🔹 David Lingelbach ve Valentina Rodríguez Guerra, süper zengin ve güçlü kişilerin yükselişini ve çalışma biçimlerini Games Without Thrones: 8 Leadership Lessons from Oligarchs adlı kitapta inceliyor.

🔹 Oligark kavramı Sovyetler Birliği sonrası Rusya’da zenginleşen kişilerle ilişkilendirilse de ABD’de Wall Street ve Silikon Vadisi kaynaklı yerleşik bir oligark modelinin oluştuğu savunuluyor.

🔹 Eski ABD Başkanı Joe Biden, ülkede aşırı servet, güç ve nüfuzdan oluşan bir oligарşinin şekillendiği uyarısını yaptı. Donald Trump yönetimi, ABD tarihindeki en zengin yönetim olarak tanımlanıyor ve hükümette milyarderlerin etkisi artıyor.

🔹 David Lingelbach, oligарşinin Rusya’ya özgü bir olgu olmadığını söyledi. Lingelbach, geçmişte St. Petersburg belediye başkan yardımcılığı dönemindeki Vladimir Putin’le Rusya’da finans alanında çalıştı.

🔹 Kitap, milyarder politikacıları, sanayicileri ve sıra dışı kişileri belirsizlik dönemlerinde başarı elde eden ve beklenmedik gelişmeleri fırsata çevirmeyi öğrenen kişiler olarak ele alıyor.

🔹 Yazarların ilk liderlik dersi, istikrarsız ortamlarda tahminlere kuşkuyla yaklaşmak. İkinci ders, bir alandaki başarısızlığın diğer alanlara yayılmaması için destek ve ilişkileri birbirinden korumak.

🔹 Kitap, ilerlemenin kaçınılmaz olduğu veya dünyanın adil işlediği yönündeki rahatlatıcı inançlara karşı uyarıyor. Bazı seçimlerin geri döndürülemez, bazı eylemlerin kınanabilir ve bazı maliyetlerin kişisel ve kalıcı olabileceği belirtiliyor.

🔹 Oligark liderlerin çoğu vizyon yerine disipline öncelik veriyor. Carlos Slim’in zor durumdaki varlıkları satın alarak iş imparatorluğu kurması, Adam Neumann’ın WeWork’ün çözülüşüne başkanlık etmesiyle karşılaştırılıyor.

🔹 Kitapta Ruanda Devlet Başkanı Paul Kagame, El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele ve ABD’li aktivist hedge fon yöneticisi Bill Ackman da ele alınıyor.

🔹 Oligarklar tarafından yönetilen ülkelerin küresel ekonominin yarısından fazlasını oluşturduğu tahmin ediliyor.

🔹 David Lingelbach, oligarkların ABD’de iş dünyası, yapay zekâ ve sosyal medya üzerindeki etkisinin insanların yaşam alanlarını daralttığını ve seçenekleri azalttığını söyledi.

🔹 Japonya Savunma Bakanlığına bağlı Tedarik, Teknoloji ve Lojistik Ajansı, rekabetçi testlerin ardından Terra Drone şirketinin Terra B1 önleme sistemi için sözleşme imzaladı.

🔹 Yaklaşık üç ayda tamamlanan süreç, bakanlığın insansız hava araçları tedarikinde hızlı tedarik yaklaşımını ilk kez kullanması oldu. Ajans süreci “emsalsiz” olarak nitelendirdi.

🔹 Terra Drone, Terra B1’in testleri geçen tek sistem olduğunu ve seri üretime başlayacağını açıkladı. Teslimatın eylül ayında başlaması ve sistemi ilk olarak Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetlerinin alması planlanıyor.

🔹 Japon makamları, uzun menzilli tek yönlü saldırı dronlarına karşı geleneksel önleme füzelerinden daha ekonomik bir seçenek arıyor.

🔹 ATLA, 38 şirketin tekliflerini değerlendirdikten sonra temmuz ayında Terra B1, Beyond Vision BVQ404, Quantum Systems QS Interceptor ve DZYNE Technologies IonStrike sistemlerini testler için finale taşıdı.

🔹 Terra B1 sözleşmesinin değeri ve alınacak birim sayısı açıklanmadı. İlk aşamada sınırlı sayıda sistemin tedarik edilerek operasyonel testlere tabi tutulması bekleniyor.

🔹 Terra Drone, Ukrayna’daki savaşta uzun menzilli saldırı dronlarına karşı kullanılan sistemlerden elde ettiği deneyimden yararlanıyor ve iki Ukraynalı önleme dronu şirketinde hisse bulunduruyor.

🔹 Japonya, Ukrayna’daki savaştan düşük maliyetli dronlar ve hızla gelişen karşı-drone teknolojileri konusunda dersler çıkarıyor. Japonya’nın son savunma beyaz kitabı, insansız sistemleri “savaşın yeni biçimleri” kapsamında daha fazla öne çıkardı ve Çin’in askerî faaliyetlerini ülkenin “en büyük stratejik meydan okuması” olarak tanımladı.

🔹 Uzmanlar, hızlı tedarik yaklaşımının karşı-drone sistemleri ve nispeten ucuz insansız hava araçları için uygun olduğunu, ancak daha gelişmiş silahların daha fazla mühendislik uzmanlığı, teknoloji, personel ve finansman gerektirdiğini söyledi.

🔹 Terra B1 sürecinin tüm gelecekteki silah tedarikleri için model oluşturması beklenmiyor. Süreç, yeni teknolojiler ve Japonya’nın daha fazla risk alma isteği açısından bir emsal oluşturuyor.

🔹 Tokyo, Ukrayna’daki savaşın derslerini Kuzeydoğu Asya’da olası bir çatışma için somut yeteneklere dönüştürüyor; bu durum, çatışmalarda Japonya ve ABD’nin yer alması halinde Çinli askerî planlamacıların başarı konusunda daha az emin olmasına yol açabilir.

🔹 ABD federal hükümetinin kamuya ait borcu 2000’de 3,4 trilyon dolardan bugün 32,3 trilyon dolara yükseldi; borcun GSYH’ye oranı yüzde 33,7’den yüzde 100’ün üzerine çıktı.

🔹 Borç servisi maliyeti, 2000’de vergi gelirlerinin yüzde 11’inden mevcut mali yılın ilk 10 ayında yüzde 21,5’ine yükseldi.

🔹 Uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin yüksek olması nedeniyle ABD Hazinesi borcu giderek daha fazla kısa vadeli borçlanmayla finanse ediyor. Başkan Donald Trump, borçlanma göstergelerini iyileştirmek amacıyla Federal Rezerv’in faizleri düşürmesi için baskı yapıyor.

🔹 ABD’nin tam istihdam koşullarında bile yıllık GSYH’nin yaklaşık yüzde 6’sı düzeyinde bütçe açığı vermeyi sürdürmesi bekleniyor. Bu eğilim, borcun GSYH’ye oranını her yıl artırabilir.

🔹 Birincil kamu harcamalarının GSYH’ye oranı 2000’den bu yana yüzde 15,5’ten yüzde 19,9’a çıktı. Artışın tamamı Sosyal Güvenlik, Medicare ve gazilere yönelik programlar gibi yaşlanan nüfusa hizmet sağlayan harcamalardan kaynaklandı.

🔹 Vergi gelirlerinin GSYH’ye oranı aynı dönemde yüzde 20’den yüzde 17,2’ye geriledi. Gerilemede George W. Bush dönemindeki vergi indirimleri ile 2017’deki Trump vergi indirimleri etkili oldu.

🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, bütçe açığını azaltmaya odaklanacağını açıkladı. Hükümet Verimliliği Bakanlığı’nın önemli harcama kesintileri başarısız oldu; Trump’ın One Big Beautiful Bill Act düzenlemesi ise tarifelerden elde edilen geliri harcadı ve yeni vergi artışı planlanmadı.

🔹 Bessent’in ABD’nin yıllık yüzde 3 büyüme ve yüzde 3 bütçe açığı hedeflerine karşı mevcut performansı yaklaşık yüzde 2 büyüme ve yaklaşık yüzde 6 bütçe açığı oldu.

🔹 Borcun yeniden düşüş eğilimine girmesi için önemli harcama kesintileri veya vergi artışları gerekiyor. Yaşlılara yönelik emeklilik ve sağlık harcamalarının azaltılması zor olduğu için gelirlerin daha az zarar verici yöntemlerle artırılması seçeneği öne çıkıyor.

🔹 Geniş tabanlı gelir veya harcama vergisi artışları, yüksek miktarda gelir sağlamak için servet vergileri ve tarifeler gibi dar kapsamlı önlemlere kıyasla daha uygun bir seçenek olabilir.

🔹 Fransa için emekliliğin geciktirilmesi ve sosyal hakların azaltılması, yüksek gelir gruplarına yönelik vergileri artıran Birleşik Krallık için ise gelir artırıcı önlemlerin daha geniş kesimlere uygulanması öneriliyor.

🔹 Finansal piyasalar ABD’den mali liderlik bekliyor. Yönetim borç sorununu çözmek yerine söylemlerle aşmaya çalıştıkça borç krizi büyümeyi sürdürebilir.

🔹 İranlı milletvekilleri, yabancı medya ve kurumlarla teması suç sayabilecek bir yasa tasarısını bu ay görüşüyor.

🔹 Tasarı, gazetecilerin, araştırmacıların ve sıradan yurttaşların uluslararası izleyicilerle iletişim kurmasını cezai eyleme dönüştürebilir ve ocak ayındaki kitlesel rejim karşıtı protestolar gibi olayların haberleştirilmesini kısıtlayabilir.

🔹 İran yönetiminin başka bir ülke tarafından finanse edildiğini değerlendirdiği Instagram ve X gibi sosyal medya platformları da tasarı kapsamına girebilir.

🔹 İranlı insan hakları avukatı Moein Khazaeli, yabancı medya veya kuruluşlarla röportaj yapmanın, iletişim kurmanın ya da fotoğraf göndermenin altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına yol açabileceğini söyledi. İstihbarat bakanlığına önceden bildirim yapılmaması halinde herhangi bir ülkenin yabancı medyasıyla temas suç sayılabilir.

🔹 Fotoğrafçı Yalda Moaiery, İran’daki ABD-İsrail savaşını belgelediği gerekçesiyle Tahran’da gıyabında 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

🔹 Moaiery, 2022’de de tutuklanarak sekiz yıl hapis cezası almış, daha sonra af kapsamına girmişti. Yeni cezasının onanmasından ve hapse girmekten korktuğunu söyledi.

🔹 Moaiery, 2022’deki “Kadın, Yaşam, Özgürlük” protestoları ile ocak ayında binlerce kişinin öldüğü rejim karşıtı protestolar dahil olmak üzere İran’daki gelişmeleri 20 yıldır fotoğraflıyor.

🔹 Moaiery, 2019’da Donald Trump’ın Tahran Üniversitesi yakınındaki bir gösteride çektiği fotoğraflardan birini izinsiz kullanmasını eleştirdi ve ABD yaptırımlarının arkadaşları ile ailesi dahil İranlıların hayatlarına zarar verdiğini söyledi.

🔹 Moaiery, hayatı boyunca İsrail politikalarını ve ABD siyasetini eleştirdiğini, buna rağmen İsrail ve ABD’ye yardım eden medya faaliyetleri yürütmekle suçlandığını söyledi.

🔹 İran İnsan Hakları Merkezi savunuculuk direktörü Bahar Ghandehari, yeni yasanın gazetecilerle yurttaş gazetecileri hedeflemenin ötesine geçerek bilgi akışını suç sayacağını söyledi.

🔹 Ghandehari, yasanın akademik, mesleki ve yurttaşlık faaliyetlerini potansiyel ulusal güvenlik suçlarına dönüştürebileceğini belirtti.

🔹 Moaiery, temmuz ayında eski dini lider Ali Hamaney’in cenazesini izlemek için Tahran’a giden yabancı gazetecileri, ekonomik durumu ve ocak ayında ölenlerin ailelerini haberleştirmedikleri gerekçesiyle eleştirdi.

🔹 Çin merkezli yapay zekâ girişimi DeepSeek, şirket değerlemesini yatırım öncesinde yaklaşık 500 milyar yuana (74 milyar ABD doları) çıkaracak yeni finansman turunu tamamlamaya yaklaşıyor.

🔹 DeepSeek bu turda yaklaşık 50 milyar yuan toplamayı planlıyor. Finansman turunun ağustos sonundan önce tamamlanması bekleniyor.

🔹 Önceki turdaki yatırımcılar arasında Monolith, Shixiang Capital ve Çinli batarya üreticisi Contemporary Amperex Technology (CATL) yer alıyor.

🔹 Görüşülen yeni yatırımcılar arasında CPE, Legend Capital ve çip sektörüne odaklanan özel sermaye şirketi Stony Creek Capital bulunuyor. GigaDevice tarafından desteklenen fonlar ile Hefei’deki devlet yatırım kuruluşları da sürece dahil oldu.

🔹 Hangzhou merkezli DeepSeek, Şanghay’daki Nasdaq benzeri Star Market’te halka arz hazırlıklarına başladı. Şirket, halka arz başvurusunu yıl sonu gibi erken bir tarihte yapabilir ve 2027’de borsada işlem görmeye başlayabilir.

🔹 DeepSeek, Monolith, Shixiang Capital, CATL, CPE, Legend Capital ve Stony Creek Capital yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.

🔹 Düşük maliyetli ve yüksek performanslı modelleriyle küresel yapay zekâ sektöründe etkili olan DeepSeek, yerel ve küresel rakiplerinin artan rekabetiyle karşı karşıya.

🔹 DeepSeek, Çinli yapay zekâ şirketleri arasındaki yoğun fiyat rekabeti sürerken uygulama programlama arayüzüne erişim ücretlerini yakın zamanda artırdı.

🔹 Zhipu AI, Alibaba Group Holding, Tencent Holdings ve Baidu da bu yıl fiyatlarını yükseltti. Şirketler, kullanıcı kazanmak için indirim uygulamak yerine maliyeti artan yapay zekâ hizmetlerinden gelir elde etmeye yöneliyor.

🔹 Sektörde artan bilgi işlem ve altyapı maliyetleri, Çinli yapay zekâ şirketlerini büyüyen teknolojiden gelir elde edecek yöntemler aramaya yöneltiyor.

🔹 DeepSeek, rekabetin yoğunlaşmasıyla ekiplerini ve bilgi işlem altyapısını büyütmeye çalışıyor. Şirketin bilgi işlem kapasitesini yaklaşık 1 gigawatt artırmayı planladığı bildiriliyor.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, İran'la savaş öncesinde ve sırasında tahliye edilen Orta Doğu büyükelçiliklerine diplomatları geri göndermeye hazırlanıyor.

🔹 Dış hizmet görevlilerinin dönüşü ve bölgedeki ABD misyonlarında uygulanan acil durum önlemlerinin azaltılması bu hafta başlayabilir.

🔹 Daha yüksek personel seviyesine dönmesi planlanan büyükelçilikler İsrail, Lübnan, Suudi Arabistan, Katar, Ürdün, Umman, Irak ve Kuveyt'te bulunuyor.

🔹 İlk diplomatların Lübnan'daki ABD Büyükelçiliği'ne dönmesi planlanıyor; İsrail, Ürdün ve Umman'daki büyükelçiliklerde personelin tamamen göreve dönmesi bekleniyor.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar ve Lübnan'daki misyonlarda personel sayısı başlangıçta yüzde 85 ile; Irak, Kuveyt ve Bahreyn'de yüzde 75 ile sınırlandırılacak.

🔹 Körfez ülkeleri ve Lübnan'daki misyonlarda aile üyelerinin göreve dönüşüne kısıtlamalar uygulanacak.

🔹 ABD ile İran arasındaki 60 günlük ateşkesin süresi geçen hafta doldu ve görüşmeler sonuçsuz kaldı; Trump yönetimi yeni ekonomik yaptırımlarla tehdit etti.

🔹 İran ve bölgesel müttefikleri, savaş sırasında Suudi Arabistan, Kuveyt, Irak ve bölgedeki diğer ABD diplomatik noktalarını patlayıcı taşıyan insansız hava araçları ve roketlerle hedef aldı.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, diplomatik misyonlardaki güvenlik durumunu sürekli değerlendirdiğini ve personel düzenlemelerini güvenlik ile dış politika hedeflerini birlikte koruyacak şekilde yaptığını açıkladı.

🔹 Eski Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, diplomatların geri gönderilmesinin yeni çatışmalardan kaçınma isteğine işaret edebileceğini ancak kalıcı barışı garanti etmediğini söyledi.

🔹 Viktor Orban’ın Macaristan’da kurduğu güç ağıyla birlikte Brüksel’de yıllar içinde oluşturduğu siyasi yapı da çözülüyor.

🔹 Macaristan’ın yeni Başbakanı Peter Magyar, Orban döneminde kurulan kurumların finansmanını kesiyor ve kontrolü devralıyor.

🔹 Orban’ın kurduğu sağ eğilimli düşünce kuruluşu, yeni bir finansör bulamazsa kapanma riskiyle karşı karşıya bulunuyor.

🔹 Orban yanlısı etkinliklere ev sahipliği yapmak için satın alınan Brüksel’deki 18. yüzyıldan kalma konak belirsiz bir gelecekle karşı karşıya ve şu anda kullanılmıyor.

🔹 Orban hükümeti tarafından 1 milyar dolarlık vakıf fonuyla finanse edilen Mathias Corvinus Collegium’un Brüksel şubesi yıllık 6 milyon doların üzerinde bütçeyle faaliyet gösteriyordu.

🔹 Peter Magyar’ın nisan ayındaki seçim zaferinin ardından Mathias Corvinus Collegium’a vakıf fonunu iade etmesi ve faaliyetlerini durdurması talimatı verildi; Brüksel şubesi faaliyetlerini sürdürecek mali temelden yoksun kaldı.

🔹 Mathias Corvinus Collegium Brüksel İcra Direktörü Frank Furedi, mevcut biçimiyle kuruluşun yeni destek bulamazsa kapanmak zorunda kalabileceğini söyledi.

🔹 Furedi, olası bağışçılarla Mathias Corvinus Collegium Brüksel veya onun yerine geçecek bir kuruluş için görüşüyor; kurumun daha küçük ölçekte devam edebileceğini söyledi.

🔹 German Marshall Fund araştırmacısı Zsuzsanna Végh, Fidesz’in yenilgisinin Avrupa’daki aşırı sağ için önemli bir darbe olduğunu söyledi.

🔹 Orban hükümeti, Danube Institute ve The European Conservative gibi kuruluşların yanı sıra Avrupa ve ABD’den milliyetçileri bir araya getiren CPAC Hungary konferansını düzenleyen vakıfları finanse etti.

🔹 Magyar, bu kurumlara yönelik finansmanı sona erdirme sözü verdi.

🔹 Orban ve Fidesz, 2024’te Avrupa Parlamentosu’nda Patriots for Europe adlı sağ eğilimli grubun kurulmasında merkezi rol oynadı; Fidesz’in grupta 11 sandalyesi bulunuyor.

🔹 Fidesz milletvekili András László, grubun etkisinin ve öneminin değişmediğini söyledi; grup göç, enerji ve yaşam maliyeti konularını gündeme getiriyor.

🔹 Patriots for Europe grubu, Marine Le Pen’in gelecek yılki Fransa seçimlerinde önde gelen adaylardan biri olması nedeniyle güç kazanabilir.

🔹 Mathias Corvinus Collegium yöneticileri, gelecekteki finansmanın herhangi bir koşula bağlı olmaması gerektiğini belirtiyor ve yeni destek tekliflerine açık olduklarını söylüyor.

🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent’in İran ekonomisini sıkıştırmaya yönelik yeni planı, Tahran’ı müzakere masasına getirmeyi ve petrol piyasalarını yatıştırmayı amaçlıyor.

🔹 Enerji piyasası analistleri ve bazı Trump müttefikleri, planın savaşı sona erdirmeyebileceği ve İran’ın ABD üslerine, müttefiklerine ve bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırılarını artırabileceği uyarısında bulunuyor.

🔹 Bessent, İran’la bağlantılı şirket, gemi ve kişilerden oluşan 60 kuruluşa yeni yaptırım açıkladı ve ülkelere uyum sağlamamaları halinde daha ağır yaptırımlar uygulanabileceğini söyledi.

🔹 Yaptırımların İran ham petrolünün başlıca alıcılarından Çin üzerinde şu ana kadar önemli bir baskı oluşturduğuna dair sınırlı işaret bulunuyor.

🔹 ABD’de benzin fiyatları galon başına yaklaşık 4,10 dolar seviyesinde bulunuyor. Dizel yakıt fiyatları da sınırlı rafineri kapasitesinin etkisiyle rekor seviyeye yaklaşıyor.

🔹 Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan geçen günlük 20 milyon varil Orta Doğu petrolünün yalnızca küçük bir bölümü şu anda boğazdan geçebiliyor ve enerji depolarındaki stoklar kritik seviyelere yaklaşıyor.

🔹 Beyaz Saray sözcüsü Taylor Rogers, ABD’nin İran ekonomisine yönelik baskıyı sürdüreceğini ve “Economic Outcast Operasyonu”nun İran yönetimini ayakta tutan finansal bağlantıları keseceğini söyledi.

🔹 İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei, ekonomik savaşın sürmesi halinde Hürmüz Boğazı’ndan veya Basra Körfezi’nin herhangi bir noktasından tek damla petrol ihraç edilmeyeceğini açıkladı.

🔹 Bessent’in açıklamasının ardından ham petrol fiyatı, günler süren yükselişin ardından 90 doların altına geriledi. ABD yönetimi, askeri eskortlar sayesinde boğazdan geçen petrol miktarının arttığını açıkladı.

🔹 Yaptırımların ardından İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçen bir petrol tankerine saldırdı; İran yanlısı Husiler de Kızıldeniz’de ikinci bir gemiye düzenlenen saldırının sorumluluğunu üstlendi.

🔹 Çin, İran petrolünün yüzde 90’ını satın alıyor ve ABD yönetiminin planına uyum sağlama işareti göstermiyor. Çin Dışişleri Bakanlığı, uluslararası hukuk veya Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yetkisine dayanmayan tek taraflı yaptırımlara karşı çıktığını açıkladı.

🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, ekonomik savaş ve azami baskının çözüm sağlamadığını, gerilimi artırarak küresel ekonomik ve finansal düzeni bozabileceğini söyledi.

🔹 İran yönetimi, farklı ABD yönetimleri dönemindeki yaptırımlara rağmen iktidarda kalmayı sürdürdü. Bölgesel enerji altyapısına yönelik risk ise yüksek seviyede bulunuyor.

🔹 Hürmüz Boğazı, İran’ın yeni güvenlik düzeninin temel unsuru ve nükleer silaha sahip olmak kadar dönüştürücü bir araç olarak tanımlanıyor.

🔹 İran içinde, Körfez ülkelerinin alternatif boru hatları ve ihracat güzergâhları oluşturmasıyla boğazın stratejik değerinin azalacağı ve ülkenin yeni ABD yaptırımlarına karşı daha savunmasız kalacağı tartışılıyor.

🔹 Hamid Paktinat, Körfez ülkelerinde hazırlanan alternatif boru hatlarının boğazın stratejik değerini üç yıl içinde yarıya indirebileceğini hesapladı.

🔹 Umman Dışişleri Bakanı Bedir el-Busaidi ile Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in Tahran ziyaretleri, boğazın yeniden açılması için koşulların yeniden müzakere edilmesi ve ABD ile İran arasında haziranda varılan mutabakatın canlandırılması açısından önem taşıyor.

🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, savaşın bir noktada sona ermesi gerektiğini söyledi ve Tahran’ın müzakere gücünü koruduğu dönemde çatışmanın bitirilmesini istedi.

🔹 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, halk aç kaldığında ve ekonomik büyüme olmadığında ülkenin sürdürülemeyeceğini söyledi. Galibaf, güvenliğin işleyen bir ekonomi olmadan korunamayacağını ekledi.

🔹 İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati, azami yaptırımlar, abluka, petrol ihracatının kesilmesi ve bütçe dengesizliği nedeniyle ekonominin aynı anda dört veya beş büyük sorunla karşı karşıya olduğunu söyledi.

🔹 Kpler verilerine göre 1-19 Ağustos döneminde boğazdan yalnızca 112 petrol ve gaz tankeri geçti. Gemilerin yaklaşık yüzde 79’u doğrulanmamış güzergâhları, yüzde 19’u İran’ın tercih ettiği kuzey rotasını, yüzde 2’si ise Umman rotasını kullandı.

🔹 Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Kuveyt petrol şirketleri, ABD hükümetinin desteğiyle tankerleri güney rotasından Umman Körfezi’ne yönlendiriyor; petrol burada müşterilere ait tankerlerle aktarılıyor.

🔹 ABD Enerji Bakanı Chris Wright, ABD donanmasının 15 milyon varilden fazla petrol ve diğer ürünlerin transferine yardımcı olduğunu söyledi. Gemi takip şirketleri, Hürmüz Boğazı’ndan günlük petrol geçişinin yaklaşık 6 milyon varil olduğunu tahmin ediyor.

🔹 Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, boğazdan geçen gemi sayısının çok düşük olması nedeniyle Hürmüz’ün uygulamada açık olmadığını söyledi. Donald Trump ise boğazdaki tüm mayınların temizlendiğini ve başlıca tehdidin İran’ın insansız hava araçları ile deniz saldırıları olduğunu açıkladı.

🔹 Savaş öncesinde dünya petrolü ve petrol ürünlerinin yüzde 20’sini taşıyan Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerinin alternatif boru hatları inşa etmesini hızlandırdı. Bu ülkeler, on yılın sonuna kadar savaş öncesi ihracatlarının yarısından fazlasını boğazdaki gelişmelerin etkisinden korumayı amaçlıyor.

🔹 Hazırlanan projeler tamamlandığında Suudi Arabistan’ın boğaza bağımlılığının yüzde 70’ten yüzde 15’e, Birleşik Arap Emirlikleri’nin yüzde 50’den yüzde 15’e ve Irak’ın yüzde 100’den yüzde 30’a düşmesi bekleniyor.

🔹 Kuveyt ve Katar’ın bağımlılığının yüzde 100’den yarının altına, Bahreyn’in yüzde 100’den yüzde 15’e gerilemesi; Umman’ın ise bölge için önemli bir kıyı petrol transfer merkezine dönüşmesi planlanıyor.

🔹 ABD, altın, kripto para, teknoloji, deniz taşımacılığı ve havacılık sektörlerinde İran hükümetinin ekonomik damarlarını hedefleyen yeni yaptırımlar uygulamaya hazırlanıyor.

🔹 Alternatif güzergâh projeleri hayata geçirilirse Hürmüz Boğazı’nın stratejik değerinin üç yıl içinde yarıya, altı yıl içinde ise neredeyse tamamen azalması bekleniyor.

🔹 Ontario Başbakanı Doug Ford, ticaret görüşmelerinin çökmesinin ve ABD’nin Kanada’ya yeni tarifeler uygulamasının ardından Başbakan Mark Carney’den Washington’a karşı sert tutum almasını istedi.

🔹 Ford, ABD Başkanı Donald Trump’ı “diktatör”, “kaybeden” ve “iflasların kralı” olarak niteledi; Trump’a “cehenneme kadar yolun var” anlamına gelen ağır bir ifade kullandı. Öfkesini 1’den 100’e kadar bir ölçekte 110 olarak tanımladı.

🔹 Trump, Ford’u eski Toronto Belediye Başkanı Rob Ford’un “daha az karizmatik, zeki ve genel olarak etkileyici olmayan kardeşi” olarak niteledi ve Ontario Gölü’nün adını Amerika Gölü olarak değiştirmekle tehdit etti.

🔹 Ford, Trump’ın sosyal medya paylaşımının ardından daha uzlaşmacı bir ton kullandı ve iki lider arasındaki gerilimin kişiselleştiğini söyleyerek anlaşma yapmak istediğini açıkladı.

🔹 Kanada eyalet başbakanlarının ticaret görüşmelerinde resmi rolü bulunmuyor; ancak Ontario, ülkenin en kalabalık eyaleti ve imalat sektörünün merkezi olduğu için Ford’un ticaret savaşında önemli etkisi bulunuyor.

🔹 Ontario, ABD’nin çeliğe uyguladığı yüzde 50, otomobillere uyguladığı yüzde 25 oranındaki tarifelerden en fazla etkilenen bölgeler arasında yer alıyor ve yüz binlerce iş risk altında bulunuyor.

🔹 Ford, geçen yıl Ontario’nun New York, Michigan ve Minnesota’daki 1,5 milyon haneye gönderdiği elektriğe yüzde 25 ihracat vergisi koydu; Trump’ın Kanada metallerine yönelik tarifeleri iki katına çıkarma tehdidinin ardından bu karardan geri adım attı.

🔹 Ford hükümeti, ABD televizyonlarında Ronald Reagan’ın tarifelerin uzun vadede Amerikan işçilerine ve tüketicilerine zarar verdiğini söylediği bir reklam yayımlattı. Trump Kanada ile ticaret görüşmelerini iptal etti; Ford daha sonra kampanyayı askıya aldı ve Carney Trump’tan özür diledi.

🔹 Ford, ABD’li müzakerecilerin talebine rağmen Ontario’nun ABD alkolüne yönelik yasağını kaldırmayacağını Carney’ye söyledi. Kanada’nın 10 eyaletinden 8’inin uyguladığı benzer yasaklar, Trump yönetimiyle ilişkilerde gerilim unsuru oluşturuyor.

🔹 Ford, Carney’nin geçen hafta gündeme gelen ABD ticaret anlaşmasından 15 Ağustos Cuma gecesi çekilmesini destekledi ve anlaşmayı “korkunç” olarak niteledi. Anlaşmanın kabul edilmesi halinde Hamilton’daki ArcelorMittal Dofasco tesisinde çalışan çelik işçilerinin birkaç yıl içinde işlerini kaybedebileceğini söyledi.

🔹 Ford, 2018’de Ontario başbakanı oldu ve 2025’in başında düzenlediği erken seçimle üçüncü kez çoğunluk hükümeti kurdu. Kampanya sırasında Trump’ın tarifelerine ve Kanada’nın ABD’nin 51. eyaleti olacağı yönündeki tehditlere karşı “Kanada satılık değildir” yazılı lacivert bir şapka kullandı.

🔹 Angus Reid Enstitüsü’nün haziran araştırmasında Ford’un onay oranı yüzde 21’e geriledi; bu oran Kanada eyalet başbakanları arasındaki en düşük seviyeyi ve Ford’un görev süresindeki en düşük sonucu oluşturdu.

🔹 Ford’un hükümeti, tartışmalara yol açan 20 milyon dolarlık özel jet satın alma kararından daha sonra vazgeçti. Ford, 2024 ABD başkanlık seçiminde Trump’ın kazanmasından memnun olduğunu söylemiş, ancak Trump’ın Kanada’ya tarifeler uygulamasının ardından tutumunu değiştirmişti.