Trump, ABD’nin İran’a Karşı Ekonomik Savaş Yürüttüğünü Söylüyor
Bloomberg
🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran’a karşı “ekonomik D-Day” başlatma planını açıkladı. Trump, askeri saldırılara ve İran’ın petrol ihracatını hedef alan ABD ablukasına rağmen Tahran’ın teslim olmamasından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.
🔹 Trump, İran’a ekonomik destek sağlayan ülkelerin finans kuruluşlarını, şirketlerini, havalimanlarını veya kamu kurumlarını hedef alacak “benzeri görülmemiş ölçekte ekonomik savaş ve izolasyon” uygulanacağını söyledi.
🔹 Trump, tüm ülkelerden İran’ın döviz bürolarına, nakit transferlerine, swap hatlarına, gemi sicillerine, paravan şirketlerine ve petrol kaçakçılığı kanallarına erişimini kesmesini talep etti.
🔹 Trump’ın tehdidinin ardından petrol fiyatları üst üste beşinci gün yükseldi. Küresel gösterge Brent petrolü perşembe günü varil başına 92 doların üzerinde işlem gördü.
🔹 İran petrolünün neredeyse tamamını satın alan Çin, Trump’ın tehditlerinin odağına girdi. İran petrol satışlarını hedef alan yeni önlemler, Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile tarife ateşkesini uzatma girişimini zorlaştırabilir; Şi’nin gelecek ay ABD’yi ziyaret etmesi bekleniyor.
🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD’nin yeni ekonomik önlemleri devreye sokmaya hazır olduğunu söyledi. ABD, mühimmat sıkıntısı ve artan maliyetlerle karşı karşıya bulunurken İran’a yönelik askeri harekâtın yerine yeni ekonomik adımlara yönelmeye hazırlanıyor.
🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Trump’ın tehditlerinin ABD’nin benzeri görülmemiş borç ve yükselen faiz maliyetleri krizlerinden dikkatleri uzaklaştırmayı amaçladığını söyledi. Arakçi, ABD’nin ekonomik politikalarının küresel ekonomiyi ve dünya genelindeki egemenliği tehdit ettiğini belirtti.
🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ı karasularına iki balistik füze fırlatmakla suçladıktan sonra salı günü İran’la ekonomik ilişkilerini kesti. İran saldırının sorumluluğunu reddetti.
🔹 Birleşik Arap Emirlikleri geçen yıl İran’ın en büyük ticaret ortağı oldu. İran’ın dış mallara ve dövize erişiminde bu ilişki önemli yer tutarken Çin, Türkiye ve Hindistan sonraki sırada yer aldı.
🔹 Trump’ın hedefi, savaşı sona erdirecek yeni müzakereler için İran’a baskı yapmak, Tahran’ın nükleer programını bırakmasını ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü kaldırmasını sağlamak. Haziranda imzalanan mutabakat, karşılıklı saldırıların ardından geçerliliğini yitirdi.
🔹 İran, müzakereler için kendi ekonomik taleplerini gündeme getirdi. Bu talepler arasında dondurulan varlıkların serbest bırakılması, yaptırımların sona erdirilmesi ve savaş tazminatı bulunuyor.
🔹 İran’ın ticari gemilere yönelik tehditleri Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini büyük ölçüde durdurdu. Trump’ın emriyle uygulanan karşı abluka ise İran’ın petrol ihraç etme kapasitesini ciddi biçimde sınırladı.
🔹 Yaklaşık altı aydır süren savaş ve ABD ablukası İran’da enflasyonu yaklaşık yüzde 80’e çıkardı. İran para birimi bu yıl dolar karşısında değerinin yaklaşık yüzde 30’unu kaybetti; ekonomistler çatışmanın 90 milyon nüfuslu ülkeyi tarihindeki en ağır ekonomik krizlerden birine sürükleyebileceği konusunda uyardı.