🔹 Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için ABD ile İran arasında bir anlaşmaya yaklaşılırken, en önemli anlaşmazlık boğazın kontrolü ve İran'ın geçiş ücreti alıp almaması oldu.

🔹 Dünya petrol akışının normalde yaklaşık yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. İran, savaş öncesindeki açık uluslararası su yolu düzenine dönülmeyeceğini ve boğaz üzerinde belirli ölçüde kontrol sahibi olması gerektiğini savunuyor.

🔹 ABD yönetimi, İran'ın Basra Körfezi'ndeki etkisini kalıcılaştıracak ve Tahran'ın ücret almasına izin verecek herhangi bir düzenlemeye karşı çıkıyor.

🔹 Geçici bir çözüm kapsamında gemilerin Basra Körfezi'ne İran kontrolündeki bir güzergâhtan girip Umman kontrolündeki bir güzergâhtan çıkması planlanıyor. ABD'li bir yetkili, geçici güzergâhlarda geçiş ücreti veya başka bir engel bulunmayacağını söyledi.

🔹 Hürmüz Boğazı'nda geçen hafta en az iki gemi vuruldu; birkaç gemi de İran Devrim Muhafızları'nı temsil ettiğini söyleyen kuruluşlardan gelen uyarılar veya kıl payı atlatılan olaylar bildirdi.

🔹 Boğazdan geçen gemi sayısı geçen hafta 84'e yükseldi; bu sayı önceki hafta 45'ti. Kriz öncesinde tipik bir haftada görülen 700'ün üzerindeki geçişin hâlâ çok altında kalındı.

🔹 Donald Trump, ABD ordusunda hâlâ “devasa miktarda” silah bulunduğunu ve büyük miktarlarda üretim yapıldığını söyledi. Bazı mühimmat türlerinin neredeyse sınırsız, bazılarının ise “biraz daha kısıtlı” durumda olduğunu belirtti.

🔹 ABD ordusunun İran saldırılarına karşı Amerikan birliklerini koruyan gelişmiş füze önleyiciler gibi silahlarda stok sıkıntısı yaşadığı bildirildi. Savunma Bakanı Pete Hegseth, Pentagon bütçesine milyarlarca dolarlık ek kaynak sağlanması için Cumhuriyetçi senatörlerle görüştü.

🔹 Arizona Senatörü Mark Kelly, silah açığının 14 binden fazla hedefin vurulduğu, amacı ve stratejisi net olmayan savaştan kaynaklandığını söyledi.

🔹 Trump, kamuoyu yoklamalarındaki oranlarının şimdiye kadarki en iyi seviyede olduğunu söyledi. Temmuz sonunda yapılan ankette ABD'li yetişkinlerin yaklaşık üçte ikisi İran savaşının buna değmediğini belirtti; bu oran Cumhuriyetçilerin yaklaşık yüzde 37'sini de kapsadı.

🔹 ABD'de tarım işçileri hariç istihdam edilen kişi sayısı haziranda yaklaşık 159 milyona ulaşarak rekor kırdı. Trump'ın ikinci döneminde istihdam artışı önemli ölçüde yavaşladı.

🔹 Trump, Hürmüz Boğazı'nın ticari gemilere “şu anda bir bakıma açık” olduğunu söyledi; İran'ın gemilere ateş edebileceğini veya deniz mayını bırakabileceğini belirtti.

🔹 Donald Trump, ABD’de doğan kişilere otomatik vatandaşlık verilmesini sınırlandırmak amacıyla iki başkanlık emri imzaladı.

🔹 İlk emir, “düşman yabancılar”, yabancı terör örgütlerinin üyeleri veya yabancı lobiciler olan kişilerin çocuklarının vatandaşlığa uygun olmayacağını öngörüyor.

🔹 İkinci emir, ABD’de doğum yapmak amacıyla turist vizesi başvurusunda hile yapan kişilerin çocuklarının vatandaşlık kazanmasını engellemeyi amaçlıyor.

🔹 Trump, haziran ayında 14. Değişiklik’in ABD topraklarında doğanlara, belgesiz göçmenlerin çocukları da dahil olmak üzere, vatandaşlık verdiğini yeniden teyit eden Yüksek Mahkeme kararını eleştirdi. Trump, “Kötü ve çok adaletsiz bir karar aldık. Ülkemiz bunun yüzünden zarar görüyor ve bunu farklı bir yoldan sona erdiriyoruz.” dedi.

🔹 Yeni emirlerin hukuki itirazlarla karşılaşması bekleniyor. Anayasa hukukçuları, başkanın doğumla vatandaşlığı tek taraflı olarak kaldırma yetkisine sahip olmadığını savunuyor.

🔹 ABD’de yaklaşık 15 milyon belgesiz göçmen yaşarken, Adalet Bakanlığı’na kayıtlı yabancı lobicilerin sayısı birkaç binle sınırlı. ABD’de “düşman yabancı” veya yabancı terörist olarak tanımlanan geniş bir nüfus bulunmuyor.

🔹 Beyaz Saray Genelkurmay Başkan Yardımcısı Stephen Miller, ikinci emrin Göçmenlik ve Vatandaşlık Yasası kapsamında başkanın uluslararası seyahatleri denetleme yetkisine dayandığını söyledi. Miller, turist vizesiyle gelip asıl amacı ABD’de çocuk sahibi olmak olan kişilerin vize başvurusunda hile yaptığını savundu.

🔹 ABD’de doğum turizmine ilişkin resmi veri bulunmuyor. 2024’te, toplam 3,6 milyon doğumun 10 binden azı yabancı adreslere sahip kişilerin bebeklerinden oluştu.

🔹 Trump’ın görevdeki ikinci döneminin ilk gününde imzaladığı önceki emir, belgesiz göçmenlerle geçici çalışma, öğrenci ve turist vizesi taşıyan yabancıların çocuklarının otomatik vatandaşlığını engellemeyi amaçlıyordu; bazı araştırmalar bu grubun yılda 150 binden fazla kişiyi kapsadığını hesapladı.

🔹 Demokratların yönettiği eyaletlerden oluşan iki koalisyon ile göçmen hakları grupları, önceki emre karşı yarım düzineden fazla dava açtı. Birden fazla federal mahkeme, vatandaşlık yasağının uygulanmasını geçici olarak durdurdu.

🔹 Yüksek Mahkeme, haziran ayında 5’e karşı 4 oyla doğumla vatandaşlığı korudu. Başyargıç John G. Roberts Jr., 14. Değişiklik’in diplomatların çocukları gibi sınırlı istisnalar dışında ABD topraklarında doğan hemen herkese vatandaşlık verilmesini amaçladığını söyledi.

🔹 Virginia Üniversitesi’nden Amanda Frost, yeni emirlerin önemli bölümlerinin anayasaya aykırı göründüğünü ve Yüksek Mahkeme kararına ters düştüğünü söyledi. Cato Enstitüsü’nden David Bier ise başkanın belgesiz göçmenleri “ülkenin düşmanları” ilan ederek federal hükümetin yargı yetkisi dışında bırakmasını savunamayacağını söyledi.

🔹 Tennessee Cumhuriyetçileri, Senatör Marsha Blackburn’ü valilik seçimindeki adayları olarak belirledi. Blackburn, kasım ayındaki genel seçimde favori gösteriliyor.

🔹 Temsilci John Rose ve eyalet Temsilciler Meclisi üyesi Monty Fritts de Cumhuriyetçi adaylık için yarıştı.

🔹 Blackburn, 2003’ten bu yana Temsilciler Meclisi ve 2018’den bu yana Senato üyesi. Uzun süredir Donald Trump’ın müttefiki olan Blackburn, eyalet genelindeki tanınırlığından yararlandı ancak rakipleriyle münazara yapmayı reddetmesi nedeniyle eleştirildi.

🔹 Çok sayıda kampanya etkinliği düzenleyen Rose da Trump’a bağlılığıyla biliniyor. Trump, ön seçimde herhangi bir adaya destek açıklamadı.

🔹 Tennessee’de kasım ayındaki genel seçimi kazanacak aday, dönem sınırlaması bulunan Vali Bill Lee’nin yerine geçecek. Eyalet, 2006’dan bu yana valilik için Demokrat bir aday seçmedi.

🔹 Çiftçi ve bilişim şirketi sahibi John Rose, kampanyasına kişisel servetinden 13 milyon dolar aktardı; toplam kampanya geliri 15 milyon dolara ulaştı. Blackburn’ün toplam geliri 10,5 milyon dolar oldu ve adaylığı için bir dış grup da harcama yaptı.

🔹 Blackburn, münazaralardan ve çoğu medya röportajından uzak durmasının yanı sıra, ofisinin kampanyası için federal kaynakları kullandığı yönündeki iddialara ilişkin Senato etik soruşturması nedeniyle incelemeyle karşılaştı.

🔹 Senato Etik Komitesi ihlallerin gerçekleştiğine karar verdi ve Blackburn’ün ofisine kendisini düzeltme fırsatı tanıdı.

🔹 Demokratların valilik adayını belirleme sürecinde Jerri Green, yüzde 69 oyla 243 bin 416 oy aldı. Carnita Atwater yüzde 17,9, Kevin Lee McCants yüzde 5,4 oyda kaldı; oyların yüzde 99’u sayıldı.

🔹 Çinli yapay zeka çipi tasarımcıları, Pekin’in yerli bileşen kullanımını artırma ve ABD teknolojisine bağımlılığı azaltma politikasıyla bu bilanço döneminde yüksek satış bekliyor.

🔹 Cambricon Technologies’in yılın ilk yarısında gelirini güçlü biçimde artırması, Shanghai Iluvatar CoreX Semiconductor’ın satışlarını üç katına çıkarması bekleniyor. Moore Threads Technology, 2026’nın ilk altı ayında gelirinin yüzde 149’a kadar artabileceğini açıkladı.

🔹 Çinli teknoloji şirketleri, Pekin’in Nvidia ürünlerine alternatif bulma talimatının ardından yerli çip siparişlerini artırıyor. ABD, Nvidia’nın H200 işlemcilerinin Çin’e satışına izin verse de ABD’li yetkililer, o tarihten bu yana Çin’e gönderilen Nvidia işlemcisi sayısının “önemsiz” düzeyde kaldığını söyledi.

🔹 Huawei ve Alibaba’nın çip birimi T-Head’in iç pazardaki paylarını artırması bekleniyor. Nvidia ve Advanced Micro Devices ise Çin pazarına erişimde büyük ölçüde dışarıda kalıyor; Huawei 2026’da yaklaşık 600 bin Ascend 910C çipi üretmeyi hedefliyor.

🔹 Çinli şirketlerin yapay zeka hızlandırıcı bütçelerinde yerli üretim çiplere ayırdığı payın önümüzdeki 12 ayda yüzde 30’dan yüzde 46’ya çıkması bekleniyor. Cambricon ve Hygon Information Technology ürünleri, şirket yöneticilerinin önemli bölümü tarafından değerlendiriliyor.

🔹 Pekin’in önümüzdeki beş yılda veri merkezi yatırımlarına 2 trilyon yuan (295 milyar dolar) ayırması planlanıyor. Projede yapay zeka çipleri dahil teknoloji ihtiyaçlarının en az yüzde 80’inin Huawei gibi yerli tedarikçilerden karşılanması hedefleniyor.

🔹 Çin’in yapay zeka çiplerinde kendi kendine yeterlilik oranının 2025’teki yüzde 42 seviyesinden bu on yılın sonunda yüzde 70’e çıkması bekleniyor.

🔹 Nvidia CEO’su Jensen Huang, ABD’nin ileri teknoloji liderliğini koruması için şirket çiplerinin Çin’de kullanılmasını savundu. Morningstar analisti Phelix Lee, Nvidia’ya erişimin tercih edilebileceğini ancak erişimin sınırlı kaldığı ortamda Çin çiplerinin kullanımının arttığını söyledi.

🔹 Çin üretimi çipler tek birim performansında Nvidia ürünlerinin yıllarca gerisinde kalıyor. ABD öncülüğündeki ihracat kısıtlamaları, ASML’nin ileri düzey aşırı ultraviyole litografi sistemleri dahil gelişmiş çip üretim makinelerinin Çin’e ulaşmasını sınırlıyor.

🔹 Çinli çip üreticileri, tek bir çipteki hesaplama gücü açığını çok sayıda çipi birlikte kullanarak kapatmaya çalışıyor. Huawei, Moore Threads ve MetaX, Şanghay’daki yapay zeka zirvesinde on binlerce çipi birleştirebilen sunucu raflarını sergiledi.

🔹 Yapay zeka çiplerinin model eğitiminden şirket operasyonlarına entegrasyonuna geçiş hızlanırken, Çinli üreticiler rekabetçi fiyatlarla token üretme kapasiteleri sayesinde sipariş kazanıyor. Satın alma kararlarında en yüksek çip performansından çok kullanım ekonomisi öne çıkıyor.

🔹 Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya yönelik anlaşma üzerinde çalışan Arap arabulucular, Tahran’daki sertlik yanlılarının baskısı altındaki İranlı diplomatların, anlaşma sağlansa bile uygulamayı garanti edecek nüfuza sahip olmayabileceğinden korkuyor.

🔹 Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Meclis Başkanı Muhammed Bakı​​r Galibaf, Hürmüz geçişlerini İran yakınında giriş ve Umman yakınında çıkış şeritlerine ayıran planı benimsedi.

🔹 İslam Devrim Muhafızları, anlaşmada İran’ın su yolu üzerindeki rolüne daha açık atıf yapılmasını, geçişlerden ücret alma hakkını ve ABD’nin ablukayı kaldıracağına dair güvenceleri talep etti.

🔹 İranlı müzakereciler, görüşmelerin sonucunu şekillendirme yeteneklerinin sınırlı olduğunu ve anlaşmalardan acil finansal fayda sağlamak için yoğun baskı altında bulunduklarını söylüyor.

🔹 Devrim Muhafızları, ABD’yi zor durumda bırakan saldırılar nedeniyle İran içinde destek kazanıyor; anlaşma yeterince kazançlı olmazsa gemilere yönelik saldırılarını yeniden artırabilir.

🔹 Görüşmeler, Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri kolaylaştıracak geçici bir düzenlemenin ötesine taşınarak, petrol satışına yönelik yaptırım muafiyetleri ve dondurulmuş fonların serbest bırakılması gibi ekonomik rahatlama adımlarını kapsayacak şekilde genişledi.

🔹 İran’da müzakereciler ve ılımlı siyasetçiler sertlik yanlısı yetkililerin ve yorumcuların saldırılarıyla karşı karşıya. Milletvekili Hüseyin Ali Hacı Deligani, Arakçi’nin görevden alınması için belge topladığını ve Hürmüz anlaşmasını Meclis oylamasına sunması gerektiğini söyledi.

🔹 Muhammed Bakı​​r Hârrazi, çarşamba günü sosyal medya videosunda Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan hükümetini sona erdirmek için Tahran’da yürüyüş çağrısı yaptı; Ayetullah Mücteba Hamaney’in ofisi bu açıklamaları bölücü olarak reddetti.

🔹 Pezeşkiyan, İran’ın ekonomik krizinin diplomatik anlaşmayı acil hale getirdiğini söyleyerek Hamaney’le görüşebilmek için istifa tehdidinde bulundu. Hamaney görüşmeyi kabul etti, ancak Pezeşkiyan iletişim kurmanın “çok zor” olduğunu açıkladı.

🔹 İran güçleri, haziranda Hürmüz Boğazı’nı açma ve savaşı sona erdirmek için görüşmelere başlama anlaşmasının ardından Umman kıyısı boyunca ABD destekli rotayı kullanan gemilere ateş açtı; saldırılar ABD ile karşılıklı çatışmalara, Suudi tankerlerine yönelik saldırılara ve Mısır’daki bir limanda iki geminin yanmasına yol açan İHA saldırısına dönüştü.

🔹 İran Başbakan Yardımcısı ve üst düzey müzakereci Kazım Garibabadi, ekonominin diplomatik anlaşmayla sağlanabilecek yaptırım rahatlamasına acilen ihtiyaç duyduğunu söyledi.

🔹 Batı Virginia’da Flock’un plaka okuma kameralarını keserek devirmekle suçlanan Wesley Jackson, Facebook’ta on binlerce yorumcunun sahte mazeretleriyle savunuldu.

🔹 Yerel haber istasyonu WDTV’nin tutuklamayla ilgili paylaşımına yaklaşık 29 bin kişi yorum yaptı.

🔹 Yorumcular, Jackson’ın kameraların yok edildiği sırada çim saydığını, evsizler barınağının çatısını yenilediğini, Halo 2 oynadığını, araç lastiği değiştirdiğini veya bir köpeğe ödül verdiğini yazdı.

🔹 Suçlanan kişiyi mizahi biçimde savunma formatı, Luigi Mangione’nin 2024’te UnitedHealthcare Üst Yöneticisi Brian Thompson’ı öldürmekle suçlanmasının ardından sosyal medyada yaygınlaştı.

🔹 Monongalia County Şerif Ofisi dedektifleri Jackson’ı geçen ay acil müdahale ekiplerinin kullandığı ekipmana zarar vermek ve ağır suç işlemek için komplo kurmakla suçladı.

🔹 Jackson suçlamaları kabul etmedi ve 15 bin dolar kefalet ödedi.

🔹 Flock’un kamera sistemlerinin polis gözetiminde kullanılması kamuoyunda tepkiye yol açtı.

🔹 Ülke genelinde en az 50 polis memuru, sistemi eski sevgililerini, kız arkadaşlarını, eşlerini ve özel hayatlarından diğer kişileri takip etmek için kötüye kullandı.

🔹 Türkiye, Mısır ve Katar, Gazze Şeridi’nde devam eden İsrail ihlallerini kınadı; Hamas liderlerine ve 7 Ekim saldırısına katılan kişilere yönelik hedefli saldırıların anlaşmayı ihlal ettiğini açıkladı.

🔹 İsrail, Hamas’ın 2025 anlaşmasına aykırı biçimde 10 aydır silahsızlanmayı reddetmesinin ardından saldırıları yeniden başlattı.

🔹 Barış Kurulu, cuma günü silahsızlanmayı da içeren yeni Gazze yol haritasını yayımladı. Yol haritasının ilk adımı, İsrail’in 2025 barış planındaki kalan yükümlülüklerini, özellikle askeri operasyonların durdurulmasını, gecikmeden tamamlamasını öngörüyor.

🔹 Başbakan Binyamin Netanyahu ile Barış Kurulu Başkanı Nickolay Mladenov’un pazartesi günkü görüşmesinin ardından, İsrail’in birkaç hafta boyunca yalnızca yakın tehditlere karşı ateş açması ve Hamas tamamen silahsızlanana kadar doğu Gazze’den çekilmemesi seçeneği gündeme geldi. Hamas bu açıklamaya yanıt vermedi.

🔹 Görüşmelerde İsrail’in, Hamas tek bir tüfek teslim etmeden Gazze Şeridi’nin yüzde 17’sinden çekilip Ekim 2025 tarihli rehineler anlaşmasındaki “Sarı Hat”a dönmesi gerekip gerekmediği tartışılıyor. İsrail şu anda bölgeyi büyük ölçüde hattın ötesinde asker konuşlandırmadan kontrol ediyor.

🔹 ABD, Hamas’ı meşrulaştırmayı amaçlamıyor; ancak silahsızlanma sürecinin ne kadar ilerleyebileceğini görmek için diplomatik sürece katılıyor. Üst düzey ABD yetkilileri, İsrail ve ülkedeki seçim öncesi siyasetin yol haritasının uygulanmasını engellemesinden endişe ediyor.

🔹 Gazze’deki koşulların kötüleşmesi sürerken seçenekler arasında geniş çaplı askeri operasyonlara dönmek veya mevcut baskıyı sürdürmek bulunuyor. Barış Kurulu’nun planları bir sonraki başkan döneminde dağılabilir ya da Hamas’ın toparlanmasını kolaylaştıran bir Birleşmiş Milletler operasyonuna dönüşebilir.

🔹 Gazze savaşının sona ermesinden bu yana geçen 10 ayda hiçbir Hamas mensubu silahını teslim etmedi ve Hamas yeni yol haritasını imzalamadı. Hamas Siyasi Büro üyesi Gazi Hamad, “Silahsızlanma demedik, silahları teslim etmeyi söylemedik ve herhangi bir İsrail müdahalesini kabul etmedik” dedi.

🔹 Hamas, tüm silahların yalnızca diğer Filistinlilere teslim edilmesini istiyor. Bu düzenlemenin uygulanmasını, az sayıda askerden oluşan ve iki yıldızlı bir ABD generali tarafından yönetilen yeni Uluslararası İstikrar Gücü izleyecek.

🔹 Yol haritası, Filistin yasalarına uygun “kişisel silahların” Gazze’de kalmasına izin veriyor. Barış Kurulu ve ABD’li generalin, bu düzenlemenin Hamas’ın silahlarını korumasına yol açmamasını sağlaması planlanıyor.

🔹 Hamas’ın arabuluculara anlaşmaya hazır olduğunu söylemesi, örgütün toprak ve üst düzey üyelerini düzenli biçimde kaybetmesiyle bağlantılı olabilir. Rehinelerin tamamının serbest bırakılması veya cesetlerinin teslim edilmesinin ardından Hamas’ın elinde müzakereleri durdurmak için kullanabileceği rehine kalmadı.

🔹 Çin teknoloji hisselerinin görünümü, yapay zekâ yatırımlarındaki küresel canlanmanın yeniden hız kazanması, spekülatif pozisyonların azalması ve petrol fiyatlarındaki düşüşün sıkı para politikası endişelerini hafifletmesiyle iyileşti.

🔹 Şanghay Borsası’ndaki büyük çip üreticilerini içeren teknoloji ağırlıklı Star Market 50 Endeksi, haftayı yaklaşık yüzde 6 yükselişle tamamlamaya hazırlanıyor. Endeks, temmuz ayında tarihinin en sert aylık düşüşünü yaşayarak yüzde 26 gerilemişti.

🔹 ABD’de yapay zekâ hisselerindeki yeni yükseliş, S&P 500 ve Dow Jones Sanayi Endeksi’ni hafta içinde rekor seviyelere taşıdı. İki piyasa arasındaki son dönemdeki yakın ilişki, Çin teknoloji hisselerinde yatırımcı güvenini destekleyebilir.

🔹 ABD piyasaları, Federal Rezerv’in para politikasını sıkılaştıracağı yönündeki endişelerin azalması ve Orta Doğu’daki gerilimin düşmesiyle destek buldu. Şirket bilançoları da yapay zekâ talebinin güçlü kaldığını gösterdi.

🔹 Bohai Securities analisti Song Yiwei, Çin hisselerinin aşırı ısınma riskinin büyük ölçüde giderilmesinin ardından güveni yeniden oluşturma aşamasına girdiğini söyledi. Song, ara dönem bilançolarının fonların yeniden dağıtımına temel destek sağlayabileceğini ve piyasanın dip seviyesini bulmasının beklendiğini ekledi.

🔹 Çin teknoloji hisselerindeki satış dalgası, Star Market 50 Endeksi’nin yıl içinde yüzde 60’tan fazla yükselmesinin ve kaldıraçlı yatırımcıların yapay zekâ hisselerine maruz kalımı artırmak için rekor düzeyde pozisyon almasının ardından geldi.

🔹 Pekin’deki menkul kıymetler düzenleyicisi istikrar sağlamak için önlemler açıkladı. Devlet destekli yatırım araçları da piyasaya doğrudan en az 60 milyar yuan, yaklaşık 8,9 milyar ABD doları, aktardı.

🔹 Brent petrolünün fiyatı, son iki haftada yaklaşık yüzde 20 düştü. Washington’ın İran’a saldırmaktan kaçınması ve çatışma için diplomatik çözüm arayabileceğinin sinyalini vermesi, petrol fiyatlarındaki gerilemede etkili oldu.

🔹 ABD Hazine tahvili getirilerindeki düşüş, yüksek sermaye maliyetlerinin yüksek büyüme gösteren teknoloji şirketlerinin değerlemeleri üzerindeki baskısına ilişkin endişeleri azalttı.

🔹 Büyük bulut bilişim sağlayıcılarının, yani hiperskalerlerin, yüksek sermaye harcamalarının gelire dönüşmesi şirket bilançolarını destekledi. Lombard Odier, S&P 500 şirketlerinin ikinci çeyrek kârlarının teknoloji şirketlerinin katkısıyla ortalama yaklaşık yüzde 30 artmış olabileceğini açıkladı.

🔹 Morgan Stanley, Çin’in yüksek teknoloji sektöründeki kâr artışının hızlanmayı sürdürebileceğini açıkladı. Banka, uzun vadede yuan cinsinden Çin iç piyasası hisseleri için olumlu görünümünü korurken kısa vadede Hong Kong’da işlem gören hisseleri tercih etti; kentte listelenen Çinli hiperskalerler, yapay zekâ yatırımlarının veri merkezleri ve bulut hizmetlerine yayılmasıyla destek bulabilir.

🔹 Kongo’nun doğusundaki Ituri eyaletinde Ebola tedavi hastanesinde çalışan 29 yaşındaki Wiza Bondele, kirlenmiş alanları dezenfekte ediyor, ziyaretçilerin ateşini ölçüyor ve el yıkama kurallarını uyguluyor.

🔹 Bondele ile cenaze ekipleri ve şoförlerin de aralarında bulunduğu yüzlerce ön saflardaki sağlık çalışanı, salgının mayıs ortasında ilan edilmesinden bu yana maaş almadan görev yapıyor.

🔹 Salgındaki doğrulanmış vaka sayısı 4.000’i, can kaybı ise 1.800’ü aştı. Salgın, 2014-2016 Batı Afrika salgınının ardından tarihteki en büyük ikinci Ebola salgını durumunda.

🔹 Salgın Bundibugyo virüsüyle bağlantılı ve bu virüse karşı şu anda onaylanmış aşı ya da tedavi bulunmuyor. Ebola, enfekte kişilerin vücut sıvıları veya kontamine materyallerle doğrudan temas yoluyla bulaşıyor.

🔹 Bondele, kendisine aylık 510 dolar maaş ödeneceğinin vaat edildiğini, ancak çalışanların yalnızca bir bölümünün ödeme alabildiğini söyledi. Ödeme alan bazı çalışanlar da paranın tamamını almadı.

🔹 Maaşını alamayan Bondele, kira, gıda, telefon, ulaşım ve su masraflarını karşılamakta zorlanıyor. Bir gün motosikletinin yakıtı bitince kalan 13 kilometreyi yürüyerek hastaneye ulaştı ve ayakkabıları kullanılamaz hale geldi.

🔹 Bondele ve yüzlerce sağlık çalışanı, maaş alamamalarına rağmen haftanın yedi günü hastaneye gitmeyi sürdürüyor. Bondele, yetkililerin kendisine ödeme yapması gerektiğini söyledi.

🔹 Bunia’da yüzlerce Ebola müdahale çalışanı, ödenmeyen maaşlar nedeniyle son haftalarda grev ve protestolar düzenledi. Bazı sağlık tesislerinin terk edilmesi, salgın müdahalesinin belirli bölümlerinde kesintilere yol açtı.

🔹 Bir tedavi merkezinin çalışanları, aylarca ödenmeyen maaş ve primler için somut çözümler bulunana kadar greve devam edeceklerini açıkladı. Hükümetin Ebola müdahalesinin operasyon yöneticisi Dr. Adelard Lufungula, ödemelerin mobil para sistemiyle yapılmaya başlandığını ve birikmiş ödemelerin yakında tamamlanmasının beklendiğini söyledi.

🔹 Silahlı çatışmalar, yanlış bilgiler ve halkın sağlık ekiplerine duyduğu güvensizlik salgın müdahalesini zorlaştırıyor. Bondele, farkındalık çalışmaları sırasında tehdit edildiğini veya dövüldüğünü söyledi.

🔹 Bazı topluluklar düzenli el yıkama gibi temel korunma önlemlerine karşı çıkıyor. Geleneksel cenazelere getirilen kısıtlamalar tepki yaratırken, virüsün bir aldatmaca olduğu veya hastanelerin hayat kurtaran tedavileri sakladığı yönündeki söylentiler şiddet olaylarına yol açtı.

🔹 Öfkeli gruplar Ebola tedavi merkezlerini ateşe verdi, hastanelere girerek yakınlarının cenazelerini almaya çalıştı ve güvenli cenaze ekiplerine saldırdı. Sağlık yetkilileri, güvensizliğin özellikle isyancı şiddetinin etkilediği uzak bölgelerde temas takibini ve erken tedaviyi zorlaştırdığını söyledi.

🔹 Kuzey Kore yönetimi, 2022-2025 arasında dış kaynaklardan 22 milyar dolara kadar gelir elde etti. Bu tutar, önceki dört yıllık dönemde biriken miktarın yaklaşık dört katına ulaştı.

🔹 Gelir artışı, Rusya’nın Ukrayna savaşı sırasında Kuzey Kore’den Sovyet döneminden kalma topçu mühimmatı satın almasıyla hızlandı. Kuzey Kore bu stokları nakit, gıda yardımı ve gelişmiş askeri teknoloji karşılığında kullandı.

🔹 Kuzey Kore, 2025 sonuna kadar Rusya’nın 122 ve 152 milimetrelik mühimmat ihtiyacının yüzde 50’sine kadarını karşıladı. Pyongyang ayrıca Rusya’ya 16 bin ila 22 bin asker gönderdi ve asker başına ayda yaklaşık 2 bin dolar ödeme aldı.

🔹 Kuzey Kore-Rusya askeri işbirliği, Kuzey Kore ekonomisini destekleyen önemli bir gelir kaynağına dönüştü. Savaş alanında binlerce Kuzey Koreli asker öldü; ölümler için de ek ödemeler yapıldı.

🔹 Kuzey Kore ekonomisi 2025’te yüzde 3,5 büyüdü ve üst üste üçüncü yıllık genişlemesini kaydetti. Büyüme, 2024’e kıyasla daha düşük kaldı.

🔹 Çin ile ticaret, haziranda yaptırımların uygulanmasından bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Kuzey Kore yalnızca spor ve eğlence ürünlerinde 1,2 milyon dolarlık ithalat yaptı; masa tenisi topları, su kayağı ekipmanları, video oyunları ve koşu bantları ülkeye getirildi.

🔹 Pyongyang’da yeni konutlar inşa ediliyor ve başkentteki kullanıcılar, ülke içi internet ağı üzerinden yiyecek siparişi vermek ve taksi çağırmak için dijital uygulamalardan yararlanabiliyor.

🔹 Kuzey Kore yönetimi, artan sermayeyi nükleer silah programının hızlandırılmasına yöneltti. Ülkenin gelecek on yılda Fransa’nın nükleer stokuna yaklaşabilecek bir kapasiteye ulaşması bekleniyor.

🔹 Kuzey Kore, son iki yılda 5 bin tonluk iki destroyer tanıttı. Gemiler, ülkenin şimdiye kadarki en büyük savaş gemileri oldu; gemilerden en az birinde Rus yapımı Pantsir-M hava savunma sistemi bulunuyor.

🔹 Rusya’nın teknoloji transferleri, Kuzey Kore’nin silah geliştirme sürelerini kısaltmasına yardımcı oldu. Rusya ve Kuzey Kore ayrıca uzun vadede bölgesel güvenlik risklerini artırabilecek taarruz insansız hava araçları üretiyor.

🔹 Pyongyang bağlantılı bilgisayar korsanlığı grupları, küresel kripto para hırsızlıklarının yüzde 70’inden fazlasını gerçekleştiriyor. Bu oran 2017’de yaklaşık yüzde 30 seviyesindeydi; çalınan paraların büyük bölümü Çin’deki organize suç grupları tarafından aklanıyor.

🔹 Kuzey Kore’nin gelir tahminleri, ülkenin kapsamlı ve bağımsız biçimde doğrulanabilir ekonomik veri yayımlamaması nedeniyle belirsizlik taşıyor. Gelirlerin bir bölümü ülke dışında tutuluyor; bazı ödemeler mal ve teknoloji transferleriyle yapılıyor.