← Ana sayfaya dön

İran ve İsrail karşılıklı füze saldırılarının ardından gerilimi düşürme konusunda uzlaştı

Bloomberg
16.06.2026
Ateşkes ve diplomasi

🔹 İran ve İsrail, son gerilimin ardından karşılıklı saldırıları azaltma konusunda uzlaştı.

🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran’a yönelik saldırıları şimdilik durduracaklarını ancak yeni bir İran saldırısına karşılık vereceklerini açıkladı.

🔹 İran, İsrail’e yönelik askerî operasyonlarını sona erdirdiğini duyurdu ve İsrail’in saldırılarının sürmesi halinde çok daha sert karşılık vereceği uyarısında bulundu.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump ile Binyamin Netanyahu telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Netanyahu, Trump’a İsrail’in meşru müdafaa hakkına sahip olduğunu söylediğini açıkladı.

Çatışmalar ve tehditler

🔹 Netanyahu, İran’ın Hizbullah’a yönelik İsrail saldırılarının yeni İran saldırılarına yol açacağı yönündeki uyarısını kabul edilemez olarak nitelendirdi.

🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin ne müzakere masasından ne de sahadan çekildiğini açıkladı.

🔹 İsrail, Tahran ve Mahşehr’deki Karun Petrokimya tesisini hedef aldı.

🔹 İran, enerji altyapısına yönelik saldırıların sürmesi halinde İsrail, ABD ve müttefiklerine bağlı petrol ve doğal gaz tesislerini hedef alacağını duyurdu.

Enerji ve Hürmüz Boğazı

🔹 Brent petrol fiyatı günü varil başına yaklaşık 94 dolar seviyesinde tamamladı.

🔹 Piyasaların odağında Hürmüz Boğazı’ndan enerji akışının yeniden normale dönmesi bulunuyor.

🔹 Ticari gemilerin bir kısmı hafta sonu Hürmüz Boğazı’ndan yeniden geçmeye başladı ancak bazı gemiler güvenlik riskleri nedeniyle dijital takip sistemlerini kapatarak seyir yaptı.

Bölgesel gelişmeler

🔹 İran, son saldırılarını İsrail’in Beyrut’a düzenlediği saldırılara karşı Hizbullah’a destek amacıyla başlattı.

🔹 Çatışmalar, 8 Nisan’da yürürlüğe giren ateşkesi şimdiye kadarki en ciddi şekilde zorladı.

🔹 Yemen’deki Husiler, İsrail’e füze saldırıları düzenlediklerini ve Kızıldeniz’de İsrail’e yönelik deniz trafiğine tam yasak uygulayacaklarını açıkladı.

🔹 Donald Trump, Financial Times’a yaptığı açıklamada ABD ile İran arasında varılacak herhangi bir anlaşmayı Netanyahu’nun kabul etmek zorunda kalacağını ve kararları kendisinin verdiğini söyledi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

İran dünyayı nasıl kazandı

New York Times
16.06.2026

🔹 Azadeh Moaveni, Donald Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü savaşın İran’ı küresel güneyde Batı’ya karşı direnişin sembolü hâline getirdiğini savundu.

🔹 Yazıda, 1953 yılında ABD ve Birleşik Krallık’ın Muhammed Musaddık hükümetini devirmesinin İran’da Washington’a yönelik kalıcı güvensizlik yarattığı ifade edildi.

🔹 İran’ın Batı baskısına karşı direnişi, birçok gelişmekte olan ülkede ulusal egemenliğin savunulmasının simgesi olarak görülmeye başladı.

🔹 İran savaşı, ABD’ye bağımlılığı azaltma ve Çin başta olmak üzere alternatif ortaklarla ilişkileri güçlendirme arayışlarını hızlandırdı.

Jeopolitik Etkiler

🔹 Çin ve Rusya, ABD’nin askerî müdahalelerini eleştirerek bölgesel ortaklıklarını genişletmeye çalışıyor.

🔹 Çin devlet medyası, ABD’yi saldırgan ve İran’ı mağdur olarak gösteren yapay zekâ destekli içerikler yayımladı.

🔹 Malezya Parlamentosu, İranlı liderler ve saldırılarda hayatını kaybeden siviller için saygı duruşunda bulundu.

🔹 Pakistan’da İran’a destek gösterileri düzenlenirken çok sayıda kişi hayatını kaybetti.

🔹 Türkiye’de yapılan bir kamuoyu araştırmasında katılımcıların yüzde 93’ü İran’a yönelik saldırılara karşı çıktı.

🔹 Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, savaşın Avrupa’yı da zayıflatmaya başladığı uyarısında bulundu.

Küresel Güney ve Egemenlik Tartışması

🔹 Afrika’da birçok çevre, savaşın enerji fiyatları ve ekonomik etkileri nedeniyle kıtanın dış bağımlılığını azaltması gerektiğini savunuyor.

🔹 BRICS iş birlikleri ile alternatif ödeme sistemleri ve yeni ticaret koridorlarına yönelik çağrılar güç kazandı.

🔹 Küba’da savaşın ABD’nin başka ülkelere yönelik politikalarını etkileyebileceği değerlendirmeleri yapılıyor.

🔹 Yazıda, birçok küçük ve orta ölçekli ülkenin kendi egemenliklerini korumak için dış politika ve ekonomik ilişkilerini yeniden şekillendirmeye yöneldiği savunuldu.

İran İç Siyaseti

🔹 Yazıda, savaş öncesinde İran yönetiminin ülke içinde meşruiyet kaybı yaşadığı ancak çatışmaların bu süreci tersine çevirdiği savunuldu.

🔹 İran yönetiminin bombardıman sürecinde ülkeyi savunduğu algısının rejime yönelik iç desteği artırdığı öne sürüldü.

🔹 İran’ın küresel kamuoyunda yeni bir siyasi anlatı oluşturma fırsatı yakaladığı savunuldu.

🔹 Azadeh Moaveni, İran’ın yeniden Batı karşıtı küresel direnişin simgelerinden biri hâline geldiğini ileri sürdü.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Ticari gemiler Hürmüz Boğazı’ndan geçmek için ücret ödemek zorunda kalabilir

New York Times
16.06.2026
Ücret Tartışması

🔹 Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ve kalıcı olarak ücretsiz olacağını söyledi.

🔹 İran ise boğazdan geçiş için değil, sunulacak hizmetler karşılığında ücret alınacağını açıkladı.

🔹 İran, alınacak hizmet ücretlerinin kapsamını ayrıntılı olarak açıklamadı.

🔹 İranlı yetkililer çevresel hizmetler için ücret uygulanabileceğini ifade etti.

Uluslararası Hukuk

🔹 Deniz hukuku uzmanları, doğal su yollarından geçiş için ücret alınmasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtiyor.

🔹 Liman hizmetleri veya atık toplama gibi fiilen sunulan hizmetler karşılığında ücret alınması ise belirli koşullarda hukuken mümkün kabul ediliyor.

🔹 Uzmanlar, doğal bir boğazdan geçiş için alınacak ödemenin ücret yerine hizmet bedeli olarak adlandırılmasının hukuki durumu değiştirmeyeceğini ifade ediyor.

🔹 Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için savaş öncesinde herhangi bir ücret uygulanmıyordu.

İran’ın Planları

🔹 İran, ABD ve İsrail’in saldırılarının ardından boğazı kullanan gemilerden ücret alma fikrini gündeme getirdi.

🔹 İran mayıs ayında güvenli geçiş izinlerini yönetmek amacıyla Basra Körfezi Boğaz İdaresi adlı kurumu kurdu.

🔹 İran ile Umman, hizmet karşılığı ücret esasına dayalı bir gemi ödeme sistemi üzerinde görüşmeler gerçekleştirdi.

🔹 İran’ın uygulamayı nasıl hayata geçireceği henüz netlik kazanmadı.

Uluslararası Tepkiler

🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Hürmüz Boğazı’nda geçiş ücreti uygulanmaması için uluslararası hukukun savunulacağını söyledi.

🔹 Donald Trump son aylarda İran’ın geçiş ücreti planlarını eleştirdi.

🔹 Trump, ABD’nin savaşın galibi olarak boğazdan gelir elde edebileceğini veya bu gelirin paylaşılabileceğini de gündeme getirdi.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için ödeme talep edilmesini kabul edilemez olarak nitelendirdi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Deniz mayınları savaş sonrasında da Körfez’deki deniz taşımacılığını aksatabilir

New York Times
16.06.2026
Hürmüz Boğazı ve Mayın Riski

🔹 Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik anlaşmaya rağmen İran’ın deniz mayınları döşeyip döşemediği ve bunların ne kadar sürede temizleneceği belirsizliğini koruyor.

🔹 Savaş boyunca çok sayıda gemi boğazdan geçmesine rağmen mayına çarpma olayı yaşanmadı.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı mart ayında Hürmüz Boğazı yakınlarında 16 İran mayın döşeme gemisini vurduğunu açıklamıştı.

🔹 Donald Trump, boğazın kısmen açıldığını ve bölgede mayın arama çalışmalarının sürdüğünü söyledi.

Mayın Temizleme Operasyonları

🔹 ABD, Avrupa ülkelerinden mayın temizleme çalışmalarına katkı sağlamalarını talep etmeye hazırlanıyor.

🔹 İngiltere mayın avlama insansız araçlarını çok uluslu görev kapsamında bölgeye gönderebileceğini açıkladı.

🔹 Fransa, kalıcı bir barış anlaşmasının sağlanmasının ardından birkaç gün içinde mayın temizleme gemileri göndermeye hazır olduğunu duyurdu.

🔹 ABD Donanması deniz tabanında ve su yüzeyinde mayın aramak için yeni nesil insansız sistemleri kullanacak.

Yeni Teknolojiler

🔹 ABD Donanması klasik mayın tarama gemilerinin yerine insansız hava, deniz ve su altı araçlarına dayalı yeni sistemler kullanıyor.

🔹 Knifefish ve Common Unmanned Surface Vehicle gibi insansız platformlar sonar sistemleriyle deniz tabanını tarayarak mayın tespiti yapıyor.

🔹 Uzaktan kumandalı su altı araçları tespit edilen mayınlara patlayıcı yerleştirerek imha edebiliyor.

🔹 Modern deniz mayınlarının ses, manyetik alan, sismik hareket ve basınç sensörleriyle çalışması temizleme operasyonlarını zorlaştırıyor.

ABD Askerî Varlığı

🔹 Pentagon, Hürmüz Boğazı anlaşmasının uygulanmasını değerlendirirken bölgede bulunan 50 binden fazla ABD askerini şimdilik görevde tutmayı planlıyor.

🔹 İki uçak gemisi ve çok sayıda savaş uçağı da anlaşmanın kalıcılığı netleşene kadar bölgede konuşlu kalacak.

🔹 Anlaşmanın uygulanması halinde Pentagon’un 82. Hava İndirme Tümeni askerleri, özel kuvvetler ve bazı donanma unsurlarını kademeli olarak geri çekmesi bekleniyor.

🔹 Savunma Bakanı Pete Hegseth, askerî seçeneğin gerektiği sürece hazır tutulacağını söyledi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

ConocoPhillips, Suriye’de doğal gaz üretimini canlandırmak için anlaşma imzalamaya hazırlanıyor

Financial Times
16.06.2026
Anlaşma ve Yatırımlar

🔹 ConocoPhillips, Suriye’nin yeni hükümetiyle anlaşma imzalayan ilk büyük ABD petrol ve doğal gaz şirketi olmaya hazırlanıyor.

🔹 ConocoPhillips ve Novaterra Energy, Suriye Petrol Şirketi ile mevcut doğal gaz sahalarını geliştirecek ve yeni sahalar arayacak.

🔹 Anlaşmanın bu hafta imzalanması bekleniyor.

🔹 Taraflar, Kasım ayında imzalanan mutabakat zaptı üzerine yeni iş birliğini inşa ediyor.

Doğal Gaz Üretimi

🔹 Suriye hükümeti, projenin bir yıl içinde günlük doğal gaz üretimini 4 ila 5 milyon metreküp artırmasını bekliyor.

🔹 Ülkenin doğal gaz üretimi 2011’deki günlük 30 milyon metreküp seviyesinden üçte iki oranında geriledi.

🔹 Suriye’nin elektrik şebekesinin günlük yaklaşık 18 milyon metreküp doğal gaza ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyor.

🔹 Elektrik arzı son dönemde günlük yaklaşık iki saatten 13 saate yükselse de ülke enerji ithalatına bağımlılığını sürdürüyor.

Enerji Politikası

🔹 Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara, petrol ve doğal gaz sektörünü yeniden canlandırmayı dış politikasının öncelikleri arasına aldı.

🔹 ABD yönetimi, Amerikan enerji şirketlerini Suriye’ye yatırım yapmaları konusunda teşvik ediyor.

🔹 ABD’nin geçen yıl uyguladığı yaptırım hafifletmeleri ConocoPhillips ve diğer Amerikan şirketlerinin Suriye’de yatırım yapmasının önünü açtı.

🔹 Suriye yönetimi, savaş öncesinde faaliyet gösteren uluslararası enerji şirketlerini yeniden yatırım yapmaya veya ülkeden çekilme sürecini tamamlamaya çağırıyor.

Bölgesel Enerji Stratejisi

🔹 ABD ile İran arasındaki savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması Suriye’nin alternatif enerji koridoru olma hedefini öne çıkardı.

🔹 Suriye yönetimi, ülkeyi küresel ham petrol ticareti için alternatif kara transit güzergâhı olarak konumlandırmaya çalışıyor.

🔹 Son aylarda Chevron, QatarEnergy, Total ve Dana Gas ile petrol ve doğal gaz projelerine ilişkin çeşitli anlaşmalar ve mutabakat zabıtları imzalandı.

🔹 HKN Energy de kuzeydoğu Suriye’deki Rmeilan petrol sahalarında 25 yıllık anlaşma kapsamında üretim faaliyetlerine başladı.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Trump yönetimi anlaşmanın sürmesi halinde İran için 300 milyar dolarlık fonu değerlendiriyor

Financial Times
16.06.2026
Yatırım Fonu Planı

🔹 Trump yönetimi, İran’ın savaşı sona erdirecek nihai anlaşmayı kabul etmesi halinde 300 milyar dolarlık yatırım fonunun kurulmasına izin vermeye hazırlanıyor.

🔹 ABD’li üst düzey bir yetkili, yaptırım hafifletilmesi ve İran’ın yeniden inşası için 300 milyar dolarlık bir fon seçeneğinin görüşüldüğünü söyledi.

🔹 Fonun uygulanması, İran’ın mutabakat zaptındaki yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olacak.

🔹 Fonun, cuma günü İsviçre’de imzalanması planlanan mutabakat zaptının nihai anlaşmaya dönüşmesi halinde oluşturulması öngörülüyor.

Fonun Yapısı

🔹 Fonun hükümetler tarafından değil, İran’a yatırım yapmak isteyen özel şirketler tarafından oluşturulması planlanıyor.

🔹 Avrupa, Güney Kore, Japonya ve ABD’den birçok şirketin İran’a yatırım yapmaya ilgi gösterdiği ifade edildi.

🔹 Yaptırımların kaldırılması halinde fonun büyük ölçekli yatırımları desteklemesi bekleniyor.

🔹 Fonun yapısı ve yönetim modeli henüz netleşmedi.

Yaptırımlar ve Mali Teşvikler

🔹 Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde bu büyüklükteki fonlara erişebileceğini söyledi.

🔹 İran’a yönelik yaptırım hafifletmelerinin aşamalı şekilde uygulanması planlanıyor.

🔹 Dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması, nükleer müzakerelerdeki ilerlemeye ve nihai anlaşmaya bağlanacak.

🔹 Trump yönetimi güven oluşturmak amacıyla sürecin başında sınırlı mali kolaylıklar sağlamayı değerlendiriyor.

Nükleer Program

🔹 ABD ve İran, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ortak bir mekanizma kapsamında bertaraf edilmesi konusunda uzlaştı.

🔹 Asgari taahhüt kapsamında tüm uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde sahada seyreltilmesi öngörülüyor.

🔹 ABD yönetimi, İran’ın nükleer programının yeniden inşa edilmesini önleyecek ek tedbirler uygulanmasını istiyor.

🔹 İran’ın 9 bin kilogramdan fazla zenginleştirilmiş uranyum stokuna sahip olduğu, bunun yaklaşık 440 kilogramının silah seviyesine yakın zenginlikte bulunduğu ifade edildi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

OpenAI’nin harcamaları planlanan halka arz öncesinde geçen yıl 34 milyar dolara ulaştı

Financial Times
16.06.2026
Gelir ve Harcamalar

🔹 OpenAI’nin toplam harcamaları 2025 yılında 34 milyar dolara ulaştı.

🔹 Şirket 2025 yılında araştırma ve geliştirme faaliyetleri için yaklaşık 19 milyar dolar harcadı.

🔹 Satış, pazarlama ve diğer operasyonel giderler yaklaşık 6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

🔹 OpenAI’nin 2025 yılı geliri yaklaşık 13 milyar dolar oldu.

🔹 Şirketin aylık geliri 2024 sonundaki 1 milyar dolar seviyesinden 2025 sonunda 2 milyar dolara yükseldi.

Zarar ve Muhasebe Etkileri

🔹 OpenAI’nin net zararı 2024 yılındaki 5 milyar dolardan 2025 yılında yaklaşık 39 milyar dolara çıktı.

🔹 Net zarardaki artışın büyük bölümü şirketin önceki kurumsal yapısından kaynaklanan yaklaşık 30 milyar dolarlık muhasebe giderinden oluştu.

🔹 Nakit çıkışı gerektirmeyen muhasebe kalemleri ve hisse bazlı ödemeler hariç tutulduğunda şirketin zararı yaklaşık 8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

🔹 Şirketin yeniden yapılanmasının ardından bu muhasebe giderinin tekrar oluşmasının beklenmediği ifade edildi.

Halka Arz Hazırlıkları

🔹 OpenAI yıl içinde 122 milyar dolarlık yeni yatırım topladı.

🔹 Şirketin yeni yatırım hariç değerlemesi 730 milyar dolar seviyesine ulaştı.

🔹 Planlanan halka arzın şirket değerini 1 trilyon doların üzerine taşıyabileceği öngörülüyor.

🔹 OpenAI bu ay ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na gizli halka arz başvurusunda bulundu.

Rekabet ve Strateji

🔹 Sam Altman, şirket içinde tüketici odaklı sohbet botunun geliştirilmesine öncelik verilmesini istedi.

🔹 OpenAI bu süreçte Sora video üretim aracı gibi maliyeti yüksek bazı yan projeleri askıya aldı.

🔹 Şirketin üst düzey yöneticileri ve yatırımcıları halka arzın sonbaharda gerçekleşmesini bekliyor.

🔹 Anthropic de bu ay halka arz hazırlıkları için başvuru yaptı ve son yatırım turunda 900 milyar dolar değerlemeye ulaştı.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Avrupa’nın en büyük tank üreticisi borsaya açılırken gizemli mirasçılar milyarlar kazanabilir

Financial Times
16.06.2026
Halka Arz ve Devlet Planı

🔹 Avrupa’nın önde gelen tank üreticilerinden KNDS’nin halka arz hazırlıkları kapsamında şirketin değerinin 15 ila 20 milyar avro arasında olması hedefleniyor.

🔹 Almanya hükümeti, KNDS’nin yüzde 40 hissesini satın alarak şirkete ortak olmayı planlıyor.

🔹 Fransa’nın da elindeki hisselerin bir bölümünü satması ve kalan hisselerin borsada işlem görmesi öngörülüyor.

🔹 Almanya ve Fransa, yönetim yapısı ile veto haklarına ilişkin anlaşmaya vardı ancak hisse fiyatı konusunda görüşmeler sürüyor.

Mirasçılar ve Servet

🔹 KNDS’nin yarısı, Wegmann ailesinin onlarca mirasçısı tarafından kontrol ediliyor.

🔹 Mirasçılar daha önce Fransız devletiyle birlikte 1 milyar avroluk özel temettü ödemesini paylaştı.

🔹 Şirketin yıllık temettü ödemesi 2024 yılında 65 milyon avroya yükselerek 2021 seviyesinin yaklaşık iki katına çıktı.

🔹 Felix ve Stephan Bode kardeşler, şirketin 20 milyar avro değerlemeye ulaşması halinde yaklaşık 1,2 milyar avroluk pay elde edebilir.

Şirketin Durumu

🔹 KNDS’nin geliri 2021’deki 2,7 milyar avro seviyesinden 2025 yılında 4,4 milyar avroya yükseldi.

🔹 Şirket 2025 sonunda 2,3 milyar avro nakit varlığa ve yaklaşık 1 milyar avro net kâra sahipti.

🔹 KNDS, önümüzdeki iki yılda sanayi yatırımları için 1,5 milyar avro harcamayı planlıyor.

🔹 Şirket yönetimi halka arz sürecinin yeni sermaye yapısı oluşturmak amacıyla yürütüldüğünü açıkladı.

Tartışmalar

🔹 Bazı Alman siyasetçiler, artan savunma harcamalarından aile mirasçılarının büyük servet elde etmesinden rahatsızlık duyduklarını dile getirdi.

🔹 Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü Başkanı Moritz Schularick, Alman devletinin şirkete piyasa değerinin üzerinde ödeme yapmasından endişe duyduğunu söyledi.

🔹 Şirket danışmanları, aile hissedarlarının satış kararının temel nedeninin şirketin gelecekteki ihtiyaçlarını karşılayacak yeni sermaye yapısı oluşturmak olduğunu ifade etti.

🔹 KNDS’nin halka arzıyla birlikte Avrupa’nın artan savunma harcamalarının özel servetlere etkisi yeniden tartışma konusu oldu.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Dünyanın önde gelen yapay zekâ odaklı ekonomistleriyle tanışın

Economist
16.06.2026
Akademik Dünyada Yapay Zekâ Araştırmaları

🔹 Yapay zekâ ekonomiye trilyonlarca dolarlık piyasa değeri kazandırmasına rağmen akademik ekonomistler bu alanı sınırlı ölçüde araştırıyor.

🔹 Yapay zekâ üzerine hazırlanan ekonomi araştırmalarının sayısı artıyor ancak önceki büyük kriz dönemlerine kıyasla düşük seviyede kalıyor.

🔹 Bazı ekonomistler yapay zekânın üretkenlik ve istihdam üzerindeki etkilerini incelese de alanın önde gelen isimleri hâline gelemedi.

🔹 Birçok akademisyen yapay zekâ şirketleriyle doğrudan temas kurmadığı için sektördeki gelişmeleri yakından takip etmiyor.

Ekonomistlerin Yaklaşımı

🔹 Akademik ekonomistlerin önemli bölümü yapay zekânın ekonomik etkilerinin uzun vadede sınırlı kalacağını düşünüyor.

🔹 Yapılan bir ankette hızlı yapay zekâ gelişimi senaryosunda akademisyenler 2050 yılı ABD büyümesini yapay zekâ araştırmacılarından daha düşük tahmin etti.

🔹 Chicago Üniversitesi anketine göre önde gelen ekonomistlerin yalnızca yüzde 11’i yapay zekânın önümüzdeki on yılda gelişmiş ülkelerde işsizliği önemli ölçüde artıracağını düşünüyor.

🔹 Yapay zekânın makroekonomik etkilerinin henüz verilerde açık şekilde görülmemesi araştırmaları yavaşlatıyor.

Yeni Araştırma Merkezleri

🔹 Yapay zekâ ekonomisi araştırmaları giderek üniversiteler yerine kamu kurumları ve teknoloji şirketlerine kayıyor.

🔹 ABD Nüfus Sayım Bürosu, Statistics Canada ve İngiltere Merkez Bankası yapay zekâ kullanımına ilişkin düzenli veri toplamaya başladı.

🔹 İngiltere hükümeti yapay zekâ ekonomisi araştırmalarını geliştirmek amacıyla yeni bir enstitü kurdu.

🔹 Kamu kurumları, gelecekteki ekonomik analizler için gerekli veri altyapısını oluşturmayı hedefliyor.

Teknoloji Şirketlerine Geçiş

🔹 OpenAI, Anthropic ve Google DeepMind gibi şirketler çok sayıda ekonomisti bünyelerine katmaya başladı.

🔹 Yapay zekâ laboratuvarlarında çalışan ekonomistler yüksek ücretler, geniş veri erişimi ve politika yapıcılarla yakın çalışma imkânı elde ediyor.

🔹 Şirketlerde çalışan araştırmacılar akademiye kıyasla daha az makale yayımlayıp daha fazla tescilli teknoloji geliştirme eğilimi gösteriyor.

🔹 Teknoloji şirketlerinde yürütülen yapay zekâ araştırmalarının çıkar çatışması oluşturabileceği ve şirket çıkarlarını destekleyen sonuçlar üretme baskısıyla karşılaşabileceği değerlendiriliyor.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Trump yapay zekâyı sınırlamaya çalışırken Çin kurumsal Amerika’da güç kazanıyor

Telegraph
16.06.2026
Çin Yapay Zekâsının Yükselişi

🔹 Çin merkezli yapay zekâ modellerinin küresel kullanım oranı hızla artarken şirketler düşük maliyetli sistemlere yöneliyor.

🔹 OpenRouter verilerine göre son haftada en çok kullanılan beş yapay zekâ modelinin tamamı Çin merkezli sistemlerden oluştu.

🔹 Bir yıl önce en çok kullanılan beş modelin tamamı ABD merkezliydi.

🔹 DeepSeek, Tencent’in Hy3 modeli ve MiniMax sistemleri geliştiriciler arasında en yaygın kullanılan yapay zekâ platformları arasında yer aldı.

Maliyet Avantajı

🔹 Çinli yapay zekâ modelleri düşük fiyatları sayesinde şirketlerin ilgisini çekiyor.

🔹 Anthropic’in Fable 5 modeli milyon token başına 10 dolar fiyatlandırılırken DeepSeek’in en yaygın modeli 14 sent seviyesinde bulunuyor.

🔹 Yapay zekâ kullanım maliyetleri yıl başından bu yana yüzde 41 arttı.

🔹 Birçok şirket günlük iş yüklerinde en gelişmiş modeller yerine daha düşük maliyetli sistemleri yeterli görüyor.

ABD ve Çin Rekabeti

🔹 Donald Trump yönetimi Anthropic’in gelişmiş Fable 5 ve Mythos 5 modellerine yabancı erişimini ihracat kontrolleriyle sınırlandırdı.

🔹 Amazon araştırmacılarının güvenlik uyarılarının ardından Anthropic gelişmiş modellerini geçici olarak durdurdu.

🔹 Çin merkezli açık kaynak modellerin serbest paylaşılabilmesi ve şirket sunucularında çalıştırılabilmesi rekabet avantajı sağlıyor.

🔹 RAND, Çin açık kaynak yapay zekâ modellerinin yaygınlaşmasının geliştiricileri Çin teknolojilerine bağımlı hâle getirebileceği uyarısında bulundu.

Şirketler ve Güvenlik Tartışmaları

🔹 Airbnb müşteri hizmetlerinde Alibaba’nın Qwen yapay zekâ modelini kullandığını açıkladı.

🔹 Coinbase Üst Yöneticisi Brian Armstrong, 18 ay içinde kurumsal yapay zekâ işlerinin yüzde 80’inin en ucuz modeller üzerinde çalışacağını öngördü.

🔹 ABD Kongresi’ndeki bazı komiteler Çin yapay zekâ modellerini kullanan şirketlerden bilgi talep etti.

🔹 ABD-Çin Ekonomik ve Güvenlik İnceleme Komisyonu, Çin’in açık kaynak yapay zekâ modellerini geniş çaplı veri toplama amacıyla kullanabileceği uyarısında bulundu.

← Ana sayfaya dön