İran, Hürmüz Boğazı’nı Kontrol Etmek İçin Her Şeyini Ortaya Koyuyor
Wall Street Journal
🔹 İran yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump ile yaşanan gerilimde Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü vazgeçilmez bir öncelik olarak görüyor.
🔹 Tahran, küresel ham petrol akışları için kritik olan boğaz üzerindeki yetkisini kullanarak ABD ekonomisine baskı oluşturmayı ve ABD ile İsrail’in yeni askeri adımlarını önlemeyi amaçlıyor.
🔹 İran’ın stratejisi, Trump’ın kapsamlı bir savaş yerine istikrarsız bir ateşkes ve müzakere sürecini tercih edeceği varsayımına dayanıyor; bu yaklaşım Washington’ın sınırlarını yanlış hesaplama ve İran ekonomisini daha fazla zayıflatma riski taşıyor.
🔹 İran Devrim Muhafızları, nükleer programın ve bölgedeki vekil milislerin zayıflamasının ardından Hürmüz üzerindeki kontrolü Batı’ya baskı kurmak için en önemli aracı olarak görüyor.
🔹 İran ordusu, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in başlattığı sürpriz saldırıdan bu yana ağır kayıplar verdi; buna rağmen boğazdaki deniz taşımacılığını taciz ederek ve Basra Körfezi’ndeki ABD unsurlarını hedef alarak Washington’ı meşgul ediyor.
🔹 İran’daki ılımlı yetkililer, ABD’nin İran’ın Hürmüz saldırılarına karşı uyguladığı deniz ablukasının ülke ekonomisini çöküşün eşiğine getirmesinden endişe ediyor.
🔹 Uluslararası Para Fonu, İran ekonomisinin 2026’da yüzde 6 daralmasını ve yıllık enflasyonun yaklaşık yüzde 69 olmasını öngörüyor; ülkede yakıt sıkıntısı ve savaş kaynaklı diğer mahrumiyetler yaşanıyor.
🔹 Basra Körfezi’nden petrol akışı savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 36’sına geriledi, ancak ham petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerinde kalıcı seviyelere ulaşmadı ve salı günü 80 doların altında seyretti.
🔹 Körfez petrolünün bir bölümü boğazdan kaçınan güzergâhlara yönlendirildi; sınırlı sayıdaki gemi İran’la anlaşarak veya izlerini gizleyerek Hürmüz’den geçiş yaptı.
🔹 ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını sürdürüyor ve İran petrolünün ticaretini zorlaştıran yaptırımları yeniden uyguluyor. Çin ise İran petrolü alımlarını azalttı ve alımları artıracağına dair sınırlı işaret veriyor.
🔹 İran ve Umman, gemilerin güvenli geçişi için geçici bir kanal oluşturmak üzere görüşüyor. Tahran, boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti talep ederken, taslak öneri Basra Körfezi’ne giden gemilerin İran sularından, çıkan gemilerin ise ücret ödemeden Umman sularından geçmesini öngörüyor.
🔹 Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik acil bir anlaşmanın ardından İran’ın nükleer faaliyetlerine ciddi sınırlamalar getirecek daha kapsamlı bir müzakere yapılmasını hedeflediklerini söyledi.
🔹 Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer petrol üreticileri Hürmüz’ü bypass eden alternatif güzergâhlar kuruyor; bu güzergâhların İran füzeleri ve insansız hava araçlarının menzilinde bulunması güvenlik riskini sürdürüyor.
🔹 Hürmüz Boğazı’nda bu hafta birçok gemi vuruldu; savaşın genişlemesiyle geçen ay Kızıldeniz ve Akdeniz’de de gemiler hedef alındı. Körfez ülkeleri, İran’ın gemi geçişlerini siyasi baskı aracı olarak kullanmasını önlemek için boğazda eski düzenin yeniden kurulmasını istiyor.