🔹 Orta Doğu çatışması beşinci ayına girerken petrol ve doğal gaz arzındaki şok derinleşti; petrol fiyatı savaşın başında öngörülen 200 dolar seviyesine çıkmadı ve en yüksek yaklaşık 130 doları gördü.

🔹 3 Ağustos itibarıyla petrol fiyatı 85 doların altında seyretti; fiyatların yaklaşık 100 dolar civarında kalmasında Çin’in petrol alımlarını azaltması etkili oldu.

🔹 Çin, savaş öncesinde deniz yoluyla günde ortalama 11 milyon varil ham petrol alırken haziranda bu miktarı 6 milyon varilin altına düşürdü. Temmuzda alımlar yaklaşık 6,5 milyon varile yükselse de son 10 yılın en düşük seviyelerinde kaldı.

🔹 Çin’in petrol stokları ve iç talebine ilişkin düzenli veri yayımlamaması, alımlardaki düşüşün petrol stoklarının kullanılması, rafine ürün stoklarının azaltılması, elektrikli araçların yaygınlaşması ve kömür kullanan kimya üretiminin artırılmasıyla ne ölçüde gerçekleştiğinin belirlenmesini zorlaştırıyor.

🔹 Suudi Arabistan’ın yaklaşık 5 milyon varil petrolü Hürmüz Boğazı yerine Kızıldeniz üzerinden sevk etmesi ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin yaklaşık 2 milyon varillik yönlendirmesi, küresel pazara günlük 5-7 milyon varil ek akış sağladı.

🔹 Stratejik petrol rezervlerinden günlük 2-3 milyon varil piyasaya verildi; ticari stokların azaltılması ve Amerika kıtasındaki üretimin bir yılda yaklaşık 2 milyon varil artması arz açığını sınırladı.

🔹 Hürmüz Boğazı kapalı olmasına rağmen konum sinyallerini kapatan tankerler, Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasında gemiden gemiye transfer yaparak günde yaklaşık 3-5 milyon varil ham petrol taşımayı sürdürdü.

🔹 Çin’in petrol talebini hızlı biçimde değiştirebilmesi, Suudi Arabistan’ın üretimi artırarak piyasayı dengeleme rolüne benzer şekilde, Çin’i petrol piyasasında “dengeleyici tüketici” konumuna getirdi.

🔹 Enerji arzındaki şoklar, ülkeleri ithal enerjiye daha temkinli yaklaşmaya ve yerli ya da bölgesel enerji kaynaklarını artırmaya yöneltebilir. Uluslararası LNG ticareti ve deniz yoluyla taşınan petrol bu eğilimden güç kaybedebilir.

🔹 2026’da kömür talebinin rekor kırması beklenirken güneş enerjisi de hızlı büyümeyi sürdürdü; Çin’in elektriğinin yaklaşık yarısı kömürden üretiliyor.

🔹 Gübre üretim tesislerinin Hürmüz Boğazı dışındaki bölgelerde tam kapasiteye çıkması, Çin’in azotlu gübre üretiminin yaklaşık yüzde 80’ini doğal gaz yerine mısırdan gerçekleştirmesi ve tarımsal emtia stoklarının yüksek olması gıda fiyatlarındaki paniği sınırladı.

🔹 Peru’da hamsi avındaki büyük düşüş balık unu fiyatlarını yükseltti; somon ve karides üretiminde 6-9 ay içinde etkiler görülmesi, omega-3 takviyelerinin fiyatlarının da artması bekleniyor.

🔹 Ren ve Tuna nehirlerindeki kuraklık enerji ve emtia tedarik zincirlerini etkiledi. Nehir seviyelerinin ağustos başından itibaren 8-10 hafta boyunca daha da düşmesi bekleniyor.

🔹 Yangon yakınlarındaki 1 No'lu Thanlyin rafinerisinin eylülde faaliyete geçmesi bekleniyor.

🔹 Rafinerinin ilk aşamada yıllık 150.000 ton jet yakıtı üretmesi planlanıyor; bu kapasite Myanmar'ın son dönemdeki havacılık yakıtı ithalatına denk geliyor.

🔹 Myanmar'ın 2026'da İran'dan 200.000 tonu aşan miktarda jet yakıtı ithal etmesi bekleniyor. Ülke, Batı yaptırımlarını aşmak amacıyla 2024'ten bu yana jet yakıtını İran'dan tedarik ediyor.

🔹 Thanlyin projesinin 2028'e kadar tamamlanması planlanan ikinci aşamasının yakıt üretimini yıllık 3 milyon tona çıkarması bekleniyor.

🔹 İkinci aşamanın tamamlanmasıyla rafinerinin Myanmar'ın benzin talebinin yaklaşık yüzde 60'ını ve dizel yakıt talebinin yüzde 50'sini karşılaması bekleniyor.

🔹 Thanlyin, Myanmar Petrol-Kimya İşletmesi'ne ait ve Yangon'un güneydoğusunda, sömürge döneminde kurulmuş yaklaşık bir asırlık bir kompleks içinde yer alıyor.

🔹 Projenin mühendislik, tedarik, inşaat, işletme ve bakım sözleşmesi, Çin'in Tianjin kentindeki Peiyang Chemical Equipment şirketinin Singapur'da kayıtlı iştiraki Peiyang Chemical Engineering Service Corporation'a verildi.

🔹 Myanmar resmi verilere göre yıllık benzin ve dizel ihtiyacının yalnızca yaklaşık yüzde 3'ünü rafine ediyor; ulaşım sektöründe kullanılan petrol ve dizelin yüzde 97'si ithal ediliyor.

🔹 İlk aşamada ana hammadde olarak açık denizdeki Zawtika gaz sahasından çıkarılan kondensatın kullanılması bekleniyor. Üretilecek yakıtın uluslararası havacılık yakıtı kalite standartlarını karşılayıp karşılamadığı bağımsız olarak doğrulanamadı.

🔹 İran, Ekim 2024-Aralık 2025 arasında dokuz sevkiyatla Myanmar'a yaklaşık 175.000 ton jet yakıtı teslim etti. 2026'da en az yedi sevkiyatla yaklaşık 120.000 ton daha teslim edildi.

🔹 Thanlyin yakın zamanda faaliyete geçmesi beklenmeyen Thanbayarkan rafinerisi olmadan da 2027'de ordunun ithal jet yakıtına olan ihtiyacını önemli ölçüde azaltabilir.

🔹 Jet yakıtı, Myanmar ordusunun isyancı güçlere yönelik hava saldırılarında kullanılıyor. Muhalif Ulusal Birlik Hükümeti, Min Aung Hlaing'in 2021'de iktidarı ele geçirmesinden bu yana 12.000 hava saldırısında yaklaşık 5.700 kişinin öldüğünü tahmin ediyor.

🔹 FIFA Başkanı Gianni Infantino, özel yatırım çekme planının farklı yürütülmesi gerektiğini kabul etti.

🔹 Infantino ve FIFA Genel Sekreteri Mattias Grafström, FIFA Konseyi üyelerine gönderdikleri mektupta hatalar için özür diledi ve gerekli bir inceleme yapacaklarını açıkladı.

🔹 FIFA Forward Enterprise adı verilen plan, FIFA üyelerine milyarlarca dolar dağıtılmasını ve özel yatırım yoluyla gelir sağlanmasını öngörüyordu.

🔹 Plan kapsamında bir ticari şirket kurulması ve girişimin yüzde 20 hissesinin satılmasıyla 4 milyar dolardan fazla kaynak toplanması planlanıyordu.

🔹 Jared Kushner’ın kardeşi Joshua Kushner tarafından yönetilen bir fon, planlanan girişimin baş yatırımcısı olarak belirlenmişti.

🔹 UEFA, taraftar grupları ve siyasetçiler plana karşı çıktı; FIFA içinde de plana muhalefet oluştu.

🔹 FIFA Operasyon Direktörü Kevin Lamour, kendisinin ve çalışma arkadaşlarının “kandırıldığını” söyledi. Eski Goldman Sachs bankacısı Carlos Cordeiro ise Infantino’ya danışmanlık görevinden istifa etti.

🔹 Infantino birkaç gün içinde plandan geri adım attı. UEFA, FIFA yönetimine olan güvenini kaybettiğini açıkladı ve hukuki işlem başlatabileceği uyarısında bulundu.

🔹 FIFA’nın Fas’taki acil toplantısının ardından yayımlanan mektupta, toplantı sonuçlarının kurumun yönetimini güçlendireceği ve güveni yeniden tesis etmeye yardımcı olacağı ifade edildi.

🔹 Infantino, gelecek yıl FIFA başkanlığı için yeniden aday olmayı planlıyor. FIFA Konseyi, Infantino’nun da yer aldığı 37 üyeli ana karar alma organı olarak görev yapıyor.

🔹 Leipzig/Halle Havalimanı'nın kargo operasyonları güvenlik bölgesinde bir havalimanı çalışanı tarafından ateşleme düzeneğine sahip, patlayıcı içeriği henüz belirlenemeyen bir insansız hava aracı bulundu.

🔹 İHA'nın bulunmasının ardından havalimanındaki uçuş operasyonları tamamen durduruldu.

🔹 Federal Polis, patlayıcı imha robotu desteğiyle İHA'yı inceledi.

🔹 Federal Polisin uzman ekibi, patlayıcı düzeneğinin ateşleme mekanizmasını etkisiz hale getirdi.

🔹 İHA'nın röntgenle incelendiği bildirildi.

🔹 İHA'nın birkaç Ukrayna kargo uçağının yakınında bulunduğu açıklandı.

🔹 Pistin kapatılması nedeniyle iniş yapamayan bir kargo uçağı yeniden yükselirken havada kimliği henüz belirlenemeyen bir cisimle çarpıştı.

🔹 Çarpışan cismin bir insansız hava aracı olup olmadığı henüz belirlenemedi.

🔹 Uçak güvenli şekilde Hannover Havalimanı'na iniş yaptı.

🔹 İniş sonrasında uçakta hafif hasar tespit edildi.

🔹 Basında yer alan bilgilere göre uçak DHL'ye ait bir kargo uçağıydı.

🔹 Soruşturma, Saksonya Eyalet Kriminal Dairesi, Dresden Başsavcılığına bağlı Saksonya Aşırıcılık Birimi ve Polis Terörizm ve Aşırıcılıkla Mücadele Merkezi tarafından yürütülüyor.

🔹 Yetkililer olayda siyasi saik ihtimalini dışlamıyor.

🔹 Saksonya İçişleri Bakanı Armin Schuster, olayı "çok ciddi bir güvenlik vakası" olarak nitelendirdi.

🔹 Federal ve eyalet güvenlik kurumları, hibrit tehditlerle mücadele merkezi ve Federal Polisin İHA karşı tedbir birimleri soruşturmaya katılıyor.

🔹 İHA'nın bulunmasının ardından bir yolcu uçağı ile çok sayıda kargo uçağı başka havalimanlarına yönlendirildi.

🔹 Polis, halk için herhangi bir tehlike bulunmadığını açıkladı.

🔹 Uçuş trafiği saat 01.55'te yeniden başlatıldı.

🔹 Uçuşlar, güney pistindeki incelemeler devam ettiği için yalnızca kuzey pistinden gerçekleştiriliyor.

🔹 Yönlendirilen yolcu uçağının Palma de Mallorca'dan gelen gecikmeli bir sefer olduğu ve Nürnberg'e indirildiği açıklandı.

🔹 Çin ordusundaki kapsamlı yolsuzlukla mücadele operasyonunun ardından yeni subaylar, Halk Kurtuluş Ordusu’nun önemli kurumlarında fiili liderlik görevlerini üstlendi.

🔹 Yeni komutanlar, görevden alınan generallerin yerini aldı ve dünyanın en büyük daimi ordusunun yönetiminde öne çıktı.

🔹 Bazı subaylar, daha önce tam generallerin yürüttüğü görevlere kendi birimlerinden terfi ederek geldi. Bazı isimler ise korgeneral rütbesine bir yıldan kısa süre önce yükseldi.

🔹 Çin Komünist Partisi’nin 21. Ulusal Kongresi’nin gelecek yıl sonbaharda yapılması bekleniyor. Kongrede parti ve Merkezi Askerî Komisyon için yeni yönetim kadrolarının belirlenmesi planlanıyor.

🔹 Devlet Başkanı Xi Jinping’in başkanlık ettiği Merkezi Askerî Komisyon, 2022’de yedi üyeyle başlayan beş yıllık görev döneminin ardından yalnızca Xi Jinping ve başkan yardımcısı Zhang Shengmin’den oluşuyor.

🔹 2023’ten bu yana 26 tam general soruşturma altına alındı, 12 general ise kamuoyu önünde görünmez oldu. Bu isimlerin tamamı daha önce Halk Kurtuluş Ordusu’nda önemli görevler yürüttü.

🔹 Temmuzdaki terfilerin ardından kamuoyu önünde aktif görevde görünen tam general sayısı dörde düşmesinin ardından altıya yükseldi.

🔹 Yeniden yapılanma kapsamında el değiştiren 20 önemli görevin dokuzu hava kuvvetleri subaylarına verildi. Bu görevlerin beşinde önceki yöneticiler başka askerî kuvvetlerden gelmişti.

🔹 Temmuzda tam generalliğe yükseltilen Zhang Shuguang, Merkezi Askerî Komisyon’un Disiplin Teftiş Komisyonu sekreterliğine getirildi.

🔹 Hava Kuvvetleri Korgenerali Chen Demin ile Koramiral Xiong Zhaoyuan, Merkezi Askerî Komisyon’un Siyasi Çalışma Departmanının yönetimini üstlenmiş görünüyor. Departman, Halk Kurtuluş Ordusu’ndaki ideolojik konular ve personel değişikliklerinden sorumlu.

🔹 Wang Gang, temmuzda tam generalliğe yükseltilmesinin ardından Halk Kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri komutanı olarak doğrulandı. Shi Honggan ise yaklaşık aralık ayında korgeneralliğe yükseltildi ve geçici siyasi komiser olarak Wang Gang’la birlikte görev yapıyor görünüyor.

🔹 Cai Zhijun, Halk Kurtuluş Ordusu Kara Kuvvetlerinin yeni lideri olarak öne çıktı. Zhang Zheng donanmanın askerî işlerinden, Hu Yuhai ise donanmanın siyasi işlerinden sorumlu görünüyor.

🔹 Korgeneral Lei Kai, daha önce kurmay başkanlığı yaptığı Roket Kuvvetlerinin komutanı olarak öne çıktı. Korgeneral Zhou Jingjiong, Roket Kuvvetlerinin siyasi işlerini yürütüyor.

🔹 Halk Kurtuluş Ordusunun beş harekât komutanlığındaki liderlik tablosu henüz netleşmedi. Yalnızca aralık ayında tam generalliğe yükseltilen Han Shengyan ve Yang Zhibin’in harekât komutanı olduğu doğrulandı.

🔹 Han Shengyan Merkezi Harekât Komutanlığını, Yang Zhibin ise Tayvan’la bağlantılı operasyon ve konuşlandırmalardan sorumlu Doğu Harekât Komutanlığını yönetiyor.

🔹 Myanmar Devlet Başkanı Min Aung Hlaing, uluslararası meşruiyet kazanma amacıyla perşembe günü Tayland'a iki günlük bir ziyaret gerçekleştirecek. Min Aung Hlaing, eski askeri lider olarak nominal sivil bir yönetimin başında bulunuyor.

🔹 Tayland hükümeti, ziyaretin güvenlik, kamu refahı ve ASEAN içindeki işbirliği başta olmak üzere ikili ilişkileri geliştirme fırsatı sunduğunu açıkladı.

🔹 ASEAN'ın Myanmar politikası, 2021'de Aung San Suu Kyi'nin seçilmiş hükümetinin askeri darbeyle devrilmesinden bu yana Beş Maddeli Mutabakat'a dayanıyor. Mutabakat şiddetin derhal sona ermesini, tüm siyasi gruplarla diyaloğu, insani yardım ulaştırılmasını ve özel temsilci atanmasını öngörüyor.

🔹 ASEAN, Min Aung Hlaing ile dışişleri bakanlarının ASEAN zirvelerine ve üst düzey toplantılara katılmasını daha önce engelledi.

🔹 Min Aung Hlaing'in nisan ayında cumhurbaşkanı olmasının ardından bazı ASEAN üyeleri Myanmar yönetimiyle yeniden temas kurmaya başladı. Laos, temmuz başında Min Aung Hlaing'in yeni yönetimi döneminde kendisini resmi olarak ağırlayan ilk ASEAN ülkesi oldu; hazirandaki Hindistan ve Çin ziyaretleri de uluslararası meşruiyet arayışının ilk adımları olarak değerlendirildi.

🔹 Tayland Dışişleri Bakanı Sihasak Phuangketkeow, Myanmar'ın ASEAN'a dönüşünün önünü açmak amacıyla “ölçülü angajman” olarak adlandırılan diplomatik girişime öncülük ediyor.

🔹 Myanmar Ulusal Birlik Hükümeti (NUG), ASEAN'a Min Aung Hlaing üzerindeki baskıyı sürdürmesi çağrısı yaptı. NUG Dışişleri Bakanı Zin Mar Aung, bölgesel temasların daha geniş bir normalleşme ve meşruiyet sürecine dönüşebileceği uyarısında bulundu.

🔹 Zin Mar Aung, Myanmar'daki seçimlerin demokratik bir iktidar devri sağlamadığını ve askeri yönetime sivil otorite görüntüsü kazandırmak için tasarlandığını söyledi.

🔹 Myanmar yönetimi, pazartesi günü Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin 2021'deki askeri darbeden bu yana sağlık durumu bilinmeyen Aung San Suu Kyi ile görüşmesine izin verdi.

🔹 Zin Mar Aung, insani erişimin Aung San Suu Kyi, Devlet Başkanı U Win Myint ve tüm siyasi tutukluların derhal ve koşulsuz serbest bırakılmasının yerini tutamayacağını söyledi. Myanmar cezaevlerinde yaklaşık 15 bin siyasi tutuklu bulunuyor.

🔹 NUG, 2021'den bu yana iç savaşın sürdüğü ülkenin merkez bölgelerinde paralel bir yönetim yürütüyor. Örgüt, daha önce etkisiz bulduğu Beş Maddeli Mutabakat'ı dışlamış ve Batılı hükümetlerden daha güçlü baskı talep etmişti; son dönemde ASEAN çerçevesini baskının sürdürülmesi için kullanıyor.

🔹 ASEAN içinde Myanmar'ın bölgesel örgüte dönüşüne yönelik direnç sürüyor. Filipinler Dışişleri Bakanı, Myanmar'ın ASEAN'a dönüşünün hâlâ uzak olduğunu söyledi.

🔹 Min Aung Hlaing, cumhurbaşkanlığındaki 100. gününde, 31 Temmuz'da Naypyitaw'daki parlamento konuşmasında ASEAN'ın Beş Maddeli Mutabakatı'nı eleştirdi; Myanmar parlamentosunun alt kanadı da temmuz ayındaki oturumda mutabakatı reddetti.

🔹 Eski Olimpiyat sporcusu David Hearn’in avukatları, Lincoln Memorial Reflecting Pool’a zarar verdiği suçlamasıyla açılan davanın yeniden başlatılamaması için hâkimden davanın kesin hükümle düşürülmesini istedi.

🔹 ABD Adalet Bakanlığı, Hearn’e yöneltilen ağır vandalizm suçlamasının herhangi bir önyargı olmaksızın düşürülmesini talep etti. Bu yöntem, bakanlığın ileride yeniden dava açmasına izin verebilir.

🔹 Hearn’in avukatları Norm Eisen, Mary Dohrmann ve Steve Levin, Başkan Donald Trump ile İçişleri Bakanı Doug Burgum’un davanın düşürülmesine yönelik açıklamalarının kovuşturmanın yeniden başlatılması riski yarattığını söyledi.

🔹 Avukatlar ayrıca davayla ilgili büyük jüri kayıtlarını talep etti. Hâkim, suçlamaların kesin hükümle veya kesin hüküm olmaksızın düşürülmesine karar verecek.

🔹 Adalet Bakanlığı, Hearn’in yanı sıra Reflecting Pool’a zarar vermekle suçlanan üç kişinin kabahat davalarını da düşürdü. Bakanlık, hasarın vandalizmden değil, başarısız bir onarım çalışmasından kaynaklandığını gösteren kanıtlara işaret etti.

🔹 Hearn’in avukatları, havuz kaplamasındaki hasarın başından beri montaj hatasından kaynaklandığını gösteren kanıtların federal savcılar tarafından göz ardı edildiğini söyledi.

🔹 Savunma ekibi, havuzdaki kusurlar kamuoyunca görünür hale geldikçe Trump ve yönetiminin hasarı vandalizmle ilişkilendirmeye çalıştığını ve bunun Hearn hakkında aceleyle hazırlanan iddianameye yol açtığını söyledi.

🔹 Avukatlar, büyük jüri önündeki ilk ifadede hükümetin kilit tanığının gerekli onarımların Hearn’in eylemlerinden bağımsız olarak yapılacağını ve Hearn’e atfedilebilecek ek bir maliyet belirleyemediğini söyledi. Daha sonraki ifadede ise savcıların tanığı yeniden çağırarak Hearn’e atfedilen hasarın 1.000 dolardan fazla olduğunu kayda geçirdiğini açıkladı.

🔹 Savunma ekibi, 30 Haziran tarihli hasar değerlendirme belgesinde Hearn’in bulunduğu bölgedeki hasarın “ilk soyulmadan sonra olası vandalizm sonucu” olarak tanımlandığını, “kesinleşmiş vandalizm” ifadesinin kullanılmadığını söyledi.

🔹 Federal savcılar, Reflecting Pool’daki kaplama sorunlarını ilk kez 17 Temmuz’da öğrendiklerini söyledi. Hearn’in avukatları ise hasar değerlendirme belgesinin 10 Temmuz’da, yani bir hafta önce, dava kapsamındaki delil paylaşımı sırasında kendilerine verildiğini belirtti.

🔹 Savunma ekibi, Jeanine Pirro’nun ofisine bağlı özel ajanların 13 Temmuz’da havuzun farklı bölümlerindeki hasarı fotoğrafladığını ve bir Milli Park Servisi mühendisinin daha fazla soyulmayı önlemek için kaplamayı bıçakla kestiğini söyledi.

🔹 Hearn’in bu hafta mahkemeye çıkması planlanıyordu ancak hükümetin davayı düşürme başvurusunun ardından duruşma iptal edildi. Eylül ayında durum duruşması yapılması planlanıyor.

🔹 SpaceX, halka açık şirket olarak yayımladığı ilk mali sonuçlarda nisan-haziran döneminde 7,8 milyar dolar gelir elde etti. Gelir, 2025’in aynı dönemine göre yüzde 92 arttı.

🔹 Şirket ikinci çeyrekte 541 milyon dolar zarar etti. İlk çeyrekteki zarar 4,3 milyar dolar olmuştu.

🔹 Sonuçlar, analistlerin 6,8 milyar dolarlık gelir ve 1,9 milyar dolarlık net zarar tahminlerini aştı.

🔹 SpaceX hisseleri, mesai sonrası işlemlerde yüzde 8’den fazla geriledi.

🔹 SpaceX ikinci çeyrekte 18,4 milyar dolar sermaye harcaması yaptı. Bu tutar, analistlerin 13 milyar dolarlık tahmininin üzerinde gerçekleşti ve harcamaların büyük bölümü yapay zekâ altyapısına yöneldi.

🔹 Şirket, ikinci çeyrek sermaye harcamalarının yaklaşık 16 milyar dolarını xAI işletmesine ayırdı. Yıllık sermaye harcamasının 45 milyar doları aşması bekleniyor.

🔹 SpaceX, yapay zekâ gelirlerinin yıllık bazda yüzde 247 arttığını açıkladı. Şirketin kârlı tek iş kolu olan uydu tabanlı internet hizmeti Starlink’in geliri de yüzde 66 yükseldi.

🔹 Şirket içinden yatırımcılar ve yöneticiler için halka arz öncesi dönemde başlayan hisse satış kısıtlaması perşembe günü sona erecek. Erken dönem yatırımcılar ile bazı çalışanların hisselerini satabilmesi fiyatı aşağı çekebilir.

🔹 Elon Musk, SpaceX’in 1 trilyon dolarlık gelire ulaşma iç projeksiyonunun 2031’den 2030’a çekildiğini ve bunun 2029’da gerçekleşme ihtimalinin de bulunduğunu söyledi. FactSet’in 2029 gelir tahmini ise yaklaşık 207 milyar dolar seviyesinde.

🔹 Çin’de nadir bir genetik mutasyon nedeniyle gelişimi yavaşlayan, altı yaşındaki Mei adlı çocuğa kişiye özel gen tedavisi uygulandı.

🔹 Şanghay’daki araştırmacı Zilong Qiu, tedavi karşılığında Mei’nin ailesinden 860 bin dolar aldı.

🔹 Mei, 2025’in başında tedaviyi aldıktan sonraki bir hafta içinde, ölümcül kan pıhtılaşmasına yol açan ağır bir bağışıklık tepkisi nedeniyle hayatını kaybetti.

🔹 Tedaviden üç gün sonra ateşlenen Mei’nin böbrekleri iflas etti; hastane ölümünü tedaviye bağladı.

🔹 Mei’nin ailesi, ölümün olası bir sonuç olduğu ve önceki hayvan deneylerinde ortaya çıkan güvenlik sorunları konusunda bilgilendirilmediklerini söyledi.

🔹 Tedavide, CHD3 genindeki mutasyonu düzeltmek amacıyla, beyne baz düzenleme talimatlarını taşıyan trilyonlarca virüs içeren bir enjeksiyon kullanıldı. Qiu, bunun beyne yönlendirilen dünyadaki ilk gen tedavisi olduğunu söyledi.

🔹 Tedavinin klinik öncesi aşamasında bazı maymunlarda karaciğer ve böbrek hasarı görüldü; uzmanlar hayvan deneylerinden elde edilen verilerin insan tedavisine geçişi haklı çıkarıp çıkarmadığını sorguladı.

🔹 Qiu ve çalışma arkadaşları, CHD3 mutasyonuyla ilgili Nature dergisinde yayımlanan makalede hayvan deneylerine yer verdi ancak insan denemesini ve Mei’nin ölümünü açıklamadı.

🔹 Mei’nin ailesi makalenin geri çekilmesini talep etti. Nature Genel Yayın Editör Yardımcısı Victoria Aranda, insan denemesi veya insan tedavisine ilişkin verilerin kendileriyle paylaşılmadığını söyledi ve soruşturma tamamlandıktan sonra derginin uygun editoryal işlemi yapacağını açıkladı.

🔹 Şanghay Jiao Tong Üniversitesi Tıp Fakültesi, olayla ilgili ayrı bir soruşturma yürütüyor.

🔹 Edinburgh Üniversitesi’nden Sarah Cunningham-Burley, ölümcül olmayan ve görece hafif etkili bir sendrom için yüksek düzeyde deneysel bir tedavi uygulanmasının ciddi etik sorunlar yarattığını söyledi.

🔹 Çinli bilim insanı He Jiankui, 2019’da dünyanın ilk genom düzenlenmiş bebeklerini oluşturduğu için hapse girdi; HIV riskini azaltmayı amaçlayan ve denenmemiş olan işlemle ilgili sonuçlar bilinmiyor.

🔹 Çin, dünya sigaralarının yaklaşık yarısını tüketiyor; otobüs durakları, asansörler, parklar, restoranlar ve hastanelerde sigara içilmesine sıkça rastlanıyor.

🔹 Yerel sigara yasaklarının uygulanması birçok bölgede yetersiz kalıyor veya neredeyse hiç uygulanmıyor.

🔹 Daha genç kuşak, kamusal alanlarda sigara içenlerle daha sık yüzleşiyor ve kuralların daha güçlü uygulanmasını talep ediyor.

🔹 Nanjing’de Amanda Zhang, akciğer kanseri ameliyatı geçiren annesiyle yemek yemeye giderken restoran dışındaki koridorda sigara içen orta yaşlı bir çifti uyardı ve onları telefonuyla görüntüledi. Çiftin ailesi Zhang’ı azarladı; olayın videosunda çiftin kızı “Duman solumak istemiyorsanız evde kalın!” diye bağırdı.

🔹 Haziran ayında Şanghay’da bir erkek, hamile eşini pasif içicilikten korumaya çalışmasının ardından restorandaki kavgada yaralandı.

🔹 Nisan ayında Shenzhen’de Wang soyadlı bir kadın, otobüs durağında sigara içen bir erkeğin eline meyve suyu döktü. İkisi polis merkezine götürüldü; Wang, bir polisin burada kendisini soyup aradığını söyledi ve olay sosyal medyada tepki çekti.

🔹 Aynı ay Şanghay Disneyland’da sigarayla bağlantılı başka bir saldırıya müdahale eden polis, 34 yaşındaki sigara içen kişinin şikâyetçi olan 24 yaşındaki erkeğe özür dileyip tazminat ödemesini sağladı.

🔹 Çin’de 2024 yılında 15-24 yaş grubundakilerin yalnızca yüzde 10’u sigara içti; bu oran ulusal seviyenin yarısından azdı. Erkeklerin yaklaşık yarısı sigara içerken Çinli kadınlarda bu oran yüzde 2’nin altında kaldı.

🔹 Pekin ve Şanghay gibi büyük şehirlerde sigara yasakları bulunuyor ancak ülke genelinde geçerli kurallar yok. Ulusal kapalı alan sigara yasağı için hazırlanan yasa taslağı yaklaşık on yıl önce Devlet Tütün Tekeli İdaresi tarafından engellendi.

🔹 Devlet Tütün Tekeli İdaresi hem tütün sektörünü düzenliyor hem de Çin’in en büyük sigara üreticisi olan Çin Ulusal Tütün Şirketi’ni işletiyor. Şirket kârları ve tütün vergileri, Çin’in yıllık gelirlerinin yüzde 7’sini oluşturuyor.

🔹 Son yıllarda devlet denetiminin sıkılaşması, sigara karşıtı medya kampanyalarını sınırladı ve tütün kurallarının uygulanmadığını savunan davaları takip eden avukatları caydırdı.

🔹 Zhang’ın Nanjing’de karşılaştığı sigara içenlerin cezalandırılması talebi polis tarafından “küçük bir suç” gerekçesiyle reddedildi. Zhang’ın çevrim içi paylaşımlarının ardından sosyal medya hesapları sessize alındı.