Hükümetin Intel yatırımı beklenenden de kötü oldu
Washington Post
🔹 Trump yönetimi geçen yıl çip üreticisi Intel’in yüzde 10 hissesini aldı. Intel hisseleri, hükümet müdahalesini izleyen 10 ayda altı kattan fazla yükseldi.
🔹 Federal kurumlar bir yıl içinde çelik, kritik mineraller, yarı iletkenler, nükleer enerji, roket motorları ve kuantum bilişim alanlarında toplam 31 hisse anlaşması yaptı.
🔹 Ticaret Bakanlığı, bir düzineden fazla yarı iletken ve kuantum bilişim anlaşmasını federal hisse sahipliğine açıkça izin vermeyen Çipler ve Bilim Yasası’na dayandırdı.
🔹 Bazı hisse anlaşmaları izin, sübvansiyon veya başka bir hükümet ayrıcalığı karşılığında yapılmış olabilir. Daha fazla kamu yatırımı planlanıyor.
🔹 Trump yönetimi, U.S. Steel’in Illinois’deki eski bir tesiste üretimi durdurmasını “altın hisse” hakkını kullanarak engelledi.
🔹 Apple CEO’su Tim Cook’un Ağustos 2025’te tarife muafiyeti talebiyle Beyaz Saray’ı ziyaret etmesinin ardından Trump ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Apple çiplerinin Intel fabrikalarında üretilmesi için Cook’a baskı yaptı. Apple daha sonra tarife muafiyeti aldı ve Trump, Apple ile Intel arasındaki henüz kesinleşmemiş anlaşmayı duyurdu.
🔹 Nvidia ve SpaceX, Intel ile ortaklıklar açıkladı. Japon SoftBank, hükümetin Intel hissesi alımının sızdırılmasından günler sonra Intel’e 2 milyar dolar yatırım yaptı.
🔹 Pentagon’un L3Harris’in roket motoru birimine 1 milyar dolar yatırım yapmasından üç ay sonra Trump yönetimi ve Lockheed Martin, şirkete füze itki sistemlerini genişletmeye yönelik iki sözleşme verdi.
🔹 Kritik mineraller şirketi MP Materials, Temmuz 2025’te kamu yatırımını aldıktan sonra hükümetle piyasa fiyatının oldukça üzerinde taban fiyat garantili mineral alım sözleşmesi imzaladı.
🔹 Hükümet yatırımları, şirketlerin gerçek performansı yerine siyasi bağlantılarına dayalı spekülasyonu artırdı. Intel’in piyasa değeri, hissesinin genel yarı iletken endüstrisi kadar büyümesi halinde mevcut seviyesinden 268 milyar dolar daha düşük olacaktı.
🔹 Intel’in dökümhane birimi zarar etmeyi sürdürürken, şirketin hisseleri yapay zekâ yatırımları ve toparlanma planına ilişkin endişeler nedeniyle haziran-ağustos döneminde yaklaşık yüzde 40 geriledi.
🔹 Hükümet destekli şirketler, desteklenmeyen rakiplerinden daha düşük riskli görünerek sermaye maliyetlerini artırıyor ve yeni şirketlerin pazara girişini zorlaştırıyor.
🔹 Anlaşmaların çoğunun hukuki dayanağı tartışmalı. Hükümetin hangi şirketleri satın alabileceği, hangi bilgileri açıklayacağı, ne zaman satış yapabileceği ve yatırımları Kongre’ye nasıl bildireceğine ilişkin kurallar bulunmuyor.
🔹 Bekleyen savunma politikası tasarısı, Pentagon’un belirli sınırlamalarla şirketlerde hisse almasını açıkça yetkilendirmeyi öngörüyor. Kongre’nin ayrıca kamu yatırımlarının elden çıkarılması için bağlayıcı şartlar belirlemesi gerekiyor.