırlıklı olarak Çin-ABD faiz farkı belirleyecek; yen hareketlerinin etkisi sınırlı kalacak.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, küresel diplomatik varlığını küçültme planı kapsamında beş dış temsilciliği kapatmayı Kongre’ye bildirdi.

🔹 Kapatılması planlanan temsilcilikler Grenada’nın başkenti St. George’s’taki büyükelçilik, Japonya’nın Nagoya kentindeki konsolosluk, Endonezya’nın Medan kentindeki konsolosluk, Kamerun’un Douala kentindeki büyükelçilik şubesi ve Kanada’nın Winnipeg kentindeki konsolosluktan oluşuyor.

🔹 Planlanan kapanışlar belirli bir jeopolitik gelişmeye bağlı olmayan, aynı anda birden fazla dış temsilciliğin kapatılmasını içeren nadir bir küçülme örneği oluşturuyor.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, kapanışları doğrulamadı; diplomatik varlığın verimli ve etkili olmasını sağlamaya odaklandığını açıkladı. Bakanlık, Kongre’ye bildirim prosedürlerine uyacağını duyurdu.

🔹 Trump yönetiminin ilk aylarında Dışişleri Bakanlığı, “Önce Amerika” gündemi kapsamında yaklaşık bir düzine dış temsilciliği kapatmak için hazırlık yaptı.

🔹 Beyaz Saray Yönetim ve Bütçe Ofisi, 30’a kadar dış temsilciliği hedefleyen daha kapsamlı bir kapatma programını savundu. Yönetim yetkilileri, bazı küçük temsilciliklerin gerekli olmadığını ve maliyet açısından verimli çalışmadığını öne çıkardı.

🔹 Demokratlar ile bazı eski dış politika ve ulusal güvenlik yetkilileri, diplomatik varlığın ve ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın küçültülmesinin ABD liderliğini zayıflatabileceği ve Çin ile Rusya’nın doldurabileceği bir boşluk yaratabileceği uyarısında bulundu.

🔹 Dışişleri Bakanlığı geçen yıl geniş kapsamlı bir bürokratik yeniden yapılanma gerçekleştirdi; onlarca büro kapatıldı ve yüzlerce personel azaltıldı ancak hiçbir dış temsilcilik kapatılmadı.

🔹 Dışişleri Bakanı Marco Rubio, maliyet azaltma önlemlerini, muhafazakârların şişkin ve aşırı bürokratik gördüğü kurumun boyutunu uygun seviyeye çekmek için gerekli adımlar olarak nitelendirdi.

🔹 St. George’s’taki ABD temsilciliği büyükelçilik, Medan, Winnipeg ve Nagoya’daki temsilcilikler konsolosluk, Douala’daki temsilcilik ise büyükelçilik şubesi statüsünde bulunuyor.

🔹 Joe Biden döneminde ABD, Çin’le nüfuz rekabetinin sürdüğü Pasifik bölgesinde birkaç yeni dış temsilcilik açtı.

🔹 Çin’in Douala veya Winnipeg’de faal bir dış temsilciliği bulunmuyor; St. George’s, Nagoya ve Medan’da diplomatik varlığı bulunuyor.